Cultuur

Interview

Interview

De coach die Trump een open brief schreef

Steve Kerr Basketballcoach

Steve Kerr is een coach die fel stelling neemt tegen president Donald Trump. „Het is angstaanjagend dat de leider van ons land roept dat sporters ontslagen moeten worden.”

Het gebeurde op een zaterdagmorgen in september. Steve Kerr, coach van NBA-kampioen Golden State Warriors, lag in bed. Zijn vrouw Margot schudde hem wakker. Ze had haar telefoon in de hand en liet een tweet zien van president Trump. Het was een reactie op een uitspraak van Kerrs sterspeler Stephen Curry, die op de eerste trainingsdag van het nieuwe NBA-seizoen had gezegd dat de spelers van de Golden State Warriors niet naar het Witte Huis zouden gaan.

Het is weliswaar traditie dat kampioenen door de president worden geëerd, maar ze hadden zo genoeg van Trumps digitale en verbale beledigingen dat ze een statement wilden maken. De president reageerde, uiteraard, met een tweet. De uitnodiging aan de Golden State Warriors werd ‘ingetrokken’ en hij schreef: „Naar het Witte Huis gaan wordt beschouwd als een grote eer voor het kampioenschapsteam. Stephen Curry aarzelt, daarom is de uitnodiging ingetrokken!”

Kerr was woest toen hij de tweet las. Hij kleedde zich aan en reed naar de club. Na de training gaf hij een persconferentie. Die ging bijna alleen over Trump. Kerr wilde benadrukken dat Curry helemaal niet ‘aarzelde’ om naar het Witte Huis te gaan. Hij maakte juist overduidelijk dat hij niet zou gaan. Over de terugtrekking van de uitnodiging zei Kerr: „Het was alsof de president het met ons probeerde uit te maken, terwijl wij het net uit hadden uitgemaakt met hem.”

Kerr fulmineerde zo nog even door. Hij houdt zich allang niet meer in als het over politieke kwesties gaat. Door zijn achtergrond heeft hij recht van spreken, vindt Kerr zelf. Zijn grootouders Stanley en Elsa Kerr waren missionarissen die elkaar ontmoetten in het Midden-Oosten. Na de Grote Oorlog verhuisden ze naar Turkije. Stanley Kerr was daar getuige van de genocide op Armeniërs en daarover schreef hij in zijn memoires The Lions of Marash.

Stanley en Elsa trouwden in 1921. Ze emigreerden naar Libanon en gaven beiden veertig jaar les op de American University of Beirut. Hun zoon Malcolm ontmoette daar een jonge vrouw genaamd Ann. Steve werd in 1965 geboren in Beiroet, maar Malcolm en Ann verhuisden naar Californië toen hij een baby was. In de zomer ging Steve meestal op vakantie in Libanon. Hij nam dan altijd een basketbal mee. Hij was niet heel groot en helemaal niet atletisch. Door zijn perfecte schot was hij toch de beste speler.

De geciviliseerde mens en empathie

Malcom Kerr gaf twintig jaar les op UCLA. Hij sprak Arabisch met een Beiroets accent en schreef boeken met titels als Islamic Reform en The Arab Cold War. Volgens zijn dochter Susan was Malcolm Kerr een „bruggenbouwer” en hij waarschuwde westerse leiders voor de gevolgen van hun Midden-Oostenbeleid. In 1970 schreef hij in het voorwoord van de essaybundel The Arab-Israeli Confrontation of June 1967. An Arab Perspective: „De werkelijk geciviliseerde mens heeft empathie. Door zijn erkenning dat het begrip van mensen uit andere culturen scherp kan verschillen met die van zichzelf, kan wat voor hemzelf normaal lijkt, grotesk zijn voor anderen.”

In 1982 kreeg Malcolm Kerr een aanbod om president van de American University of Beirut te worden. In een brief aan Ann schreef hij dat „dit het enige is dat ik liever doe dan Steve te zien basketballen” en hij zei ‘ja’. Ann en de kinderen bleven achter in Californië. Malcolm schreef bijna dagelijks een brief naar huis. Hij moest dan eerlijk toegeven dat de spanningen ook in Libanon toenamen. Hezbollah ontvoerde westerlingen en er waren sterke vermoedens dat ze werden gesponsord door de Islamitische Republiek Iran van ayatollah Khomeiny, de geestelijk leider van de shi’iten.

Steve Kerr was dat jaar een van de beste basketballers op de Universiteit van Arizona. Als een van de weinige Kerrs hield hij zich afzijdig als het over politiek ging. Het was zijn droom de NBA te halen en hij oefende uren per dag op de basket in zijn tuin. In de zomer van 1983 ging hij op vakantie in Beiroet. Een paar maanden eerder werd er een aanslag gepleegd op de Amerikaanse ambassade. Er vielen 63 doden, onder wie 17 Amerikanen.

