Leefde Antoine de Saint-Exupéry nog nadat hij neerstortte?

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

Een trouwe vrouw is het tweede deel in de trilogie van de Engelse schrijfster Jane Gardam. Het eerste deel werd in maart door het boekenpanel van DWDD gekozen tot Boek van de maand. De drie boeken vertellen hetzelfde verhaal over de ‘onberispelijke’ advocaat en later rechter Edward Feathers met de bijnaam Old Filth (Failed In London Try Hong Kong), zijn jonge vrouw Elizabeth (Betty) Macintosh en als derde Veneering – zijn aartsrivaal maar tegelijkertijd haar minnaar. Het zijn de jaren zestig en de Britse heerschappij over Hong Kong loopt ten einde. Plaats van handeling: Londen, Hong Kong én Den Haag/Delft. Steeds bezien vanuit een andere hoofdpersoon die een nieuwe intrige aan het liefdesverhaal toevoegt, want het draait om hun geheimen. In Een trouwe vrouw is het de beurt aan Betty (’spleetogen met Engelse wimpers’ zegt zij over zichzelf). De drie delen zijn goed afzonderlijk te lezen. Gardam schrijft recht toe recht aan, licht ironisch, zonder te veel uitleg van wat er precies gaande is. In iedere zin zit wel een zijpad dat de lezer geheel naar eigen inzicht mag invullen. Jane Gardam wordt volgend jaar negentig jaar en in 2014 verscheen haar laatste verhalenbundel.

Jane Gardam: Een trouwe vrouw. Oorspronkelijke titel The Man with the Wooden Hat (2009). Vertaald door Gerda Baardman en Kitty Pouwels. Cossee, 255 blz, € 22,99

Ter gelegenheid van de vijftigste sterfdag van de dichter Pierre Kemp (1886-1967) is de bloemlezing Het regent in de trompetten – De mooiste gedichten van Pierre Kemp verschenen. De gedichten van Kemp, die onder andere in 1958 de P.C. Hooftprijs won, zijn in de bloemlezing geordend in tien onderwerpen. Waaronder een bekend Kemp-thema ‘licht’ (Het licht is rond en rolt naar alle kanten) en kleuren (Rood heeft zich nooit in mij vergist), muziek (is dat niet alles of ik over harpen liep?) of het dichterschap (Het regent in de trompetten/en de bekers worden nat) waaraan het boek de titel ontleent.

Pierre Kamp: Het regent in de trompetten. Samenstelling Wiel Kusters en Ingrid Wijk. Vantilt, 166 blz. € 19,95

Voor hun project Nieuw licht, waarvan afleveringen deze zomer in deze krant stonden, vroegen filosofen Coen Simon en Frank Meester hedendaagse denkers te reageren op uitspraken van schrijvers en denkers uit het verleden. Aan schrijfster en columnist Marja Pruis legden ze ‘Wij prijzen nooit iemand zonder eigen belang’ van schrijver François de La Rochefoucauld voor. Pruis laat haar ‘nieuw licht’ schijnen op de eigenliefde en vraagt zich in haar pamflet Omdat je het waard bent af of de mens meer van zichzelf is gaan houden in een tijd waar eigenliefde zo’n groot podium met selfies of op sociale media. Haar conclusie: ‘Als eigenliefde zo’n groot podium vindt, kan zelfhaat nooit ver weg zijn.’ Luister ook naar Marja Pruis over de begrippen solidariteit, empathie en teveel eigenliefde.

Marja Pruis: Omdat je het waard bent. Ambo/anthos. €10

‘Het is nu een week of twee geleden dat ik de dood in de ogen heb gekeken, en dat heeft me meer gedaan dan ik in het begin wilde toegeven’. Zo begint de novelle Leven en dood volgens Jelke Bos van de in 2011 overleden Friese schrijver Trinus Riemersma. Het boek is verschenen in 2001 maar nu in het Nederlands vertaald. De ik-persoon is niet Riemersma zelf maar de labrador Jelke Bos die zijn leven overpeinst en zich verontschuldigt dat hij zich in menselijke termen moet uiten. Het blijft echter hondenfilosofie en het is leuk om te lezen hoe honden over mensen, én zichzelf denken.

Tr. Riemersma: Leven en dood volgens Jelke Bos. Uit het Fries vertaald door Harmen Wind en Jantsje Pos. Oorspronkelijke totel Tinzen oer it libben en oer de dea (2001). Zirimiri, 80 blz. € 14,50

De Franse schrijver en beroepsvlieger Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) schreef het wereldberoemde kinderboek Le Petit Prince. In de reeks Bint-klassiek is nu Nachtvlucht verschenen. Een spannend verhaal over een postvlieger die verplicht in de nacht moet vliegen en boven Argentinië in zwaar weer terecht komt en van de radar verdwijnt. Naast spanning, beschrijft De Saint-Exupéry vernedering, vertrouwen, moed en angst van de vliegers, maar bovenal een verhaal over hoe macht een mens eenzaam kan maken. Op 31 juli 1944 stortte De Saint-Exupéry zelf in zee bij Marseille, tijdens een verkenningsvlucht voor de geallieerden. Begin oktober is in Frankrijk bij uitgeverij Vtopo het boek Saint-Exupéry, révélations sur sa disparition verschenen waarin specialisten zich opnieuw hebben gebogen over de vermissing van Antoine de Saint-Exupéry. Want was hij werkelijk dood nadat hij neerstortte? Een Duitse veteraan die al is overleden, zou tegen zijn dochter hebben gezegd dat ze Saint-Exupéry gevangen hadden genomen, uitgebreid verhoord en dat hij later aan zijn verwondingen is overleden. Het boek is (nog) niet in het Nederlands verschenen.

Antoine de Saint-Exupéry: Nachtvlucht. (Eerste) Vertaling Hetty Renes. Revisie vertaling Uitgeverij Bint. Bint, 120 blz. € 16,95

Tien jaar geleden overleed op Curaçao de Antilliaanse schrijver Boeli van Leeuwen op 85-jarige leeftijd. Reden om 29 van de 37 columns die de schrijver tussen 1951 en 1954 voor de Wereldomroep had ingesproken, te bundelen. In Ver weg dicht bij maakt hij naast scherpe portretten van de Curaçaoënaars, mooie vergelijkingen tussen Curaçao en Nederland. Over de regen zegt hij bijvoorbeeld: ‘De vruchtbare bodem van Curaçao is een dankbare minnares; zodra de regen valt, bloeit ze op’ in tegenstelling tot de luie en gezapige manier waarop het regenwater in Nederland wordt opgenomen door de grond ‘die zich gedraagt als een dikke juffrouw die net een groot maal naar binnen heeft gewerkt en die men dan een chocolaatje presenteert. Ze neemt het wel, maar zuchtend van verzadiging. (…) In Nederland is het water de Moeder en de grond is er bijgevoegd. Op Curaçao is grond overheersend en het water toevallig.’ De geluidsfragmenten bestaan niet meer, anders zouden we Van Leeuwen dit fragment waarschijnlijk theatraal en met alliteraties hebben kunnen horen uitspreken.

Boeli van Leeuwen: Ver weg dichtbij. Bezorgd door Dr. B. Jos de Roo Curaçao. In de Knipscheer, 144 blz € 17,90