Column

Overjarige mannen en nieuwe vrouwen

Amerikaanse wetenschappers hebben ooit de gemiddelde levensduur van het politieke gezicht vastgesteld: globaal tien jaar. Daarna loopt elk politiek gezicht het gevaar dat hij (m/v) zomaar van zijn sokkel wordt gestoten, zoals Hillary Clinton in 2016 ruw ervoer. Het tragische is telkens dat het bederf eerder tot de buitenwereld doordringt dan tot de politicus zelf, zodat uitgerekend de beste politici het slechtst voorbereid zijn op hun einde.

Daarom is dit stadium van de kabinetsformatie – kandidaten aanzoeken – nogal van betekenis. De meeste van onze politieke gezichten zitten al langer tegen hun houdbaarheidsdatum aan. Definitie is hier van belang: een politiek gezicht moet nagenoeg permanent in het nieuws zijn. Buma zit sinds 2002 in de landspolitiek, maar werd pas in 2012, als partijleider, een politiek gezicht. Hij heeft nog even. Maar mensen als Rutte, partijleider sinds 2006, Pechtold, ook sinds 2006, en Wilders, sinds 2004, moeten echt oppassen.

Er komt bij dat onze politici doorgaans vanuit een kabinetspost een politiek gezicht worden. Dus bij de komende benoemingen kijken we vermoedelijk ook naar een nieuwe generatie politieke gezichten.

Vooral de VVD-namen voor het kabinet vallen tot nu toe tegen. Halbe Zijlstra, kandidaat voor Buitenlandse Zaken, is een solide keuze, maar ambieert het partijleiderschap niet langer. Eric Wiebes, Klimaat en EZ, was geen overtuigende staatssecretaris van Financiën, en gaf tot woede van de partijtop de hypotheekrenteaftrek weg in recente voorgesprekken van de formatieonderhandelingen. Sander Dekker, genoemd voor Veiligheid en Justitie, viel tegen op Onderwijs.

Het grootste VVD-talent, Klaas Dijkhoff, wordt fractieleider, een curieuze keuze, want elke insider weet: sinds Lubbers (1982) slaagde niemand er meer in premier te worden na het fractievoorzitterschap van de grootste regeringspartij.

Dan staan de coalitiepartners er beter voor. Het CDA werd vorige week verrast toen de Brabantse provinciebestuurder Wim van de Donk afviel, maar heeft een ander interessant nieuw gezicht: senator en McKinsey-partner Wopke Hoekstra. D66 kan hoop vestigen op Kajsa Ollongren, wethouder in Amsterdam, en Ingrid van Engelshoven, oud-wethouder in Den Haag. De ChristenUnie heeft met komend vicepremier Carola Schouten misschien wel het best bewaarde geheim van Den Haag in huis.

Zo zitten in de Kamer straks vooral overjarige politieke gezichten die het ‘eigen’ partijverhaal vertellen – alsof we dat niet kennen. In het kabinet komen we frisse gezichten tegen: politici voor wie je ouderwets belangstellend kunt zijn, politici met een verhaal dat niet al duizend keer is verteld.

Dus ik weet wel naar wie straks de belangstelling uitgaat.

Correctie: In een eerdere versie van deze column werd gesproken over Kasja Ollongren. Haar correcte naam is: Kajsa Ollongren.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.