Formatieblog

Teruglezen: zo verliep het debat over het regeerakkoord

Rutte: portefeuilles zijn verdeeld, samenstellen kan beginnen

VVD-leider Mark Rutte is officieel begonnen met het samenstellen van een nieuw kabinet. In een persconferentie donderdagavond zei Rutte, die eerder op de dag door de Tweede Kamer formeel werd benoemd tot formateur, uit te kijken naar “een nieuw begin”. Hij kondigde aan hoeveel ministers de partijen gaan leveren: de VVD zes, CDA en D66 allebei vier en de ChristenUnie twee. Daar komen nog acht staatssecretarissen bij: drie van de VVD, twee van zowel CDA als D66 en één van de ChristenUnie. “De portefeuilles zijn verdeeld, maar dat kan nog verschuiven als kandidaten niet beschikbaar blijken te zijn”, zei Rutte.

De komende week zullen partijen gaan zoeken naar geschikte bewindspersonen, zei Rutte. Volgende week vrijdag zal hij samenkomen met Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) om de kandidaten te bespreken. De week daarop wil Rutte in drie dagen tijd alle kandidaten persoonlijk spreken. Op donderdag 26 oktober, na wat op die dag met 225 dagen de langste formatie in de Nederlandse geschiedenis is, hoopt hij dan eindelijk met het kabinet en koning Willem-Alexander op het bordes van Huis ten Bosch te staan.

Debat afgelopen, Rutte kan aan de slag

Het debat is afgelopen. Mark Rutte kan aan de slag met de volgende fase van de formatie: op zoek gaan naar bewindspersonen en gesprekken met kandidaten voeren. Tijdens het debat schetste "met potlood" Rutte al zijn eigen deadline: 26 oktober. Op die datum wil de formateur met zijn nieuwe kabinet Rutte III op het bordes staan.

PBL gaat plannen doorrekenen

Ook de motie van Jesse Klaver om de plannen van het kabinet te laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving werd zojuist aangenomen door de Kamer.

Mark Rutte aangewezen als formateur

De Tweede Kamer heeft Mark Rutte zojuist aangewezen als formateur. Hij kan nu op zoek naar bewindspersonen voor het nieuwe kabinet.

Twee moties van Klaver

GroenLinks-leider Jesse Klaver diende zojuist twee moties in. Eén om de geplande btw-verlaging te voorkomen, één om de klimaatmaatregelen te laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving.

Presentatie kabinet 26 oktober

Het is nog een "planning met potlood", maar Rutte zei te hopen dat het kabinet op 26 oktober op het bordes staat.

Onderliggende stukken formatie worden openbaar

Zalm liet weinig los, maar binnenkort horen we toch meer over het formatieproces. Aan het begin van de tweede termijn stelde VVD-leider Mark Rutte voor dat voorafgaand aan het debat over het regeerakkoord alle Kamerleden de brieven krijgen die naar de onderhandelaars zijn gestuurd, alsmede de ambtelijke notities. Vijf jaar geleden, bij de totstandkoming van het kabinet Rutte II gebeurde dit ook.

Waarover wellicht minder opheldering komt is over waarom een verlaging van de dividendbelasting in het regeerakkoord terecht is gekomen. Jesse Klaver verzocht dit debat al meerdere keren hierover opheldering, omdat het punt in geen van de verkiezingsprogramma's van de partijen stond. Rutte stelde echter dat het onmogelijk is nog uit te vinden hoe en wanneer dit punt precies in het akkoord terecht is gekomen.

Daaropvolgend diende Rutte een motie in waarmee hij zelf wordt aangewezen als formateur.

Zalm kan weinig zeggen, eerste termijn geschorst

Informateur Gerrit Zalm blijft er in de beantwoording van de vragen van de Kamer bij: veel kan hij niet zeggen. En moet hij ook niet zeggen, aldus Zalm, want dat is zijn taak niet. Dat is ook de reden dat hij tijdens de onderhandelingen zo weinig los liet en er, in zijn eigen woorden, voor koos "om te duiken". Elke week een persconferentie geven, zoals voorgangster Edith Schippers deed zag hij niet zitten: dan moet je elke week "met meel in de mond" praten.

De eerste termijn van de vergadering is geschorst, na een half uur pauze volgt nog een tweede termijn.

Foto Martijn Beekman/ANP

Zalm geeft maar weinig aanvullende informatie

Gerrit Zalm zegt met "enige nostalgie" weer plaats te hebben genomen in Vak K. De oud-minister van Financiën en afzwaaiend informateur heeft niet veel vragen gekregen en vindt dat ook helemaal niet erg. Op de vraag van GroenLinks-leider Klaver waarom Zalm de Kamer zo weinig informeerde zegt hij dat het onderhandelingsproces gebaat was bij "vertrouwelijkheid en beslotenheid". Hij vat het samen als : "Waarover je niet kan spreken moet je zwijgen".

