Van Heel Holland Bakt tot Dolci In Forno – iedereen houdt van bakken op tv

Bakken op tv

Zondag is de finale van Heel Holland Bakt. De bakshow blijft een succes, in Nederland, internationaal en in het Verenigd Koninkrijk. Daar nam Channel 4 ‘Bake Off’ over van de BBC.

Wie wordt zondag de beste thuisbakker van Nederland? De onverstoorbare student Hans, die bij zijn oma woont? De bescheiden Marjolein, functioneel beheerder in de zorg en de meesterbakker van de halve finale? Of de slordige Gwenn die vorige week een Franse ‘tricolore-taart’ bakte die er volgens Twitter uitzag alsof hij was overreden?

Zondag is de finale van het vijfde seizoen van Heel Holland Bakt. De bakwedstrijd is ook dit seizoen een grote hit voor de publieke omroep. De eerste zeven afleveringen trokken gemiddeld 2,9 miljoen kijkers. Het is slow television, rustig en geruststellend. De enige afvalwedstrijd waar je van aankomt, grapt de site van Omroep MAX. Het is een van die programma’s van de publieke omroep die zorgen voor een gemeenschappelijke beleving. Die je ook niet uitgesteld wilt kijken – anders mis je de soms hilarische reacties op sociale media.

Online wordt gegniffeld over de seksuele grapjes tijdens het bakken. En schande gesproken over het ‘taartplagiaat’ van Gwenn. Hij maakte een Joep Meloen-taart: groen van buiten, rood van binnen. Sprekend de watermelon cake van een deelnemer aan de Great British Bake Off, in augustus op Channel 4. GBBO is de oerversie van de bakshow.

Taartplagiaat? Links de meloentaart van HHB, rechts de taart van GBO:

 

Na vijf seizoen is het avontuurlijke inmiddels af van ‘HHB’. Misschien wel door de oudbakken grappen van presentator André van Duin die ook dit seizoen Martine Bijl vervangt. Daar kan de soms razendsnelle montage van het programma weinig aan veranderen.

Toch blijft het ‘Bake Off’-format van de Britse tv-productiemaatschappij Love Productions uiterst succesvol. In Nederland, in een groot aantal landen wereldwijd, en tot opluchting van Channel 4 ook in het Verenigd Koninkrijk. Die zender nam het programma voor de zomer voor veel geld over van de BBC.

Vijf cijfers om beter te begrijpen hoe groot de bakwedstrijd is.

2.862.000

Kijkcijfers – Bijna 2,9 miljoen mensen kijken gemiddeld naar Heel Holland Bakt op NPO 1, meldt Stichting Kijkonderzoek. Circa 2,6 miljoen zien het programma rechtstreeks, de rest kijkt uitgesteld via de tv, binnen één week. Nog eens enkele tienduizenden zien de video’s via de site van HHB. Zij maken dit seizoen waarschijnlijk de best bekeken serie in de geschiedenis van de bakshow.

75.000.000

Overnameprijs – The Great British Bake-Off, het origineel van Heel Holland Bakt, is in het Verenigd Koninkrijk uitgegroeid tot cultuur erfgoed. In prima handen bij de BBC, vonden veel fans. Tot hun schrik nam dit voorjaar Channel 4 de bakshow over. De semi-commerciële zender betaalde voor drie seizoenen GBO 75 miljoen pond ( 87 miljoen euro).

Kan Channel 4 het jarenlange succes van GBO handhaven, vroegen Britse kijkers zich af bij de start van het achtste seizoen in september. Immers, beide presentatoren bleven achter bij de BBC, net als bakgoeroe en jurylid Mary Berry. Alleen jurylid Paul Hollywood waagde de overstap naar de commerciëlen.

Voor Channel 4 pakte de gok goed uit. Naar de eerste aflevering keken 12 miljoen mensen – het op twee na hoogste kijkcijfer sinds de start van de show in 2010. En GBO kwam in Channel 4’s top-10 van best bekeken programma’s ooit. De volgende afleveringen trokken minder kijkers, maar genoeg voor de zender om de investering terug te verdienen.

In Nederland kost een commercial van 30 seconden voor de finale zondag 39.000 euro voor 30 seconden. Dat zijn overigens bruto prijzen; vaste adverteerders krijgen korting.

25

Internationale edities – ‘Bake Off’ van Love Productions (voor 70 procent onderdeel van Sky, omzet in het gebroken boekjaar 2014/2015: 25,6 miljoen euro), buiten het VK gedistribueerd door BBC Worldwide, is een internationaal succes. Het programma wordt uitgezonden in 196 landen (territories). Daarbij gaat het om het Britse origineel, of een van de nationale edities. Het format kent 25 nationale versies, van Frankrijk en Tsjechië tot Oostenrijk en Denemarken.

Overal werken de programmamakers op min of meer dezelfde manier. Er wordt lang gefilmd, soms 13 uur per dag. Deelnemers worden acht keer per dag geïnterviewd. Zo missen de makers geen enkele emotie. En elke keer als ze iets in de oven doen, of eruit halen, moeten de bakkers de cameraploeg roepen. Dat zijn de actiescènes van de show.

