Column

In Amerika laat Eva Jinek de verhalen voor zichzelf spreken

Zap

Voor het leven van de arme Amerikanen die Jinek in het nieuwe seizoen van ‘De Verenigde Staten van Eva’ portretteert, maakt het weinig verschil wie er president is.

Het tweede seizoen van De Verenigde Staten van Eva (KRO-NCRV)

Een hopeloze status quo: dat beeld schetste Rick Nieman in zijn programma Haagse Lobby (WNL), die donderdagavond de hoge prijzen van bijzondere medicijnen belichtte. Farmaceuten vragen enorme bedragen met een beroep op hun bedrijfsrisico’s en de ontwikkelingskosten van nieuwe geneesmiddelen. Alle andere betrokkenen (ziekenhuizen, verzekeraars, Kamerleden) vinden dat innovatie ook met kleinere marges mogelijk moet zijn. Minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) zegt dat ze zich soms ‘gegijzeld’ voelde door de farmaceuten.

Stevige taal voor een liberaal, al staat de minister al in de draaideur bij de uitgang. Er moet een flinke lobby aan het werk zijn, maar ondanks de naam van het programma kwam die niet echt in beeld. Behalve toen de woordvoerder van de overkoepelende Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen de zin „Er is geen lobby” uitsprak. Meneer, u bént de lobby.

Nog minder hoopvol stemde de aan health care gewijde eerste aflevering van De Verenigde Staten van Eva. Daarin bezocht Eva Jinek de arts Teresa Gardner, die al jarenlang gratis medische zorg verleent aan onverzekerden in Virginia. Die zijn met veel. De aflevering begon op een kolossaal parkeerterrein waar in het holst van de nacht honderden auto’s aan kwamen rijden.

De volgende ochtend kunnen deze mensen in de naastgelegen hal (normaal een veemarkt) gratis naar de dokter of de tandarts. De rijen zijn lang. Eerst worden er polsbandjes uitgedeeld. Sommige mensen laten tien tanden trekken en slapen dan in hun auto om een dag later een kunstgebit te krijgen. Jinek zegt het zelf al: dit verwacht je alleen in de Derde Wereld. Gardner organiseert deze weekends met massa-spreekuren al achttien jaar.

Daar kun je Donald Trump de schuld niet van geven – en ook Barack Obama niet. Voor het leven van de arme Amerikanen die Jinek in de oude mijnstreek portretteert, maakt het weinig verschil wie er president is. Ook Obamacare heeft niets voor ze veranderd: „De premie voor mijn vrouw en mij was 400 dollar per week”, zegt een man, „Dat kan ik niet betalen.”

De patiënten van Gardner zeggen op Trump gestemd te hebben in de hoop dat hij de gezondheidszorg zou verbeteren, maar daar gelooft eigenlijk ook niemand meer in. Boos is men niet. Iedereen weet hoe begrensd de mogelijkheden zijn in hun land.

Volg de laatste ontwikkelingen via ons Trumpblog

Jinek laat de verhalen voor zichzelf spreken. Ze bezoekt de 57-jarige ex-mijnwerker Mark Mullins, die op een schitterende plek in de bergen woont. Maar alleen het landschap is idyllisch. In het gesprek komt een lange ellende-estafette naar voren.

De schoondochter van Mullins heeft ‘bipolar issues’. Waar ze nu is, weet hij niet. „In de gevangenis, denk ik.” Hij zorgt vooral voor zijn kleinkinderen. Zijn eigen zoon en dochter hebben een drugsverleden, dat begon met de zware pijnstiller die hij in de jaren negentig voorgeschreven kreeg voor zijn rugproblemen. Hij liet de pillen gewoon in huis slingeren. „Ik had geen idee dat dat spul een straatwaarde had.” Zijn kinderen (toen 8 en 14) wisten dat wel, met alle gevolgen van dien. De drugsproblemen in de streek zijn enorm.

Soms babbelt Jinek even met een kind of aait ze een hond. Er zijn momenten waarop je de meeste compassie toont door even niets te vragen.

Het knappe van Jinek en haar redactie is dat ze het Amerika tonen achter het twittergestookte meningenvuur dat het presidentschap van Trump tot nu toe kenmerkt. In De Verenigde Staten van Eva zien we meer verhalen dan meningen; een verademing op zich.