Cultuur

Interview

Interview

Een verknipte versie van de Amerikaanse droom

Destin Daniel Cretton, regisseur

Journalist Jeannette Walls schreef een boek over haar nomadische jeugd met haar anti-sociale ouders. Brie Larson speelt haar in een film waarin de veerkracht en vergevingsgezindheid opvalt.

Op een gegeven moment werd het routine. Als haar ouders de huur weer eens niet konden betalen, moe werden van de bemoeizucht van de overheid of simpelweg de onrust in hun botten naar de horizon riep, dan werden Jeannette Walls en haar broertje en zusjes tussen de laatste resten huisraad de auto in geladen en daar ging de karavaan. Hun familie is een disfunctionele variant op die uit Het kleine huis op de prairie. Een Brady Bunch met oorlogswonden. Pioniers. Niet op weg om het land te verkennen en ontginnen, maar op de vlucht. Voor zichzelf. Voor een land waarin na de oorlog mannen terugkwamen die zichzelf waren kwijtgeraakt.

Die volgeladen auto is een terugkerend beeld in de film die de Amerikaanse filmmaker Destin Daniel Cretton (1978) maakte naar de autobiografische roman The Glass Castle van New York Magazine-journalist Jeannette Walls. Een film die net zoals zijn doorbraakfilm Short Term 12, die actrice Brie Larson op de kaart zette, gaat over de veerkracht van kinderen in een traumatische omgeving.

Cretton is een van de meest opvallende nieuwe stemmen in de Amerikaanse film. The Glass Castle is eigenlijk een verhaal over onvoorwaardelijke liefde, vertelt hij tijdens een Skype-gesprek. Natuurlijk ligt er een diep-traumatisch verhaal aan ten grondslag, dat in de flashbackstructuur van de film beetje bij beetje wordt onthuld, maar: „Ik werd getroffen door de onversaagd eerlijke manier waarop Jeannette over haar leven vertelt en het ongelooflijke optimisme en de liefde waarmee ze naar haar ouders kijkt. Ze zou zo gemakkelijk minachting voor hen kunnen hebben. Die levenskracht is iets waar ik persoonlijk veel affiniteit mee voel en die ik in mijn werk wil onderzoeken.”

Ik romantiseer en vergoelijk niets

Volgens hem had dat niet alleen op Walls, maar ook op hemzelf een bijna therapeutisch effect. Cretton komt zelf uit een heel hechte familie. Zijn ogen werden geopend voor dit soort vragen toen hij tijdens zijn studie als vrijwilliger in de jeugdinstelling werkte die hij in Short Term 12 portretteert. Daarom heeft hij niets met het eind-goed-al-goed Hollywoodnarratief – „Dit is het verhaal van Jeannette, je ziet ook dat het niet met al haar familieleden even goed afloopt.” Hij deinst niet terug voor onthutsende en zelfs gruwelijke details: vader die dagenlang dronken in bed ligt, moeder die weigert eten te koken als ze inspiratie heeft voor een schilderij, Jeannette die als kleuter water opzet voor hotdogs en verschrikkelijke brandwonden oploopt. „Ik romantiseer en vergoelijk niets. Vader Rex was een beschadigde man, die op zijn beurt zijn kinderen ook weer heel veel schade heeft toegebracht. Hij was ook hyperintelligent, een uitvinder, een dromer, die in een andere context misschien tot grote dingen had kunnen komen. Waarom slaagt de ene mens erin om te overleven en valt de ander door het net? En hoe kun je het verleden vergeven en verlossen?”

Charmant en onvoorspelbaar

Het sprak vanzelf dat Brie Larson weer de hoofdrol zou spelen; voor vader Rex werd acteur Woody Harrelson gevonden, een acteur die naast zijn mainstreamrollen ook figuren uit de tegencultuur portretteerde en zijn eigen aura van non-conformisme en anti-autoriteit met zich meedraagt. „Allereerst kan Woody als acteur van het ene op het andere moment charmant of onvoorspelbaar zijn, precies zoals Jeannette haar vader beschrijft.” Door die casting kon Cretton The Glass Castle nog een extra laag meegeven denkt hij: „Op een bepaalde manier is Rex ook een typische Amerikaanse held. Iemand die ervoor kiest om buiten de maatschappij te leven. Hij en zijn vrouw Rosemary rebelleerden tegen een systeem dat hen verstikte, maar ze waren geen hippies die dat romantiseerden of politiseerden. In die zin vertegenwoordigt hij ook een hoop mensen die vandaag de dag gefrustreerd zijn door een politiek-economisch systeem dat niet voor hen werkt. De Trump-stemmers. Maar dat zit ingewikkelder in elkaar.”

De Amerikaanse droom is sowieso een politiek construct

Cretton vertelt over de streek waar Rex vandaan kwam, de Appalachen, hillbillieland, de eerste barrière waar de Europese kolonisten op stuitten toen ze Amerika ontgonnen: „Er heerst nog altijd een pioniersgeest, al is het momenteel een van de armste gebieden van de VS, met veel alcohol- en drugsmisbruik en anti-sociale tendensen. Je zou kunnen zeggen dat de mensen die daar zijn blijven hangen de koppigste waren, want bestand tegen de barre omstandigheden waarin zij, en hun nakomelingen vandaag de dag, moesten zien te overleven. Maar het waren ook de mensen die niet voorbij de bergen konden denken. Rex had die fantasie wel.”

We praten over de vraag of de mechanismen in de familie Walls ook staan voor grotere maatschappelijke verschijnselen. Een gemeenschap of een land kan net zo goed als een familie worden gezien, en burgers kunnen zich net als kinderen verwaarloosd voelen en niet zoals Jeannette de veerkracht hebben om met het verleden om te gaan. Het is een heel Amerikaans verhaal, een verknipte versie van de Amerikaanse droom, zegt Cretton: „De Amerikaanse droom is sowieso een politiek construct, dat in de jaren dertig toen Rex een kind was zwaar werd gepromoot om mensen de gevolgen van de crisis te laten vergeten. Rex’ droom was om een glazen huis te bouwen, het glazen kasteel uit de titel. Het meest fragiele wat er is.”