Commentaar

Trump zet de relatie met Iran nodeloos op scherp

In een agressieve toespraak in het Witte Huis haalde president Donald Trump eind vorige week uit naar Iran. Trump ging terug tot de gijzeling van Amerikaans ambassadepersoneel in Teheran (1979-1981) om te illustreren hoe gevaarlijk het huidige Iran is. De president had een overtuigend vijandbeeld nodig om een overeenkomst die Iran sloot met de wereldgemeenschap in twijfel te kunnen trekken.

Onder het zogeheten Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) accepteerde Iran verschillende beperkingen op zijn nucleaire programma gedurende een aantal jaren, in ruil voor opschorting van internationale en Amerikaanse sancties. De afspraken worden gecontroleerd door het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA).

Trump moet, onder Amerikaanse wetgeving, periodiek aan het Congres rapporteren of Iran zich aan de afspraken houdt. Deze keer wilde Trump die goedkeurende verklaring hoe dan ook niet geven. Dat was lastig omdat niet alleen het IAEA maar ook zijn eigen militaire adviseurs zeggen dat Iran zich aan de regels houdt. Dus moest Trump een overtreding construeren.

Trump beweerde glashard dat Iran zich schuldig heeft gemaakt aan „meerdere” overtredingen van de overeenkomst. En daarnaast onderstreepte hij dat Iran zich niet hield aan de „geest” van de afspraak, door terroristische activiteiten in de regio te steunen.

Om aan al die tekortkomingen een einde te maken riep hij het Congres op om het akkoord uit te breiden. De kans dat dat lukt is niet groot. Iran wil er niet van weten, Trumps bondgenoten in Europa, die een belangrijke rol speelden in de onderhandelingen, willen er niets van weten en het Congres is verdeeld. Mocht er geen aanpassing komen, dreigde Trump alvast zich uit het akkoord terug te zullen trekken.

De overeenkomst met Iran is niet perfect en Irans steun voor Hezbollah moge men betreuren. Maar dat mag geen reden om de overeenkomst op het spel te zetten.

Het akkoord heeft nóg een handicap, in Trumps ogen. Het is ondertekend door president Obama. En een van de belangrijkste drijfveren van de huidige president is het om de verworvenheden van de vorige president ongedaan te maken. In de zomer stapte Trump uit het klimaatakkoord en hij probeert al maanden Obamacare onderuit te halen. Trump zegt daarbij steeds dat hij Obama’s ‘deals’ wil inruilen tegen betere Trump-deals. Vooralsnog creëert hij alleen chaos. De opzegging van het klimaatakkoord heeft niet tot zichtbare wijzigingen geleid, Obamacare wordt ontmanteld zonder alternatief en nu is ook de relatie met Iran op scherp gesteld.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

Correctie (16 oktober): In een eerdere versie van dit artikel werd het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) foutief het Joint Comprehensive Programme of Action genoemd.