Zalm wil nog niet zeggen hoe de portefeuilles tussen de verschillende partijen in het kabinet verdeeld gaan worden, maar zegt wel dat er volgens hem geen ministers komen zonder staf, bevoegdheden en/of budget. De laatste dagen meldden verschillende media dat er wel meerdere ministers op één ministerie komen, bijvoorbeeld bij Volksgezondheid, Veiligheid en Justitie en Onderwijs.

Op vragen over het regeerakkoord wilde Zalm niet ingaan, dat is volgens hem aan de vier formerende partijen.

Baudet: kabinet heeft geen vertrouwen in de burger

Volgens leider van het Forum voor Democratie Thierry Baudet is het gaande debat typerend voor werkwijze van de Kamer: die is volgens hem “gespeend van reële invloed.” Juist daarom is het referendum volgens Baudet zo belangrijk: “als de Kamer al buitenspel staat, staat de kiezer dat al helemaal.” Baudet richtte zijn felle kritiek vooral tegen D66, die haar kroonjuweel zou hebben weggegeven. “Dit kabinet heeft misschien vertrouwen in de toekomst, maar niet in de burger.”

Baudet bracht een paar eigen voorstellen in: onder meer om de NPO te korten en een Australisch model in te voeren voor het beperken van migratie.

Kuzu: de tweedeling blijft in stand

Denk-leider Tunahan Kuzu ziet kleine lichtpuntjes, maar vooral ook veel gemiste kansen in dit regeerakkoord. "Het lukt de coalitie niet om in tijden van economische voorspoed fundamentele onrechtvaardigheden te bestrijden", zegt Kuzu. Hij doelt dan op economische maatregelen zoals de btw-verhoging, maar ook de wens van om op lange termijn de dubbele nationaliteit af te schaffen. "Er is geen visie of focus, maar informateur Zalm heeft met losse maatregelen de partijen aan elkaar gekit."

Kuzu hekelt verder het vele lekken vanuit de formerende partijen en vraagt Kamervoorzitter Arib aangifte te doen tegen de formerende partijen. Arib schudt haar hoofd.

Van de Staaij geeft kabinet "faire kans"

Dat deze partijen elkaar gevonden hebben mag volgens SGP-leider Kees van der Staaij “best een wonder heten”. Zoals gebruikelijk zal de SGP dit kabinet “een faire kans” geven en het waar mogelijk constructief tegemoet treden. Dat is belangrijk: met een minimale meerderheid van één zetel kan het komend kabinet de SGP wel eens nodig hebben voor steun. Wel bekritiseerde Van der Staaij de "doorgeschoten euthanasiepraktijk" en de komende wietwet.

Van der Staaij constateerde dat er nogal wat verschil zat in de informatie die de drie informateurs naar buiten toe gaven. Kan daar niet wat meer eenheid in komen, vroeg de SGP-leider aan informateur Zalm.

Henk Krol houdt zich aan thema debat

50Plus-leider Henk Krol houdt het bij het officiële onderwerp van dit debat: het eindverslag van informateur Zalm. 50Plus had graag nauwer bij de formatie betrokken willen worden, zegt Krol. Hij is wel benieuwd naar de precieze portefeuilleverdeling van het nieuwe kabinet en vraagt Zalm of hij daarover al duidelijkheid kan geven.

Marianne Thieme: 'Dit is een negeerakkoord'

Marianne Thieme haalde in haar bijdrage een oude term van Mark Rutte naar voren: een negeerakkoord. De grote opgaven van deze tijd worden volgens haar niet aangepakt. Thieme richtte net zoals eerder Klaver haar pijlen op de verduurzamingsmaatregelen, die pas na de kabinetsperiode van het huidige kabinet echt van kracht worden. “In 2030, als Mark Rutte 63 is.” Ook het opslaan van CO2, in plaats van het terugdringen daarvan, gaf Thieme als voorbeeld van uitstelbeleid. Het echte kabinetsmotto zou volgens Thieme moeten zijn: regeren over je graf.

Segers: "Het beste komt nog"

Volgens ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers ging zijn partij de onderhandelingen in met drie punten: de toekomst van kinderen, het verbeteren van de arbeidsmarkt en het opkomen voor de vrijheid en veiligheid. Investeringen in onderwijs, duurzame maatregelen en meer geld voor defensie maken dat al deze idealen volgens Segers dichterbij komen.

Ook Segers hoopt op steun van de oppositie en sprak van een uitgestrekte hand naar de overige Kamerleden en naar de samenleving. “Dit is een akkoord om werk van te maken. The best is yet to come.”

Asscher: kabinet zet multinationals boven mensen

PvdA-leider Lodewijk Asscher begon zijn spreektijd met het verzoek om alle achterliggende aantekeningen van informateur Gerrit Zalm. “Vorige keer kwamen die openbaar na een motie Pechtold, hopelijk is dat dit keer niet nodig”.

