Xenofobie en islamofobie zijn in het VK nu mainstream

Verenigd Koninkrijk

Gebeurtenissen als het referendum en de aanslagen wakkeren hate crimes aan, blijkt uit een rapport.

Een anti-Nigel Farage-busje staat geparkeerd naast Farages campagnebus met daarop afgebeeld ‘Breaking Point’ en een stroom vluchtelingen Foto Facundo Arrizabalaga/EPA

Een chirurg die in Manchester werd neergestoken voor een islamitisch centrum dat hij vaak bezocht. Een varkenskop die bij een islamitisch gezin in Oldham naar binnen wordt geslingerd. Een twintiger die na het uitgaan in Londen bij zijn keel werd gegrepen en bedreigd, omdat hij homo is. Wat de gemene deler van deze voorvallen is? De misdaden worden door de politie bestempeld als hate crimes. En daar zijn in Engeland en Wales het afgelopen jaar meer meldingen van gemaakt dan in het jaar daarvoor. In 2016-’17 is melding gemaakt 80.393 hate crimes, 29 procent meer dan in 2015-’16.

Lagerhuislid Lammy constateert dat vooral millennials bereid zijn racisme in de Britse samenleving aan te pakken.

Dat blijkt uit een rapport van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken, gebaseerd op cijfers van Engelse en Welshe politiekorpsen dat dinsdag verscheen. Aoife O’Neill, een onderzoeker die het rapport schreef, concludeert: „De toename van het afgelopen jaar wordt veroorzaakt door zowel een werkelijke stijging in het aantal hate crimes in de periode rond het EU-referendum, als door verbeteringen in het bijhouden van delicten door de politie.” Met andere woorden: actuele gebeurtenissen wakkeren wel degelijk meldingen van hate crimes aan. Ook na de aanslagen in Londen en Manchester was er een toename (zie grafiek).

De statistieken liggen politiek en maatschappelijk gevoelig. Kopstukken van de fellere stroming van Brexiteers hebben altijd beweerd dat hun retoriek niet aanzet tot discriminatie. Tegenstanders wezen steevast op Nigel Farage, die campagne voerde met een poster met daarop een lange rij vluchtelingen en de tekst: breekpunt.

UKIP-leider Nigel Farage voor zijn omstreden campagneposter. Foto AFP/Daniel Leal-Olivas

Politici laten zien dat het toelaatbaar was om te discrimineren, betogen critici van Farage. „Er zijn zeker meer hate crimes. Xenofobie en islamofobie nemen toe. Lang was dit in het Verenigd Koninkrijk een stroming die zich louter aan de marges van de politiek bevond, maar helaas is het ook hier mainstream geworden”, zegt David Lammy, lagerhuislid van Labour en auteur van een parlementair rapport naar de behandeling van etnische minderheden in het Engelse en Welshe strafrecht.

De politie spreekt bij misdaden van een hate crime als iemand de perceptie heeft dat de dader vijandigheid of vooroordelen koestert ten opzichte van de persoonlijke eigenschappen van het slachtoffer. Richtlijnen van de politie spitsen dit toe op vijf ‘stromingen’: ras of etniciteit, geloof, seksuele geaardheid, beperkingen en transgenderidentiteit. Uit de statistieken blijkt dat de meeste hate crimes een racistisch karakter hebben. Van de tachtigduizend meldingen in 2016-’17 speelde in 78 procent van de gevallen racisme een rol.

Aangevallen door een jeugdbende

Er is ook kritiek op de werkwijze van de politie. De definitie die de autoriteiten hanteren zou te speculatief zijn: er zit een verschil tussen de perceptie van, bijvoorbeeld, racisme en bewijs. In augustus 2016 kreeg een 40-jarige Poolse man in Harlow een klap. Hij viel en kwam te overlijden.

De man zou zijn aangevallen door een jeugdbende omdat hij Pools sprak. De politie ging uit van een hate crime. Het voorval, slechts twee maanden na het Brexitreferendum, werd breed uitgemeten in de media. Pas bij de rechtszaak, bijna een jaar later toen de aandacht was weggeëbd, bleek de zestienjarige dader geen aantoonbare racistische motieven had.

In een reactie op het rapport liet minister Amber Rudd (Binnenlandse Zaken) juist weten het een goede ontwikkeling te vinden dat slachtoffers van hate crimes vaker de weg naar de politie weten te vinden. Lagerhuislid Lammy constateert dat vooral millennials bereid zijn racisme in de Britse samenleving aan te pakken. Lammy: „Sinds de jaren zeventig is er niet meer zo’n drive geweest om racisme en klassenverschillen ter discussie te stellen”. Toch leidt de toename in meldingen, niet per se tot meer actie. In slechts 16 procent van alle gevallen van een gemelde hate crime werd een dader vervolgd.