Iraakse troepen in gevecht met Koerden bij Kirkuk

Het Iraakse leger opende zondagavond de aanval op de stad, die zowel door de regering als de Koerdische autonome regio wordt geclaimd.

Iraakse troepen arriveren in de regio. Foto Ahmad Al-Rubaye/AFP

Iraakse regeringstroepen zijn maandagochtend even buiten Kirkuk in gevecht geraakt met Koerdische Peshmerga-strijders. Dat melden de Koerdische strijdkrachten. De gevechten braken uit nadat de Irakezen zondagnacht een opmars hadden gestart richting de stad, die door zowel de regering als de autonome Koerdische regio wordt geclaimd.

Inmiddels is een belangrijke luchtmachtbasis ten noordwesten van Kirkuk in handen gevallen van de Iraakse militairen, meldt een overheidsfunctionaris aan persbureau Reuters. Die zegt dat regeringstroepen ook de olieraffinaderij van het bedrijf North Oil hebben veroverd. Dat gebeurde geweldloos, nadat de Irakezen met een aantal Koerdische leiders hadden afgesproken om niet te vechten bij de olie- en gasvelden rondom Kirkuk. De winning van de grondstoffen mag door de gevechten niet in gevaar komen, vinden de strijdende partijen.

De Koerden melden dat de strijd al “veel slachtoffers” heeft geëist. Een Peshmerga-generaal zegt tegen persbureau AP dat de Koerdische strijders zich ingraven bij het plaatselijke vliegveld, dichter bij Kirkuk dan de luchtmachtbasis en de North Oil-raffinaderij. “Verder gaan we ons niet terugtrekken”, aldus de generaal. “We versterken onze posities en willen hier vechten.”

Verslaggevers van AP melden echter dat de Koerdische troepen zich ook hebben teruggetrokken van hun posities bij de luchthaven. Volgens lokale media rijden Iraakse tanks inmiddels Kirkuk in. Burgers zouden de stad in groten getale ontvluchten.

Getuigenissen van journalisten die in Kirkuk zijn, bevestigen dat er chaos heerst in de stad. Op Twitter circuleren beelden van burgers en Koerdische strijders die bij de strijd zwaargewond zijn geraakt.

Twitter avatar HaraldDoornbos Harald Doornbos Koerden hier in Kirkuk zeer emotioneel. Mensen huilen, schreeuwen, schieten in lucht, roepen om versterking. Bang dat stad gaat vallen.

Turkije heeft zijn steun uitgesproken voor de Iraakse regering. Ankara wil “samenwerken met Irak om een einde te maken aan de aanwezigheid van de PKK op Iraakse bodem”, kondigde het aan in een persverklaring. De Turken zien de Koerdische PKK als terroristische beweging. In het zuidoosten van Turkije vechten regeringstroepen met de PKK.

Amerikanen bezorgd

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt “zeer bezorgd” te zijn over de mogelijke confrontatie tussen de Koerden en de Iraakse troepen. “We hebben contact met alle partijen in Irak, om de situatie te deëscaleren,” zei een medewerker tegen Reuters.

Ook een woordvoerder van de Amerikaanse coalitie tegen terreurgroep Islamitische Staat (IS) in Irak roept de Irakezen en Koerden op hun strijd niet uit de hand te laten lopen. “We moeten het gevecht tegen IS afmaken, zij zijn de grootste dreiging voor ons allemaal.” Ook het Institute for the Study of War (ISW), een denktank in Washington, maakt zich zorgen over het conflict. “De aanval tegen de Koerdische troepen in Kirkuk kan leiden tot een oorlog tussen de Koerdische autoriteiten en de Iraakse overheid.”

Twitter avatar OIRSpox OIR Spokesman @CJTFOIR closely monitoring sit. near Kirkuk; urge all sides to avoid escalatory actions. Finish the fight vs. #ISIS, biggest threat to all

Bagdad wil regio terug

Kirkuk ligt net buiten het gebied van de Koerdische autonome regio. Drie jaar geleden namen Koerdische troepen Kirkuk en omstreken over om te voorkomen dat IS de stad binnen zou trekken. Nu de strijd tegen IS afloopt, wil Bagdad de regio, en haar olie, terug.

Het Iraakse offensief volgt op weken van spanningen. Drie weken geleden vond in de Koerdische regio een referendum over onafhankelijkheid van het gebied plaats. Dit referendum is niet erkend door de centrale overheid van Irak en Bagdad eist dat de Koerdische autoriteiten de uitslag ongeldig verklaren. De Koerden weigeren dit, waardoor de spanningen in het land opliepen.

Ook Turkije en Iran waren grote tegenstanders van de volksraadpleging. De landen hebben zelf ook grote Koerdische gemeenschappen op hun grondgebied en vrezen dat ook die de onafhankelijkheid willen claimen.

De Iraakse regering probeert de autonome Koerdische regio te isoleren. Eerder werden internationale vluchten geweerd in het gebied, ook riep de regering buurlanden op geen olie meer te kopen uit de regio.

Midden-Oostencolumnist Carolien Roelants legt in deze video uit waar de verdeeldheid van de Koerden vandaan komt, maar waarom Turkije en Iran het referendum vrezen.