Opinie

Rutte III is een kabinet voor de hoofdkantoren

We gaan jaarlijks 1,4 miljard euro cadeau doen aan buitenlandse hedgefunds, ontdekte GroenLinks-Kamerlid . Hij somt op wat Rutte III nog meer gaat doen om grote bedrijven zo min mogelijk te belasten.

Mark Rutte (VVD) op het Binnenhof. Foot Bart Maat / ANP

Terwijl Max Verstappen furore maakt op het Formule 1-circuit, pakt premier Rutte III vrijwel ongezien de leiding in de fiscale race naar de bodem. Beslissend in een race zijn niet alleen superieure stuurmanskunsten, maar ook de kracht – het vermogen – van het motorblok. Hoe ziet dat nieuwe fiscale motorblok van Rutte III er straks uit? En wat doet dit kabinet om de dubieuze rol te bestendigen van een land waar jaarlijks ruim 4.000 miljard euro aan kapitaal doorstroomt waarop amper belasting wordt geheven?

Voordat je gaat sleutelen aan je fiscale motorblok moet je beseffen dat diskwalificatie dreigt als je de basale spelregels negeert. Na vele jaren strijd tegen belastingontwijking, de Panama Papers, de Swissair-leaks en de Luxleaks zijn er in OESO-en EU-verband minimumstandaarden opgesteld die zelfs Nederland – als belastingparadijs voor multinationale ondernemingen – niet langer kan negeren. Daarom kiest Rutte III voor twee snelheidsbegrenzers.

Allereerst wordt de renteaftrek in de winstbelasting (VPB) afgetopt tot 30 procent van de brutowinst van een onderneming. Dat doet het nieuwe kabinet echter niet vrijwillig; deze ingreep is namelijk verplicht gesteld in de zogenaamde Anti Tax Avoidance Directive I (ATAD I), die de Europese Unie heeft vastgesteld op 20 juni 2016. Het vorige kabinet had daarom al een wetsvoorstel in consultatie gebracht om deze verplichte fiscale snelheidsbegrenzer in te voeren.

Geen lidstaten op de zwarte lijst

De tweede begrenzer oogt nieuw en lijkt stevig; maar zal in de praktijk waarschijnlijk veel ‘sjoemelruimte’ openlaten. Stoer stelt Rutte III in het regeerakkoord dat het ‘pleit voor het opstellen van een zwarte lijst met niet-coöperatieve jurisdicties’, ofwel belastingparadijzen. Vervolgens kondigt hij aan om een bronheffing op rente en royalty’s in te voeren op financiële stromen richting deze paradijzen.

Dat lijkt een stevige tegenslag voor tal van fiscale constructies die het doorsluizen van kapitaal naar de Bermuda’s en Kaaimaneilanden van deze wereld mogelijk maken. We moeten echter goed beseffen dat Rutte III hier niet veel meer doet dan de aankondiging om een andere op handen zijnde spelregel van de EU in te voeren. Er wordt in Europa namelijk al langer gewerkt aan het opstellen van deze zwarte lijst en aan maatregelen tegen landen die er op terecht komen. Probleem is echter wel dat de lidstaten zelf per definitie niet op deze lijst geplaatst mogen worden en dat – net als bij eerdere pogingen om internationaal zo’n lijst op te stellen – zal blijken dat het uiteindelijk een veel te kort landenlijstje zal worden.

Ondanks dat deze tweede begrenzer stoerder lijkt dan hij is; vind ik het wel belangrijk dat hij wordt ingevoerd. Veel kritischer ben ik op het feit dat Rutte III niet alleen twee snelheidsbegrenzers aanbrengt maar daarnaast een dubbele superturbo in haar fiscale motorblok plaatst. De eerste is een hele forse tariefsverlaging van de winstbelasting met maar liefst 4 procentpunten! De VPB gaat van 25 naar 21 procent voor de grote bedrijven en van 20 naar 16 procent voor het MKB. Daarmee neemt Nederland een beslissende voorsprong op het tarief van veel andere lidstaten, maar dat vond dit kabinet nog niet genoeg. Letterlijk als een duveltje uit een doosje – want het stond in geen enkel verkiezingsprogramma – verschijnt de tweede superturbo: het afschaffen van de dividendbelasting. We gaan jaarlijks 1,4 miljard euro cadeau doen aan buitenlandse hedgefunds en beleggers om nog meer multinationals naar ons land te lokken.

Onze pensioenfondsen beleggen elders

Met de mond wordt hier geroepen dat Nederland belastingontwijking aanpakt; maar in de praktijk is dit niet meer dan ‘mee-stribbelen’; meebewegen op minimale eisen om vervolgens keihard met nieuwe fiscale voordelen voor multinationals te komen. Nederland was al koploper met de laagste effectieve belasting op kapitaal in Europa, die positie in de fiscale ‘rat race’ gaat Rutte III weer voor vele jaren bestendigen. Dit is niet alleen schadelijk voor de rest van de unie, maar ook voor iedere Nederlander. De overheid gaat namelijk meer dan 300 miljard euro per jaar uitgeven, en het leeuwendeel van deze inkomsten komt uit de belastingen en premies die u betaalt, niet uit een eerlijke afdracht van grootbedrijven.

Dit ‘kabinet voor hoofdkantoren’ plaatst het vestigingsklimaat boven een rechtvaardige en duurzame herinrichting van onze eigen economie en samenleving. Laat het geen geld en energie meer stoppen in het lokken van multinationals, maar haar tijd en denkkracht aan andere zaken besteden. Afgelopen week werd bekend dat de pensioenfondsen slechts 12,5 procent van hun vermogen in Nederland beleggen, dat betekent dat een gigantische bedrag – 1.200 miljard euro – van ons gezamenlijk vermogen in het buitenland wordt belegd. Rutte III had een creatieve manier moeten vinden om een groot deel van dat kapitaal actief te krijgen in Nederland, in plaats van ouderwets en op kostbare wijze kapitaal uit het buitenland te lokken.

In een eerdere versie van dit artikel stond Max Verslappen in plaats van Max Verstappen.