Financieel specialist die moeilijk nee kan zeggen

Rutte III Wouter Koolmees werkte zich op tot financieel specialist van D66. Zijn goedaardigheid is wellicht zijn achilleshiel.

Foto Bart Maat/ANP

Als iemand weet hoe beleid van het ministerie van Sociale Zaken in de praktijk kan werken, dan is het Wouter Koolmees. Na een scheiding moest zijn moeder, bij wie hij ging wonen, een paar jaar rondkomen van een bijstandsuitkering. „Ik heb nooit het gevoel gehad dat we iets tekort zijn gekomen,” zei Koolmees in augustus tegen het AD over die tijd. „Het was gewoon zo.”

Het tekent de houding van Koolmees: niet zeuren, hard werken en blijven lachen. In het komend kabinet-Rutte III wordt het D66-Kamerlid minister van Sociale Zaken.

Koolmees is een traditionele ‘stapelaar’: van de mavo werkte hij zich op tot een vwo-diploma. Eigenlijk had hij wel bij de politie gewild, net als zijn oom, zo vertelde hij eerder dit jaar aan NRC. „Machtig interessant”, vond hij dat. Maar het werd een studie economie, waarna Koolmees bij het ministerie van Financiën terechtkwam en daar na zes jaar Hoofd begrotingsbeleid werd.

In 2010 kwam Koolmees voor D66 in de Tweede Kamer. Als financieel specialist wist hij ook daar naam te maken. Bij de totstandkoming van het Lenteakkoord in 2012 speelde hij een belangrijke rol. De jaren daarna was hij namens D66 steeds betrokken bij onderhandelingen met het tweede kabinet-Rutte over steun in de Eerste Kamer. Zijn rol leek wel wat op die van ChristenUnie-Kamerlid Carola Schouten, die hij in het kabinet-Rutte III tegenkomt als minister van Landbouw. Beiden speelden tijdens de afgelopen formatie ook een cruciale rol als het financieel geweten van hun partijleider. De twee kennen elkaar goed en reizen vaak met zijn tweeën in de auto vanuit hun beider woonplaats Rotterdam.

Er zijn weinig mensen in Den Haag die Koolmees niet mogen. „Mijn knuffelbeer”, noemde mede-Kamerlid voor D66 Pia Dijkstra hem onlangs op een partijbijeenkomst. En ook buiten de eigen partij is Koolmees geliefd. Hij is goedlachs, maakt graag grappen, niet zelden ten kosten van zichzelf. Op de D66-partijbijeenkomst bekende hij tijdens de formatie voortdurend naar de snoeppot te hebben gegrepen en vijf kilo te zijn aangekomen. Koolmees houdt het graag gezellig, iets dat ook zijn zwakte kan zijn. Partijleider Alexander Pechtold waarschuwde hem daar eerder dit jaar voor: „Hij zou nu en dan op zijn strepen moeten staan. Als je te weinig voor jezelf op komt, loop je het risico voorbij te worden gelopen.”

Al voor de verkiezingen zei Koolmees tegen NRC „zeker de ambitie” te hebben om het kabinet in te gaan. Wat betreft ideologie neigt hij naar de sociale kant van zijn partij. „De overheid moet er zijn, dat heb ik zelf ervaren, als het even tegenzit. En moet er sterker zijn als het structureel tegenzit”, zei hij eerder tegen het AD. Maar bovenal wil Koolmees dat de cijfers kloppen. Investeringen in onderwijs of duurzame energie zijn mooi, maar mogen van hem nooit ten koste gaan van solide overheidsfinanciën. Als het nodig is zal Koolmees de schatkist streng bewaken.