Column

Meer details over onderhandelingen, meer mist rond ministersploeg

De Haagse Stemming Vandaag is dag 215 van de formatie. Schrijf je in om deze als nieuwsbrief per mail te ontvangen.

De verdeling van ministeries is nog onzeker en de screening van bewindspersonen duurt opvallend lang. De reconstructies van de onderhandelingen beschrijven een moeizame bevalling, maar ook veel vrolijkheid. En Jan Kees de Jager is onherkenbaar.

VETO’S: De partijleiders van de vier coalitiepartijen nemen er een volle week voor om definitief te bepalen wie de bewindspersonen van Rutte III worden. De meeste kandidaten zijn uiteraard al gepolst of zelfs gescreend. Maar zelfs over de verdeling van posten doen ze nog geheimzinnig. Die kan namelijk tot het laatste moment veranderen, mocht iemand onverhoopt niet willen, niet door de AIVD-screening komen of door coalitiepartners als ongeschikt beschouwd worden. Rutte beloofde vorige week geen veto’s over elkaars kandidaten, maar deze coalitie is te kwetsbaar om te beginnen met bewindspersonen die de anderen niet zien zitten. Elk aanbod dat kandidaten van hun partijleider krijgen, is dus onder voorbehoud.

Mist: Aannames over welke partij wat gaat doen, zijn de afgelopen dagen gaan schuiven. Zo zou niet D66 maar de VVD de minister van Klimaat en Economische Zaken gaan leveren. D66 krijgt in plaats daarvan Binnenlandse Zaken, meldde politiek columnist Tom-Jan Meeus dit weekend. De Telegraaf denkt zelfs te weten dat Eric Wiebes, die als staatssecretaris van Financiën geen grip kreeg op de Belastingdienst, minister van Klimaat wordt. Carola Schouten wordt namens de ChristenUnie sowieso minister, maar wij horen dat ze wellicht een ander departement krijgt dan Sociale Zaken, waar ze al weken voor genoemd wordt. Jeanine Hennis heeft zich definitief afgemeld.

Screening: Vanuit de formatieploeg wordt ontkend dat de samenstelling van de ministersploeg zo lang duurt vanwege een extra rigoureuze screening door de veiligheidsdienst. De samenstelling van het kabinet zou alleen langzamer gaan dan bij Rutte II omdat toen al tijdens de informatie een verdeling en selectie gemaakt was. Nu is dat opgeknipt - lees: de onderhandelaars kwamen er niet uit. Maar wat houdt die screening eigenlijk in? De AIVD, justitie en de Belastingdienst controleren nieuwe bewindspersonen op een mogelijk strafblad, belastingschuld of belangenverstrengelingen. Waarschijnlijk kijken ze niet alleen naar de kandidaat, maar ook naar diens partner. En wie zijn werkster zwart betaalt, moet snel op zoek naar een andere, zoals Gerrit Zalm in 1994 overkwam.

Reconstructies: Afgelopen weekend reconstrueerde vrijwel elke krant hoe de formatie met de ChristenUnie slaagde. Thijs Niemantsverdriet en Marike Stellinga achterhaalden veel details over de crisis rond de hypotheekrenteaftrek en de stresstest van het lek over de medisch-ethische deal. Ze schreven ook over de flauwe grappen (Halbe/Harry, hol schon mal den Wagen), de versnaperingen (de whiskey van Zalm en de reepjes-binge van Rutte) en bijnamen (Boutros Boutros Koolmees) van de onderhandelaars. Voor de binge-lezers, ook de Volkskrant, AD en Trouw reconstrueerden de wonderlijke geboorte van Rutte III.

Interviews: In NRC beschouwde Carola Schouten ook zelf na. Over de fout die ze maakte en de emoties die de formatie verder hielpen. Rutte, die man die bij achter het hek van paleis Noordeinde zijn fiets op slot zet, blikt terug bij Het Oog op Morgen. In De Telegraaf vertelt Sybrand Buma dat hij nu écht niet bezig is met zijn eigen ambities om in het Torentje te komen.

BUITEN HET BINNENHOF: Eveneens in De Telegraaf: een interview met de 73 kilo die nog over zijn van de onherkenbare Jan Kees de Jager.

NB: In verband met het herfstreces deze week verschijnt nieuwsbrief De Haagse Stemming in principe alleen vandaag en vrijdag, als de vier partijleiders bijeenkomen voor de definitieve samenstelling van de bewindsliedenploeg.

QUOTE VAN DE DAG:

“Het regeerakkoord is een mengsel van vier smaken, iets van frambozen-, chocolade-, citroen- en haringijs. Niemand vindt het lekker, ook niet als de vier ijsverkopers blij vol blijven houden dat hún smaak onmiskenbaar aanwezig is in de mix.”

VVD-stemmer P. de Wit, één van de 1.350 - overwegend positieve - deelnemers aan het NRC-lezersonderzoek na de presentatie van het regeerakkoord.