De kliniek van P. krijgt nu haatmails

Er komt een onderzoek naar „de situatie” in kliniek Atrecht Aventurijn in Den Dolder, waar Michael P. verbleef. Wat is dat voor een plek?

Het leger hielp tijdens de zoektocht naar Anne Faber mee, onder andere bij het uitkammen van de omgeving van de kliniek. Ze werd uiteindelijk donderdag gevonden bij Zeewolde. Foto Sem van der Wal/ANP

De dreigementen en haatmails stromen binnen bij Altrecht Aventurijn, zegt een woordvoerder. Nu het lichaam van Anne Faber in Zeewolde is gevonden, richt de volkswoede zich op de kliniek in Den Dolder waar verdachte Michael P. verbleef. „Het is ook een ongelofelijke klap voor het personeel hier”, zegt de woordvoerder.

Afgelopen week was Aventurijn door de politie afgesloten van de buitenwereld – waarop patiënten zoals Michael P. hier juist worden voorbereid. De oprijlaan van het hoofdgebouw met klokkentorentje (1909) stond vol terreinwagens van defensie. Zolang er daglicht was, kamden militairen met vuilniszakken de bossen en heide uit. Patiënten ruimden samen bladeren en wandelden vrolijk rond met hun begeleiders.

Demissionair minister Blok (Veiligheid en Justitie, VVD) heeft zowel de Inspectie Veiligheid en Justitie als de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd gelast onderzoek te doen naar „de situatie” in Aventurijn. De kliniek zal zelf ook intern onderzoek doen, vertelt de woordvoerder.

Afschuwelijke gebeurtenis

Burgemeester Koos Janssen van Zeist sprak afgelopen week van een „hele goede band” tussen Den Dolder (4.330 inwoners) en de kliniek. „Zorg en samenleven en leven in het dorp gaan hand in hand. Nu is die band op bruuske wijze verbroken, door deze afschuwelijke gebeurtenis.”

Zo goed was die band nou ook weer niet met het dorp. De Belangenvereniging Den Dolder (300 leden) pleit al langer voor sluiting van de kliniek en deed dat vrijdag weer. In een brief aan het gemeentebestuur vraagt de vereniging hoe het regime „zo slap” kan zijn dat zulke „verschrikkelijke dingen” kunnen gebeuren. De vereniging spreekt van „structurele misstanden”.

Er zijn maar enkele serieuze incidenten rond Aventurijn bekend – maar dat zegt niet alles, volgens waarnemend voorzitter Rob Zee van de Belangenvereniging Den Dolder. In juli 2015 klom Amsterdammer Ali B. op een ochtend over het hek in Den Dolder. Twee dagen later maakte de Amsterdamse politie bekend dat een „vuurwapengevaarlijke crimineel” was ontsnapt. Twaalf dagen later werd Ali B. in Zuid-Spanje opgepakt.

„In de dagelijkse praktijk komt het voor dat patiënten zich aan de zorg onttrekken en ‘de benen nemen’”, schreef het college van Zeist na raadsvragen. De politie geeft zulke vermissingen normaal gesproken „gewone prioriteit” en informeert de gemeente niet, aldus het college. „Als iemand ontsnapt en weer wordt opgepakt, hoort dus niemand het”, zegt Zee. „De communicatie van Altrecht over dit soort zaken is heel summier.”

Begin dit jaar werd Den Dolder opgeschrikt door acht autobranden. Bewoners vertrouwden niet op de politie en wilden een burgerwacht instellen. Uiteindelijk werden twee vrouwelijke bewoners van Altrecht als verdachten opgepakt.

Bij Aventurijn zelf is regelmatig wat aan de hand, volgens omwonende Marco Smid, taxichaufffeur bijzondere doelgroepen. „Dan zie je de politieauto’s en ambulances bij het terrein naar binnen rijden. En er springen ook regelmatig cliënten voor de trein.” Den Dolder kwam in het verleden in het nieuws als de plek met de meeste zelfdodingen op het spoor.

Aan dit soort „afwijkend gedrag” van psychiatrische patiënten zijn ze in Den Dolder wel gewend, zegt Zee. Maar een gevaarlijke patiënt die mogelijk een lustmoord kon plegen en een relatie met een begeleider zou hebben gehad, zoals in de kranten staat? Zee: „Ik denk dat het een hele charmante man moet zijn. Dit soort inschattingsfouten worden in den lande wel vaker gemaakt.”

22.600 patiënten

Aventurijn vindt het niet gepast om op dit moment in te gaan op de kritiek op de kliniek. Het overkoepelende Altrecht met vestigingen in Utrecht, Nieuwegein, Zeist, Woerden en Den Dolder, is in 2000 ontstaan uit een fusie. Het is een van de grootste zorginstellingen van Nederland met vorig jaar 22.600 patiënten, 2.300 medewerkers, ongeveer 185 miljoen euro omzet en 477.000 euro winst. Bij een reorganisatie werd eind 2015 aangekondigd dat 150 banen zouden verdwijnen. De instantie is financieel gezond, maar bezuinigt wel.

Aventurijn is sinds kort weer een aparte BV en gaat op in het samenwerkingsverband Fivoor. Het heeft twee forensische psychiatrische afdelingen, Roosenburg en Wier, voor mannen en vrouwen met een stoornis, een IQ vanaf 50 (licht gehandicapten) en vaak een strafblad. Michael P. zat zijn straf voor een dubbele verkrachting in 2010 uit in Roosenburg, een beveiligde afdeling met hekken en een aantal gesloten deuren.

In opspraak

De inspectie heeft afdelingen van Altrecht in het verleden om maatregelen gevraagd. In 2013 raakte de instelling in opspraak wegens gebrekkige zelfmoordpreventie, vorig jaar was er een ernstig steekincident en schortte het aan de risicoinschatting.

Maar in 2016 kreeg Altrecht voor de derde keer een onafhankelijk HKZ-keurmerk, en zonder tekortkomingen. „Dit is vrij uniek voor een grote instelling”, schrijft Altrecht zelf in het jaarverslag. Een gecertificeerde instelling heeft „intern de zaken goed op orde, stelt de klant centraal en werkt voortdurend aan het verbeteren van de zorg- en dienstverlening”, zegt het keurmerk.