Recensie

Ode aan het optimisme van Nieuw-West

Architectuur

Zondag gaat het Van Eesterenpaviljoen open, het nieuwe onderkomen van het Van Eesterenmuseum: open, ritmisch en prachtig.

Het nieuwe Van Eesterenpaviljoen, dat onderdak biedt aan het Van Eesterenmuseum in Nieuw-West. Zondag gaat het museum open voor publiek. Luuk Kramer

Nu de Badkuip er vijf jaar staat, wordt het verlangen naar de Sandbergvleugel, de gesloopte Nieuwe Vleugel van het Stedelijk Museum uit de jaren vijftig, steeds groter. De grap van de Badkuip is er nu wel af; wat overblijft is een nog altijd stralend wit, gesloten bastion waar binnen geheimzinnige dingen gebeuren.

Hoe anders was de gesloopte Nieuwe Vleugel, die de toenmalige Stedelijk Museum-directeur Willem Sandberg in de jaren vijftig liet bouwen. Anders dan de Badkuip was dit geen raar ‘icoon’, maar een eenvoudig transparant gebouw van de gemeente-architect Frits Eschauzier (1889-1957), dat met zijn glazen gevels als etalage van het Stedelijk Museum fungeerde. Binnen waren de twee etages, naar de wens van Sandberg, open ruimtes waar alleen in het midden enkele kolommen stonden.

Maar gelukkig is er nu het Van Eesterenpaviljoen, het nieuwe onderkomen van het Van Eesterenmuseum dat vrijdag feestelijk werd geopend. Het is alsof de Sandbergvleugel in een nieuwe, eigentijdse gedaante naar Amsterdam Nieuw-West is gevlogen en daar bij de Sloterplas is geland. Korteknie Stuhlmacher Architecten hebben een gebouw ontworpen in de geest van het optimistische modernisme uit de tijd van de wederopbouw, waarvan de Sandbergvleugel en de stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren (1897-1988), de hoofdontwerper van de Westelijke Tuinsteden, exponenten waren.

In zekere zin is het Van Eesterenpaviljoen een voltooiing van Van Eesterens Nieuw-West. Precies op de plek waar het nu staat, had Van Eesteren een paviljoen zonder duidelijke functie gedacht. De verhoging waarop het moest komen werd, inclusief bakstenen muur, aangelegd, maar het paviljoen bleef tot een jaar geleden ongebouwd.

Net als de Sandbergvleugel is het Van Eesterenpaviljoen een doorzichtig, simpel gebouw met een binnenruimte die, op een paar houten kolommen na, geheel open is. De vaste expositie over het ontwerp en de bouw van de Westelijke Tuinsteden bestaat uit verrijdbare vitrines die het Van Eesterenmuseum van het Stedelijk Museum heeft overgenomen. Ze kunnen gemakkelijk aan de kant worden geschoven voor bijvoorbeeld stoelen voor het publiek bij een van de Van Eesterengesprekken.

Maar anders dan de Sandvleugel is het Van Eesterenpaviljoen, op de grijsgroene betonnen vloer en glazen ramen na, geheel uit hout opgetrokken. Doordat alle onderdelen geprefabriceerd zijn, kon het paviljoen in minder dan een jaar tijd worden gebouwd. Maar hoe eenvoudig en bescheiden het paviljoen ook is, met een afwisseling van open, glazen delen en kloeke, houten panelen is zowel het in- als exterieur een prachtige, ritmische ode geworden aan het optimistische modernisme van de wederopbouwtijd.

Van Eesteren Paviljoen (Van Eesterenmuseum), Noordzijde 31. Open (v.a. 22 okt) donderdag t/m zondag, 12.00 - 17.00 uur. www.vaneesterenmuseum.nl

Correctie: in dit artikel stond eerst dat het adres van het Van Eesteren Paviljoen Noordeinde 31 is. Dat klopt niet, het is Noordzijde 31.