Ontploffing van een bom

Tijdens Steves bezoek leek het iets rustiger, maar hij was opgelucht naar huis te mogen gaan. Zijn moeder en hij liepen met zijn tas naar de terminal toen er een bom ontplofte. Ze renden naar buiten. Het vliegveld werd gesloten. Zijn vader probeerde hem via een diplomatiek vliegtuig het land uit te krijgen. Dat lukte niet. Malcolm Kerrs privéchauffeur reed hem door de heuvels van Damascus naar Amman, de hoofdstad van Jordanië. Op het laatste moment kwam daar een plek vrij in een militair vliegtuig.

In de vroege morgen van 23 oktober 1983 werd een aanslag gepleegd op een kazerne van Amerikaanse mariniers in Beiroet. Er vielen 241 Amerikaanse slachtoffers. Steves vader bleef de hoop houden dat zijn campus een oase zou blijven en dat leek ook zo. Honderd meter buiten de campus sloegen bommen in. Daarbinnen klonk het geluid van tennisballen. Zijn vrouw Ann noemde het later „een vals gevoel van veiligheid”.

Steve Kerr spreekt zijn spelers toe in de finale om de NBA-titel tegen Cleveland Cavaliers. Foto’s Larry W. Smith/EPA

Op 18 januari 1984 stapte Malcolm Kerr om tien over negen in de ochtend uit de lift van de American University of Beirut. Hij liep naar zijn kantoor. Twee mannen achtervolgden hem. Ze schoten kogels door zijn achterhoofd. Ann kwam rennend de trap op en zag hem liggen naast zijn bebloede aktetas. Hun jongste zoon Andrew hoorde het nieuws in een café bij de campus en zwoer: ‘Ik zal die klootzakken terugpakken.’

Steve kreeg midden in de nacht een telefoontje. Hij ging naar buiten en rende uren in de duisternis van Arizona. Een paar uur later stond op de voorpagina van The New York Times: „Dr. Kerr werd niet vermoord om wie hij was, benadrukken zijn vrienden, maar omdat hij een uitgelezen doel was voor militanten die de Amerikanen willen intimideren het land te laten verlaten.”

Steves moeder Ann schreef in 1994 een boek over de moord op haar man. Zijn zus Susan schreef in 2008 haar memoires. Steve vond troost in basketbal. Hij was nog steeds niet het allergrootste talent, maar haalde de NBA en speelde een belangrijke rol in het Chicago Bulls-team dat in 1997 onder leiding van Michael Jordan kampioen werd. Een paar seizoenen later excelleerde hij onder succescoach Gregg Popovich bij de San Antonio Spurs en Steve Kerr schoot 45 procent van zijn driepunters raak. Dat is nog steeds het hoogste percentage ooit.

Basketbal moet plezier geven

Hij werd coach bij de Golden State Warriors. Door de dood van zijn vader zet hij dingen in perspectief en hij vertelt zijn spelers dat basketbal vooral plezier moet geven. Die filosofie is terug te zien in de manier waarop de Golden State Warriors spelen. Geen NBA-team scoort en wint zo vaak. Steve Kerr behaalde in 2015 zijn eerste titel en hij won afgelopen seizoen zijn tweede titel.

Aanvankelijk sprak Coach Kerr in interviews en op persconferenties voornamelijk over sportieve zaken. Dat veranderde na de verkiezing van Donald Trump tot president. Hij noemde hem „een man die ons keer op keer heeft beledigd” en „iemand die stelselmatig racistische en vrouwonvriendelijke woorden heeft gebruikt”. Hij gebruikte zijn podium als sportcoach opnieuw na Trumps plannen voor een immigratieban voor inwoners uit zeven moslimlanden. Hoewel hijzelf „een familielid” had verloren „door terrorisme” noemde hij Trumps plan „schokkend” en een „verschrikkelijk idee”. Het zou Amerika alleen maar „minder veilig maken”.

Rechtvaardige protesten

Kerr werd nog bozer na het horen van Trumps opmerkingen over de voornamelijk zwarte footballspelers die protesteerden door te knielen tijdens het Amerikaanse volksklied. De president noemde ze „sons of bitches” en hij riep de doorgaans witte teameigenaren op ze te ontslaan. Die woorden ‘verpletterden’ Kerr, zou hij schrijven in een open brief aan Trump, die werd gepubliceerd in sportmagazine Sports Illustrated. Hij herhaalde het woord „crushed” en schreef: „Denk aan waar die spelers tegen protesteren: excessief politiegeweld en raciale ongelijkheid. Dat zijn zeer goede dingen om tegen te protesteren. En ze doen het geweldloos. Wat Martin Luther King al propageerde, is het niet? Veel leden van het Amerikaanse leger zullen u vertellen dat het recht op vrije meningsuiting exact is waarvoor ze vechten. En het is echt, echt heel angstaanjagend dat de leider van ons land roept dat die spelers ontslagen moeten worden.” Hij eindigde met: „U vertegenwoordigt ons allemaal. Verdeel ons niet. Breng ons bij elkaar.”

Dit soort zinnen is kenmerkend voor Steve Kerr. Hij propageert empathie en tolerantie en vindt dat zijn spelers zich altijd moeten uitspreken tegen „morele onrechtvaardigheid”. Volgens zijn zus lijkt hij veel meer op zijn vader dan ze vroeger dachten.