Opinie

Een vaag compromis tussen vier partijen, dat kan niet goed gaan

geeft dit kabinet maximaal een jaar. Daarna is er maar een optie over: een minderheidskabinet. „Dan kan het parlement weer tegenspel bieden.”
Rutte spreekt tijdens het debat over het eindverslag van de formatie Foto: ANP Bart Maat

Het liefst regeert een politieke partij alleen. Bij de noodzaak van een coalitie heeft één partner de voorkeur. Heb je twee partijen dan is er maar één compromis nodig. Een coalitie met vier is een nachtmerrie. Dan moeten zes combinaties het eens worden: A met B, A met C, A met D, B met C, B met D en C met D. Wat de verkiezingsuitslag nog erger maakte, was dat er alleen een meerderheidskabinet inzat met deelname van partijen die tegenover elkaar staan. Dus ofwel VVD, D66, CDA, GroenLinks, ofwel VVD, D66, CDA, CU. Beide varianten zijn als pissen tegen de wind in. Maar onze politici zetten er toch op in. ChristenUnie en D66 samen in bed, hoe verzin je het! De akte is inmiddels getekend, maar de lijst van huwelijkse voorwaarden is niet veelbelovend: zeventig dicht bedrukte kantjes.

Dan denk je: het zal wel dichtgetimmerd zijn. Bij lezing blijkt het nog erger. Een groot deel bestaat uit politiek correcte clichés. Voorbeelden: „Als het erop aankomt, lossen we in Nederland problemen samen op”. „We staan pal voor het Nederland van vrijheden, democratie, rechtsstaat en internationale oriëntatie.” „Voor een weerbare rechtsstaat is het belangrijk om mee te gaan met ontwikkelingen in de samenleving en de technologie.”

De ChristenUnie heeft niets te zoeken in dit goddeloze kabinet

Waar je naar zoekt, zijn natuurlijk de precieze bepalingen, wat het kabinet nu echt gaat doen. Met name naar de buit die de CU heeft binnengehaald. Want als die niet substantieel is, wat heeft de CU dan in ‘s hemelsnaam te zoeken in dit goddeloze kabinet? Ik heb niks kunnen vinden. Neem nu het D66-stokpaardje ‘voltooid leven’, een gruwel in CU-ogen. In het akkoord staat: „In samenspraak met de Kamer, met behoud van ieders eigen positie en verantwoordelijkheid, zal het kabinet een brede discussie faciliteren over het waardig ouder worden, de reikwijdte en toepassing van de huidige euthanasiewetgeving en het onderwerp voltooid leven. Met de uitkomsten van het genoemde onderzoek zal het kabinet bezien wat het te doen staat en kan de Kamer zelfstandig besluiten over initiatiefwetgeving.” Daar kunnen Segers cum suis toch niet blij mee zijn?

Het regeerakkoord staat bol van dit soort frasen. Kennelijk was dat hoge niveau van vaagheid nodig om een regeerakkoord mogelijk te maken. Maar diezelfde vaagheid garandeert conflict op een later moment. Ik geef het kabinet maximaal een jaar. De CU stapt er, op enig moment komend jaar, moe gestreden uit.

Kan het anders? Alleen als we het dogma loslaten van een meerderheidskabinet. Een minderheidskabinet (VVD, D66, CDA) kan ook. Dat is stabieler, omdat er minder partijen bij betrokken zijn, die inhoudelijk dichter bij elkaar staan. Die regering kan dan weer eens bij deze, dan weer eens bij gene partij aankloppen voor een meerderheid en heeft dus meer inhoudelijke bewegingsruimte. Maar het voornaamste is dat bij zo’n minderheidsregering het parlement opeens weer zeggenschap krijgt en de regering daadwerkelijk tegenspel kan bieden en kan controleren. Waarmee zowel de democratie als de rechtsstaat zijn gediend. Twee zaken die het nieuwe kabinet blijkens het regeerakkoord na aan het hart liggen. Op papier althans. Als dus de CU eruit stapt, kan de rest gewoon doorgaan met regeren.