Mediabeleid: minder Hilversum, meer regio

Media

De pers krijgt 5 miljoen voor onderzoekjournalistiek, maar klaagt over btw.

Een verslaggever van de regionale zender Omroep Brabant aan het werk in een hennepkelder in Etten-Leur. Foto Erald van der Aa/Novum

Wat gaat Arie Slob, de beoogd minister van Media, straks doen? Volgens het regeerakkoord bezuinigt het kabinet voor het eerst sinds 2014 niet op de publieke omroep. In plaats van aandacht voor Hilversum kijkt het kabinet naar de rest van de pers in Nederland en mag Slob 5 miljoen euro uitdelen voor onderzoeksjournalistiek. Uit het akkoord: „Het kabinet trekt geld uit voor de bevordering van onderzoeksjournalistiek. Deze vorm van journalistiek staat onder druk, maar is van vitaal belang voor de controlerende taak die de journalistiek heeft.”

Naar wie of wat moet Slob die 5 miljoen overmaken? Volgens Tweede Kamerlid Peter Kwint (SP) is de nood in de regionale en lokale pers het hoogst: „Veel rijkstaken, als de jeugdzorg, zijn overgeheveld naar de gemeentes. Dat zijn grote projecten waarbij veel misgaat. Het is prettig als daar een journalist zou meekijken.” Het kabinet onderkent de problemen bij de regionale media en wil daar meer samenwerking stimuleren.

Kwint krijgt bijval van Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ): „De gehele controlerende functie van de journalistiek staat onder druk, vooral in de regio.” Moet het geld worden verdeeld via bestaande fondsen als het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek of het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten? Volgens Bruning is het zonde om het geld op te maken aan incidentele journalistieke projecten; het is beter de onderzoeksjournalistiek structureel te steunen.

Dat zegt ook Tanja van Bergen van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ). Ze vindt de toezegging nog te vaag. „Het lijkt erin te staan voor het effectbejag. Het gevaar is dat we nu braaf kwispelend rond die pot met geld gaan staan. 5 miljoen is dan zó op.”

Volgens haar moeten koepelorganisaties en nieuwsmedia samen in kaart brengen wat er al is aan onderzoeksjournalistiek, en wat aangevuld moet worden. Ze denkt daarbij aan de fondsen, aan de NVJ, en aan online nieuwsredacties en platforms als De Correspondent, Investico, Follow the Money. Voor een goede besteding in de regio, denkt ze aan een samenwerkingsverband dat lijkt op het internationale ICIJ (bekend van de Panama Papers), of het Nederlandse Bureau Lokale Zaken, dat regionale journalisten verbindt.

Btw omhoog

Volgens NDP Nieuwsmedia, de brancheorganisatie van dagbladuitgevers en andere commerciële nieuwsmedia, stelt die 5 miljoen euro weinig voor als je dat bedrag afzet tegen de gevolgen van een andere aangekondigde maatregel: de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent. Dat betekent een verhoging van de btw op alle kranten en tijdschriften. Volgens de NDP moeten de gedrukte media hierdoor per jaar 30 miljoen euro meer btw gaan afdragen. Ter compensatie abonnementen duurder maken, ligt moeilijk.

Nu vallen papieren media nog onder het lage tarief; online media daarentegen dragen het hoge percentage van 21 procent af. Uitgevers pleiten er al langer voor om ook digitale publicaties onder het lage tarief te laten vallen, maar daaraan heeft Den Haag nog geen gehoor geven.