‘Investeringen in justitie niet genoeg’

Veiligheid

In 2021 geeft het kabinet-Rutte III 200 miljoen euro minder uit aan veiligheid dan nu, terwijl het juist een speerpunt zou worden.

Foto Koen van Weel / ANP.

Na jaren van bezuinigingen moest Rutte III het kabinet worden dat extra ging investeren in veiligheid. Dat doet het – althans, ogenschijnlijk.

Want hoewel het nieuwe kabinet van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie de komende vier jaar in totaal 1,7 miljard euro investeert in veiligheid, draait het de door Rutte II (VVD en PvdA) ingezette bezuinigingen niet terug, zo blijkt uit het regeerakkoord. Daardoor geeft het komende kabinet in 2021 tweehonderd miljoen euro minder uit aan veiligheid dan nu het geval is, aldus het Centraal Planbureau.

En dat is een groot probleem, zeggen zes betrokken met wie NRC sprak. De essentie van hun kritiek: er zijn te weinig mensen om het werk te doen en er is te weinig geld om onder andere dat probleem op te lossen. Dat is de stand bij de politie, het Openbaar Ministerie en de rechtspraak (de zogenoemde strafrechtketen) na jaren van bezuinigingen.

Ook justitiemedewerkers klagen: er zijn te weinig officieren van justitie waardoor de werkdruk hoog is, onderzoeken lang duren en de kwaliteit van strafeisen afneemt. Officiers van justitie zouden bovendien te weinig tijd aan zaken kunnen besteden; ze moeten soms eigenhandig dossiers van duizenden pagina’s kopiëren.

Te weinig agenten

En bij de politie zijn te weinig agenten, waardoor maar 90 procent van de beschikbare posities voor wijkagenten bezet zijn – zo schreef het ministerie van Veiligheid en Justitie vorig jaar aan de Tweede Kamer.

Daardoor wordt niet voldaan aan de norm die is afgesproken bij de vorming van de Nationale Politie: één agent per vijfduizend inwoners.

Om meer wijkagenten aan te kunnen trekken, wil het kabinet structureel 267 miljoen euro extra investeren, staat in het regeerakkoord. Van dat geld moeten er bij de Nationale Politie ook meer rechercheurs komen.

Ook komt er meer geld voor ‘capaciteit in de strafrechtketen’; officiers van justitie, griffiers in rechtbanken, medewerkers bij het OM – de komende vier jaar in totaal 50 miljoen euro. Bovendien komt er een potje waarin eenmalig 100 miljoen euro wordt gestort om ondermijning – de vermenging van onder- en bovenwereld – te bestrijden. Een deel daarvan gaat naar het OM, dat met een speciale ‘Ondermijningswet’ bovendien makkelijker haar werk moet gaan doen, zo is het plan.

Lees ook: Meer politie en cyberveiligheid, ons stuk over de opvallende passages over veilighbeid in het regeerakkoord.

Structureel één miljard meer

Maar vraag het aan agenten, advocaten en justitiemedewerkers, en zij zeggen: het is veel te weinig geld. Jan Struijs van de Nederlandse Politiebond (NPB): „Er moet eigenlijk structureel 1 miljard euro bij om de politie haar werk beter te laten doen.”

Volgens hem kan de politie te weinig de wijken in en zijn digitale informatiesystemen dusdanig oud, dat veel opsporingsinformatie niet goed, of helemaal niet, verwerkt kan worden. „Er is de laatste jaren veel wegbezuinigd. Wat er nu bij komt, is een druppel op een gloeiende plaat.”

Daar is Marcel Smit, voorzitter van justitievakbond Juvox, het mee eens. „Het is een aardige impuls. Maar bij het OM wordt al jaren tegen de stapels papier opgewerkt. Om beter op te kunnen sporen, en daardoor ook beter te kunnen vervolgen, is veel meer geld nodig.” Een paar miljard, is waar hij aan denkt.

Het veiligheidsbeleid van Rutte III is volgens hen vooral een voortzetting van het vorige kabinet. Dat komt, zeggen ze, doordat de door Rutte II ingezette bezuinigingen niet worden teruggedraaid. Daardoor geeft het nieuwe kabinet, ondanks de extra investeringen, aan het einde van de kabinetsperiode in 2021 per saldo 200 miljoen euro minder uit aan veiligheid dan nu het geval is.

Ook de visie die uit het akkoord spreekt, is vergelijkbaar met die van het vorige kabinet, zeggen betrokkenen. Hard voor wie het gezag tracht te ondermijnen, of dat nou criminelen of radicalen zijn.

Aardige plannen, zegt Jan Struijs van politiebond NPB, maar wat komt ervan terecht? „Het extra geld is een stapje in de goede richting, maar niet genoeg.”