In de meeste landen bakken de deelnemers in een tent op een landgoed. In Nederland was dat altijd bij Kasteel Broekhuizen in Leersum, maar dit vijfde seizoen bij Kasteel Maarsbergen. In Zuid-Afrika, waar in oktober een nieuw seizoen begon, staat de tent op de savanne. In Australië bakken ze in een schuur. De Turkse Bake Off is een goedkopere versie, gewoon vanuit de studio. De Turkse bakkers maken dan wel weer veelvuldig een dansje, tijdens het werk. In Brazilië wakkert het programma het nationale bewustzijn aan met traditionele Braziliaanse baksels.

In China en India, twee grote, opkomende tv-markten, zijn geen Bake Off-versies. Kate Phillips, creatief directeur formats van de BBC, zei vorig jaar in de Britse pers: „De Chinezen zeiden dat zij geen show op tv zouden brengen die je dik maakt. En in India koken ze vooral op het fornuis en niet in de oven. Dat maakt het format moeilijker te verkopen.” Phillips benadrukte nog dat Bake Off gaat over „het ambacht van het bakken en niet over vraatzucht”, maar dat maakte weinig indruk op de Chinese tv-bazen.

Video’s van internationale Bake Off-edities:

+1

Spin-offs – Het succes van Bake Off uit zich ook in de diverse spin-offs die het programma kent. Nog afgezien van The Big Family Cooking Showdown, de concurrerende show die de BBC sinds 15 augustus uitzendt, nadat ze de GBO kwijtraakten. Van de Bake-Off zelf zijn er niet alleen speciale edities rond Kerstmis, voor beroemdheden of kinderen (Junior Bake Off) of voor het goede doel (The Great Comic Relief Bake Off), maar ook praatprogramma’s over het originele format en andere ambachtelijke competities.

Omroep MAX produceert sinds het voorlaatste seizoen van Heel Holland Bakt de talkshow Smaakt Naar Meer. Op woensdag praten fans en ‘BB’ers’ (Bekende Bakkers) met André van Duin na over de uitzending van zondag. Smaakt Naar Meer is de Nederlandse versie van het Britse An Extra Slice. Napraten over een populair programma is trouwens niet nieuw: in Moltalk wordt gekletst over Wie is de Mol? en in Talking Dead gaat het al seizoenen over zombieserie The Walking Dead (waarvan volgende week een nieuw seizoen begint).

Een jaar geleden bracht RTL 4 een eigen bakprogramma, Ja Ik Wil Een Taart. Dat was meer een reality-bakshow over onder meer bruidstaarten dan een banketbakwedstrijd. Na één seizoen van zeven afleveringen kreeg de show geen vervolg. Na de bakkers gingen in Nederland ook andere ambachtslieden de strijd aan op tv. Door Het Oog van de Naald (RTL 4) was de weinig succesvolle Nederlandse variant op de Britse naaiwedstrijd The Great British Sewing Bee (ook een format van Love Productions). SBS 6 maakte twee seizoenen van Holland’s Beste Bloemstylist. En RTL maakt dit najaar opnamen van Chocolade, een culinaire wedstrijd tussen chocolatiers.

En welke (commerciële) zender in Nederland heeft zin in het format The Great Pottery Throwdown (BBC 2, Love Productions) voor de beste pottenbakkers van het land?

162.000

Boete – Commerciële spin-offs kent de bakwedstrijd ook. In het Verenigd Koninkrijk zou door het succes van de wedstrijd de verkoop van bakproducten fors zijn toegenomen. Ook is de verkoop van kookboeken gestegen en groeit het aantal bakclubs. In hoeverre in Nederland ook meer bakpoeder, cakemeel en gelatine wordt verkocht is niet bekend. Uitgeverij Kosmos brengt bakboeken uit, maar die halen niet de top-100 van best verkochte boeken van het jaar. Eind oktober komt Heel Holland Bakt Kerst uit.

Albert Heijn verkocht bakproducten met het thema Heel Holland Bakt. Foto AH

Omroep MAX kwam in botsing met het Commissariaat voor de Media over een commerciële uiting van HHB. In het tweede seizoen (september 2014) bracht Albert Heijn een uitgebreide Heel Holland Bakt-productlijn uit met levensmiddelen en bakbenodigdheden. Daarmee overtrad Omroep MAX volgens het Commissariaat het dienstbaarheidsverbod. Een publieke gefinancierde omroep mag niet meehelpen aan het maken van winst door derden, in dit geval AH. Het Commissariaat gaf MAX een boete van 162.000 euro. Die verlaagde de toezichthouder later tot 145.000 euro, omdat MAX „maatregelen had genomen” om nieuwe overtredingen te voorkomen.

De omroep stapte naar de rechter en in januari 2017 concludeerde de rechtbank Midden-Nederland dat MAX toch geen blaam trof. „De omroep heeft destijds in het contract met de BBC de rechten op het woordmerk Heel Holland Bakt overgedragen aan de BBC, zonder hieraan voorwaarden te verbinden die dienstbaarheid hadden moeten voorkomen”, staat in het vonnis. „Echter, de rechter vindt in dit specifieke geval dat voor Omroep MAX onvoldoende te voorzien was dat zij het dienstbaarheidsverbod zou overtreden.”

MAX is niet de enige publiek gefinancierde omroep die het aan de stok kreeg met de mediatoezichthouder over sluikreclame in de bakshow. In 2012 kreeg de BBC een waarschuwing van de Britse toezichthouder Ofcom vanwege ongeoorloofde reclame voor koelkasten van SMEG. In één aflevering kwam het logo van de fabrikant 37 keer in beeld.