Koning blijft ernstig, president lacht

staatsbezoek

Drie dagen was Willem-Alexander in Portugal. Maar misschien wel net in de verkeerde week. En zonder heel duidelijk doel.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima woensdagavond voorafgaand aan een concert in Lissabon, tijdens hun driedaagse staatsbezoek aan Portugal. Foto Remko de Waal/ANP

De Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa (68) had er zichtbaar veel zin in om de Nederlandse koning en koningin drie dagen lang op bezoek te hebben. Hij lachte veel, praatte druk, raakte vaak de arm aan van demissionair minister Lillianne Ploumen, die ook mee was. En als Willem-Alexander en Máxima programmaonderdelen hadden waar híj niet bij zou zijn – een ritje in een tram uit 1901, een bezoek aan het Nationaal Museum voor Oude Kunst – hoorden de strakke planners en de beveiligers van het staatsbezoek dat de president misschien toch ook wilde komen.

Over de tramrit werd later gezegd dat Rebelo de Sousa net te laat was gekomen, bij het museum was hij op tijd.

Of Willem-Alexander er andersom net zo veel plezier in had, was niet goed te zien. Bij het vorige staatsbezoek van Nederland aan Portugal, 27 jaar geleden, was koningin Beatrix in haar toespraken begonnen over het cadeau dat ze had gekregen van een port-importeur bij de geboorte van Willem-Alexander: 400 flessen port. En al was haar zoon nu student, de flessen waren nog lang niet leeg.

Willem-Alexander kwam in zíjn speeches niet met grappen of persoonlijke verhalen. Hij keek vaak ernstig, bij het staatsbanket glimlachte hij maar een enkele keer om de vele vriendelijke woorden die Rebelo de Sousa voor hem en Máxima had.

Bij het staatsbezoek aan Italië, in het voorjaar, was er nog een duidelijk thema geweest: migratie. Willem-Alexander was naar Sicilië gegaan om met politie, kustwacht, hulpverleners en vluchtelingen te praten. In Portugal was zo’n onderwerp er niet, doel was vooral om de twee landen hechter te laten samenwerken in de EU. Er reisde een handelsdelegatie mee.

Koffie met de kapper

De koning en de koningin gingen langs bij een instituut waar onderzoek wordt gedaan naar kanker, bij een bedrijf dat vliegtuigonderdelen produceert, een opleidingsinstituut voor de brandweer, de universiteit van Lissabon. Aan Nederlandse kant was een programmaonderdeel bedacht waar de Portugezen van hadden opgekeken: de koning wilde naar twee achterstandswijken in Lissabon: Mouraria en Intendente.

In een wijkgebouw kreeg Willem-Alexander uitleg over een buurtproject. Hij zat aan de koffie naast Julio Cunha, een kapper die moeite had om zijn zaak draaiende te houden. De kapper praatte lang, in het Portugees, en vergat steeds om te stoppen voor de vertaler. Willem-Alexander legde dan zijn hand op Cunha’s arm: nu even horen wat je hebt gezegd.

In het ‘persgesprek’, op donderdagmiddag, vraagt de hoofdredacteur van Vorsten hoe het ervoor staat met de voorraad port van vijftig jaar geleden. Het antwoord begint zoals Willem-Alexander bijna steeds is in Portugal: serieus. De flessen zijn nog niet op, een deel heeft een nieuwe kurk gekregen. Maar dan komt er toch een grapje, eerst voor de schrijvende pers, daarna voor tv: „En zoals geldt voor alles wat ouder is dan vijftig, daarna wordt het alleen maar beter.

Net voor zijn vertrek ontvangt Willem-Alexander Nederlanders die in Portugal wonen. In zijn speech voor hen zegt hij vijf keer hoe bijzonder het staatsbezoek is geweest.

Misschien was het ook wel gewoon lastig, zo’n reis net in de week van het nieuwe regeerakkoord. Er is ánder werk. Op vrijdag ontvangt de koning de voorzitters van de Tweede en Eerste Kamer, de vicepresident van Raad van State. En formateur Mark Rutte.