Leden applaudisseren lang voor ‘met progressieve D66-saus overgoten’ regeerakkoord

Bijeenkomst D66

Het was een euforische avond van D66 in Amersfoort. Maar sommigen stoorden zich aan de eensgezindheid.

Foto Clara van de Wiel

Er is één moment tijdens de avond waarop leden van D66 niet applaudisseren. Een oud-gemeenteraadslid uit Amersfoort heeft zojuist het woord genomen. Met een snik in zijn stem heeft Peter de Langen bezwaar gemaakt tegen het niet uitbreiden van het kinderpardon, zoals werd afgesproken in het regeerakkoord dat D66 tekende. Ook maakt hij zich zorgen over het gebrek aan discussie in de partij. Juist nu een coalitie met conservatieve partijen wordt aangegaan, vreest hij voor een cultuur van jaknikkers waarin te weinig voor de eigen idealen wordt opgekomen. „En hier in de zaal lijkt het ook alleen klapvee te zijn.”

Het is het enige netelige moment op een verder euforische avond voor D66. Zo’n vijfhonderd leden zijn naar Amersfoort afgereisd voor een ad hoc ingelaste ledenbijeenkomst om tekst en uitleg te krijgen over het regeerakkoord. De lampen in de industrieel ogende treinloods schijnen felgroen, in oude wagons kan gemoedelijk geborreld worden. Als Alexander Pechtold om iets na 20.00 uur het woord krijgt klinkt tientallen seconden applaus.

Pechtold wijst op sneer van Wilders

Het regeerakkoord is, zegt Pechtold, „overgoten met een progressieve D66-saus”. Trots haalt hij de sneer aan die PVV-leider Geert Wilders donderdag in de Tweede Kamer gaf over het kabinet Pechtold I. De combinatie met de christelijke partijen lag misschien niet voor de hand, maar tijdens de onderhandelingen realiseerde Pechtold zich dat idealen en geloof even diep gevoeld kunnen worden. Het levert hem veel applaus op. Ondanks de gesloten compromissen is het volgens de partijleider een akkoord geworden waarop leden trots kunnen zijn. „Ik sta voor dit resultaat.”

Na Pechtold krijgt Tweede Kamerlid Pia Dijkstra het woord voor een korte vragensessie met Pechtold en medeonderhandelaar Wouter Koolmees, die door Dijkstra „knuffelbeer” wordt genoemd. Hij bekent tijdens de onderhandelingen 5 kilo te zijn aangekomen. De grappen waarmee informateur Gerrit Zalm de onderhandelingen luchtig hield, komt de zaal niet te weten. „Die kunnen we maar beter voor ons houden.”

Lees ook onze reconstructie: Rutte III, een klein wonder is het wel

Een klein uurtje krijgen leden vervolgens de gelegenheid vragen te stellen. Die lopen uiteen van zorgen over de stijging van de btw, de wijkverpleging en onderwijs. Tijdens het antwoord van Pechtold of Koolmees verschijnt steeds een dia waarin de behaalde successen gevisualiseerd staan. „Oh kijk, het staat hier mooi achter me”, merkt Pechtold op, als hij uitlegt hoeveel geld D66 heeft binnen gehaald voor de cultuursector.

Met op de eerste rij partijprominenten als oud-partijleider Jan Terlouw lijkt de ledenavond veel op een partijcongres. Maar moties kunnen er niet worden ingediend, en ook mogen de leden niet stemmen over het regeerakkoord.

Waarom geen moties?

Enkele leden maakten daartegen vooraf bezwaar. Volgens hen zouden leden een oordeel moeten kunnen vellen over de regeringsdeelname, net zoals ze dat in 2003 deden over deelname aan kabinet Balkenende II. Als initiatiefnemer Elwin Lammers de kwestie tijdens de avond opwerpt, verwijst Pechtold naar het partijbestuur. Volgens de statuten hoeft het niet, meldt vicevoorzitter Henk Beerten op het podium. Uiteindelijk gaat de fractie over deelname aan een kabinet. En bovendien vindt volgende maand al een congres plaats waarop leden moties kunnen indienen. Weer volgt applaus.

Alle eensgezindheid stoorde hem, vertelt de Amersfoortse Peter de Langen na afloop. Het antwoord op zijn vraag over het kinderpardon vond hij weinig overtuigend. „En al dat applaus, ik kan daar niet goed tegen.” Ook het gemak waarmee het raadgevend referendum wordt afgeschaft vindt hij opmerkelijk. En dat er niet op een congres kan worden gestemd vindt hij een democratische partij onwaardig. „Te weinig dualisme baart me bij een regeringsdeelname echt zorgen.”

De borrel is inmiddels in volle gang. En De Langen geeft glimlachend toe: ook dat is een belangrijk onderdeel van D66.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond Elmar Lammers. Hij heet Elwin Lammers.