Recensie

Acteur Tom Hanks is ook als schrijver een brave borst

Tom Hanks won Oscars voor zijn werk als acteur, maar voor literaire prijzen lijkt hij nog geen serieuze kandidaat, als we mogen afgaan op zijn debuut, de verhalenbundel Een stel verhalen. Hanks heeft het imago van een man die deugt; vriendelijk, innemend, mild, oprecht, fatsoenlijk – er zit weinig kwaad bij. Het probleem met zijn verhalen is dat ze precies zijn wat je op grond van dat imago verwacht. Onderhoudend, aangenaam, maar ook een beetje saai. Ze zijn doortrokken van nostalgie naar een eenvoudiger tijd, en worden bevolkt door mensen die deugen: stoere Amerikanen die hard hebben gewerkt na de Tweede Wereldoorlog, politiek correcte vriendengroepen waarin goedmoedig wordt geplaagd, immigranten die het moeilijk hebben maar goed terechtkomen, norse mannen die toch over een zuiver hart beschikken.

En er loopt heel veel goed af. Kurt Vonnegut hield schrijvers van korte verhalen ooit voor dat ze een sadist voor hun personages moesten kunnen zijn. Hanks is daar te aardig voor. Hij weet te ontroeren, te vermaken, maar hij maakt het zijn personages nergens echt lastig, en daardoor wordt het nergens echt spannend.

Dat wordt nog versterkt door de manier waarop Hanks zijn verhalen vertelt. Hoewel hij hier en daar met mooie beelden komt (een startend sportwagentje dat klonk ‘alsof een draak zijn keel schraapte’) is Hanks geen groot stilist. Hij schrijft als iemand die op een comfortabele praatstoel zit en er geen been in ziet er zo nu en dan een cliché doorheen te gooien. (‘En zo geschiedde.’ ‘Velen konden het niet navertellen.’)

Leuke ideeën worden op amusante maar brave wijze uitgewerkt. In het verhaal ‘Alan Bean plus vier’ bouwt een vriendenclubje een raket waarmee ze om de maan vliegen. Het wordt verteld met een vrolijke bravoure, maar echte problemen dienen zich niet aan – en dat terwijl Hanks in Apollo 13 heeft gespeeld. Dit verhaal heeft ooit The New Yorker gehaald, en je vraagt je af of dat ook gebeurd zou zijn als het geschreven was door een onbekende auteur.

Het beste verhaal gaat over de filmindustrie, over een onbekende acteur die opeens in een blockbuster moet optreden. Het heeft een sterk satirische, bijna sardonische inslag. Hanks schrijft het best wanneer hij de wereld aanpakt die hij kent.

Helaas beschrijft hij vooral de wereld zoals die zou moeten zijn – vriendelijk, vaderlandslievend, een beetje stoer maar verdraagzaam. Lezers die in zo’n wereld hun toevlucht willen nemen, moeten niet klagen als ze wegzakken in een zoet drijfzand van vriendelijk sentiment.