Column

Mystiek lichaam

Afgelopen week kwam ik er door #metoo achter dat honderden van mijn Facebook-vrienden, vrouwen maar ook mannen, ooit te maken hebben gekregen met seksueel geweld. Het was nog heftiger om te ontdekken dat daar ook boezemvrienden bij zaten, die tegen mij nooit over die ervaringen hadden gesproken. Toen ik hen ernaar vroeg, zeiden ze dat ze vroeger dachten dat het niet belangrijk genoeg was om te vertellen (althans, wanneer het ‘slechts’ om een aanranding ging). Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat er ook nog iets anders meespeelde.

Dit weekend sprak ik de Amerikaanse journalist en schrijfster Ariel Levy. Ze zei dat er een verband zit tussen de opkomst van het feminisme en technologie, en hoe de mens (m/v) de afgelopen eeuw naar zijn lichaam is gaan kijken. Ze haalde daarvoor een voorbeeld uit de jaren tachtig aan: massa’s feministen protesteerden indertijd tegen missverkiezingen en schreeuwden leuzen als ‘We zijn onze hersens, niet onze lichamen!’

Zo’n slogan impliceert dat de geest belangrijker is dan het lijf. Daar is het feminisme ook op gebaseerd: dat we, ondanks het lichaam waarin we worden geboren, dezelfde rechten hebben. Met de jaren kregen we, door de medische en technologische vooruitgang, ons lijf steeds beter onder de duim. Pijn leerden we door medicatie te onderdrukken, ziektes verdwenen, ongewenste zwangerschappen konden worden voorkomen: dankzij onze slimme geest hoefden we ons steeds minder zorgen over ons lichaam te maken. Tenzij het gewond raakte of ziek werd, was er niet zoveel aan de hand. Wat er tussen onze oren gebeurde, dat telde!

Bregje Hofstede schreef naar aanleiding van #metoo voor De Correspondent dat ze aanvankelijk trots was hoe makkelijk ze een aanranding naast zich neer kon leggen: na de man in kwestie te hebben uitgescholden ging ze gewoon verder met haar dag. Maar gaandeweg bleek toch hoe iets fysieks mentale sporen naliet: de aanranding leidde tot angst en concentratieproblemen. Toch was Hofstedes eerste reactie ontkennen dat de gebeurtenis invloed op haar had.

Misschien hebben velen daarom pas deze week een boekje open durven doen. Omdat we gewend waren om te doen alsof ons lichaam veel minder belangrijk is dan ons brein. Pas nu duizenden van zich laten horen, dringt het tot sommigen door dat wat er met het lijf gebeurt, soms niet weg te denken valt. Door #metoo zijn veel van mijn vrienden gaan inzien dat een inbreuk op het lijf, zelfs al is er geen verwonding, schade oplevert voor de geest. En dat velen, omdat ze overtuigd waren dat zoiets niet kon, er heel lang niet eens wilden, maar ook niet over kónden spreken.

heeft op deze plek een wisselcolumn met Marcel van Roosmalen.