Genitaliën weerspiegelen de strijd tussen de seksen

Biologie

Als een dolfijnvrouwtje belaagd wordt door een mannetje waarvan ze geen jongen wil, laat ze zijn zaad verdwalen in de vagina.

Tuimelaarmannetjes belagen een vrouwtje om seks in de Rode Zee. Foto iStock

Alleen als de paring bij tuimelaars in het juiste standje plaatsvindt, komt het uiteinde van de penis voldoende in de richting van de baarmoeder om een bevruchting tot stand te brengen. De vagina van het tuimelaarvrouwtje heeft diepe plooien die de correcte penetratie bemoeilijken. Met subtiele wijzigingen in lichaamshouding tijdens de daad kunnen vrouwelijke dieren de penissen van opdringerige mannetjes naar ‘doodlopende’ vaginaplooien sturen. Op die manier verdwaalt het sperma van ongewenste minnaars. Vrouwtjes kunnen zo ‘ongemerkt’ bepalen wie de vader van hun nageslacht wordt.

Dat schrijven Canadese en Amerikaanse biologen woensdag in Proceedings of the Royal Society B. De mechanische details van de paring van zeezoogdieren waren tot nu toe nauwelijks onderzocht, omdat het vrijwel onmogelijk is dat bij levende dieren te doen. Voor de nieuwe studie gebruikten de biologen daarom de genitaliën van pas overleden zeezoogdieren voor een natuurgetrouwe simulatie van de paring. Ze pompten de penissen van de kadavers op met een zoutoplossing, om een erectie na te bootsen. Die brachten ze vervolgens zo diep als mogelijk in de halfontdooide (en daardoor enigszins vormvaste) vagina’s van overleden soortgenotes. Ze bepaalden de best mogelijke positie van de penis in de vagina – die ze met behulp van CT-scans analyseerden.

Onder zeezoogdieren zijn opmerkelijke verschillen, constateren de onderzoekers. Waar vrouwtjestuimelaars en -bruinvissen ‘complexe’ vagina’s hebben (wat wijst op ‘antagonistische co-evolutie’), vertonen de gewone dolfijn en de zeehond juist ‘congruente co-evolutie’ van de geslachten: de onderzochte vagina’s van deze soorten hadden geen duidelijke ‘barrières’ voor de penis.