SPD winnaar deelstaatverkiezingen Duitsland

De SPD behaalde tijdens de landelijke verkiezingen nog een historisch slecht resultaat. De positie van Angela Merkel lijkt hiermee verder verzwakt.

Aanhangers van de SPD reageren verheugd op de uitslag van de eerste exitpoll. Foto Thilo Schmuelgen/Reuters

Drie weken na de Bondsdagverkiezingen is de positie van Angela Merkel verder verzwakt door de nederlaag die haar CDU zondag leed in de grote deelstaat Nedersaksen. De SPD werd daar de grootste partij, de eerste overwinning voor de sociaaldemocraten sinds het aantreden van Martin Schulz als partijvoorzitter begin dit jaar.

Voor bondskanselier Merkel komt dit op een heel slecht moment. Deze woensdag beginnen in Berlijn de besprekingen van de Union (CDU/CSU) met de liberale FDP en de Groenen over de vorming van een nieuwe regeringscoalitie.

Ontevredenheid

Niet alleen moet Merkel grote inhoudelijke verschillen tussen de partijen zien te overbruggen, ze kampt bovendien met ontevredenheid in eigen kring. De christendemocraten zijn verdeeld over de vraag welke koers ze moeten volgen na het ontnuchterende resultaat bij de Bondsdagverkiezingen van 24 september. De Union haalde daarbij slechts 32,9 procent, een verlies van 8,6 procentpunten ten opzichte van 2013. Sommigen in de CDU en vooral ook in de Beierse zusterpartij CSU houden Merkel, en vooral haar vluchtelingenbeleid, daarvoor verantwoordelijk.

Aanvankelijk lag de CDU in Nedersaksen ruim voor op de SPD, die daar regeert met de Groenen. Maar het tij keerde de afgelopen weken en de SPD zette onder leiding van minister-president Stephan Weil een verrassend effectieve eindsprint van de campagne in, terwijl de CDU wegzakte. Merkel kwam vijf keer campagne voeren in Nedersaksen, maar dat baatte niet.

SPD winnaar

De SPD behaalde volgens voorlopige uitslagen ruim 37 procent van de stemmen, de CDU ruim 33 procent. De Groenen kwamen op bijna 9 procent, de FDP op ruim 7 procent. De AfD, met 13,2 procent de grote winnaar van de Bondsdagverkiezingen, behaalde zondag in Nedersaksen slechts ruim 6 procent - onder meer door interne twisten.

Een belangrijke opsteker is de uitslag voor SPD-leider Schulz. Zijn positie was ernstig ondergraven door de uitslag bij de Bondsdagverkiezingen, met 20,5 procent het slechtste resultaat in de geschiedenis van de partij. Eerder dit jaar had de SPD ook al drie deelstaatverkiezingen verloren. De kansen van Schulz om aan te blijven als partijleider zijn nu, na de overwinning in Nedersaksen, weer gestegen.

In Nedersaksen, dat grenst aan Groningen, Drenthe en Overijssel, zijn CDU en SPD afwisselend de grootste partij. De regeringscoalitie van SPD en Groenen verloor deze zomer haar meerderheid van één zetel, toen een parlementariër van de Groenen overliep naar de CDU. Dat maakte vervroegde verkiezingen noodzakelijk. Of de rood-groene coalitie nu voldoende zetels heeft om verder te regeren, was zondagavond nog niet duidelijk.