Opinie

Palestijnse broederstrijd maakt eigen staat onmogelijk

De kans op verzoening tussen Fatah en Hamas is nihil, betoogt Els van Diggele. De tweestatenoplossing komt daarom neer op wensdenken.

Palestijnen, eerder deze maand bij de noordelijke grensovergang van Gaza, bij de aankomst van premier Rami Hamdallah (Fatah) voor overleg over toenadering met Hamas, machthebber in Gaza Foto Mohammed Abed/AFP

Het interview door Floris van Straaten met VN-coördinator voor de Gazastrook Robert Piper in NRC (Velen onderschatten de mentale invloed die van isolement uitgaat, 13/10), is een goed voorbeeld van wensdenken. De topdiplomaat zegt dat we zonder verzoening tussen Fatah en Hamas nergens komen. Een waarheid als een koe, maar hij vergeet erbij te vertellen dat hiervoor een wonder nodig is.

De thema’s die verzoening onmogelijk maken bleven onbesproken: de houding jegens Israël, de tunnels, de Qassambrigades. Hamas zal Israël niet erkennen, de strijd tegen de zionistische vijand en het graven van tunnels niet staken. Verder weet elk Palestijns kind dat de bijna 30.000 man sterke Qassambrigades van Hamas de baas zijn in de Gazastrook en geen macht zullen afstaan aan president Abbas. Dat Hamasleiders de veiligheidstroepen van Abbas – die allebei onderling vechten – zal laten terugkeren naar de Gazastrook is een illusie. Alle pogingen – twaalf tussen 2005 en 2016 – mislukten vanwege deze onderwerpen.

Toch denkt Piper dat het dit keer zal lukken vanwege recente „belangrijke veranderingen”. Het is waar: de situatie is buitenissiger, de machtsstrijd grimmiger. Maar Piper verwijst, net als de media, belangenorganisaties en politici, liever naar de Israëlische bezetting en de blokkade en vergeet iets cruciaals: Palestijnse leiders hebben bezetting noch blokkade nodig – hoe gruwelijk ook – voor hun vete waarvan de gewone Palestijn al decennia de dupe is.

Licht in de ogen

Volgens Piper gunden Fatah en Hamas elkaar het afgelopen decennium het licht in de ogen niet. Maar het is wel wat erger dan dat. Allereerst voert Hamas sinds de oprichting in januari 1988 een (gewapende) strijd tegen Fatah en is het de PLO vijandig gezind. Verder liet dictator Abbas, die in het Westen doorgaat voor een soort Palestijnse Mandela, de levering van elektriciteit aan Gaza stilleggen, stopte hij de betaling van ambtenarensalarissen en weigert hij de rekeningen te betalen van zieke Gazanen die zijn behandeld in Israëlische ziekenhuizen. En de springstof van de raketten vanuit de Gazastrook is gericht tegen Israël, maar vooral ook tegen Abbas: tweederde van de Palestijnen eist zijn vertrek.

Zou Piper, die vorige week Den Haag bezocht, de Nederlandse regering en Kamerleden hebben verteld dat de kans op verzoening in het licht van heden en verleden, nihil is: grootmoefti Al-Husseini, Yasser Arafat en Mahmoud Abbas zijn samen goed voor een eeuw machtsstrijd. Zou hij Sjoerd Sjoerdsma (D66), die de Palestijnse democratische rechtsstaat liever vandaag dan morgen wenst te erkennen, hebben gewezen op alle intimidatie en onderdrukking, en op de Palestijnse tweestatenoplossing?

Volgens Van Straaten wilde Piper Nederlandse politici doordringen van de humanitaire nood in Gaza „die de buitenwereld grotendeels heeft genegeerd”. Maar wat de buitenwereld – media, politici, belangenorganisaties – werkelijk al jaren negeert is de ernstige aloude vete die, naast de Israëlische bezetting die al vijftig jaar duurt, een tweestatenoplossing onhaalbaar maakt.

Moeder Aller Conflicten

Als hij hier al op gewezen heeft, is het de vraag of dit is doorgedrongen. Onze obsessieve focus op de Israëelisch-Palestijnse schermutselingen, die wij hebben gepromoveerd tot De Moeder Aller Conflicten, heeft ons paradoxaal genoeg verblind en het zicht ontnomen op de beroerde situatie van de gewone Palestijn. Alsof het een interne Hollandse kwestie is én nog 1993 (jaar van ondertekening van de Oslo-akkoorden), staat in het kersverse regeerakkoord doodleuk dat we streven naar het „behoud en de verwezenlijking van de tweestatenoplossing”. Dit is een gepasseerd station.

De gewone Palestijn, die politieke hervormingen, vrijheid van meningsuiting, ongecensureerde kranten, goede ziekenhuizen, wegen, veiligheid, elektriciteit en benzine wil, weet al jaren dat zijn leiders hem dit niet zullen brengen. Geholpen door miljarden die Europa via de belastingbetaler in de regio pompt, stevenen zij af op een Palestijnse tweestatenoplossing van twee gewelddadige regimes die de mensenrechten van de eigen burgers schenden: de Palestijnse Autoriteit (Fatah) op de Westoever en Hamas in de Gazastrook.

Het is hoog tijd dat onze ogen opengaan en dat het Nederlandse wensdenken plaats maakt voor realiteitszin. Het komt de gewone Palestijn toe.

Zo niet, dan zal de Nederlandse belastingbetaler via Rutte III medeplichtig blijven aan de instandhouding van de Palestijnse malaise.