Asscher noemde positieve punten aan het regeerakkoord, maar sprak in het geheel over een “rechts kabinet”, daarbij net als zijn linkse collega’s wijzend op de hervorming van belastingen waarvan vooral bedrijven zouden profiteren. De mensen die “de crisis hebben gevoeld” merken er volgens Asscher te weinig van dat het economisch beter gaat. De felle strijd die hij zelf als demissionair minister heeft moeten leveren voor het verhogen van lerarensalarissen noemde Asscher “bizar”.

Maar, zo interrumpeerde Pechtold: de inkomensverschillen nemen nu juist af! Dat kan zijn, antwoordde Asscher, maar uiteindelijk wordt er volgens hem wel degelijk veel meer geld aan grote bedrijven gegeven terwijl de btw-verhoging mensen treft. Pechtold hamerde daarna nogmaals op "de feiten", waaruit blijkt dat niemand er op achteruit gaat. Asscher bleef bij zijn punt: dit kabinet zet "multinationals boven mensen".

Roemer weinig enthousiast over 'kabinet van koopman, dominee en consultants'

SP-leider Emile Roemer vindt dat bankiers, grote bedrijven en multimiljonairs hun vingers kunnen aflikken bij dit regeerakkoord. Roemer doopt Rutte III "het kabinet van koopman, dominee en consultants". Tegenstellingen worden volgens de SP-leider vergroot en voorzieningen afgebroken. Hij ziet ook lichtpuntjes, zoals de miljardeninvestering in de verpleeghuiszorg en de komst van een Klimaatwet.

Roemer betreurt het dat de term 'gewone Nederlanders' uit het regeerakkoord voor VVD-leider Rutte is uitgelegd als "werkende Nederlanders". De SP-leider vindt dat een grote groep Nederlanders, die niet kunnen werken of op zoek zijn naar werk, zo wordt geschoffeerd.

Klaver wil weten: wie lobbyde voor deze hervorming belastingen?

GroenLinks-leider Jesse Klaver kwam nog even terug op de grappen die eerder over vrouwen werden gemaakt. Klaver zei vooral te hopen dat er de komende periode gezocht wordt naar vrouwen in het kabinet. Zijn fractiegenoot Liesbeth van Tongeren bekritiseerde op Twitter eerder al de “seksistische grappen” van Rutte en Wilders.

Twitter avatar GroenLiesbeth Liesbeth v Tongeren Rutte en Wilders laten even zien wat in Nederland ‘normaal’ is. Seksistische platte zgn. humor in de Tweede Kamer. #lockerroomtalk

Klaver richt zijn kritiek zoals verwacht allereerst op het verhogen van de btw, een maatregel waarvoor hij met zijn linkse collega’s een petitie is begonnen die “binnen een avond en een ochtend” volgens Klaver al 30.000 handtekeningen heeft behaald. Klaver stelde daarbij ook de eerste vraag aan de informateur Gerrit Zalm van de dag: wie lobbyde er voor de herziening van de belastingen?

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Yes, we hebben een vraag aan de informateur in het debat met de informateur: wie bedacht btw & dividendbelasting. Wie lobbyde, vraagt Klaver

In eerste instantie leek Klaver de nieuwe coalitie te prijzen voor het klimaatbeleid. “Ik dacht eerst: wow! Dit is dichterbij de doelstellingen dan ik ooit had durven hopen.” Toch toonde Klaver zich ook hierover vooral kritisch. Waarom is er geen doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving, vroeg Klaver. Komt het kabinet nog met een klimaatwet? En wat zijn de doelstellingen wat betreft CO2-reductie in 2030?

Pechtold trots op ambitieus klimaatbeleid

In reactie op kritiek van Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) dat de klimaatplannen in het regeerakkoord te vaag zijn zegt Pechtold dat hij "nog trotser" is op deze plannen dan op de investeringen in onderwijs. Nederland liep enorm achter Europees gezien en heeft nu grootse ambities, zegt Pechtold. Thieme blijft erbij dat de maatregelen om Nederland te vergroenen niet concreet zijn. Pechtold noemt vervolgens de plannen van het nieuwe kabinet om veel energiearme woningen te bouwen en verwijt Thieme "alternatieve feiten" te presenteren.

Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver verwijt Pechtold te weinig ambitie, die Klaver nog maar eens inwrijft dat hij niet in het nieuwe kabinet heeft plaatsgenomen. "Loopt u de volgende keer niet halverwege weg. [...] Ik zie uit naar de debatten waarin u mij weer kunt feliciteren wanneer er zo'n maatregel genomen is."

Foto Martijn Beekman / ANP.

Pechtold erkent pijn bij schrappen referendum

D66-leider Alexander Pechtold is blij dat de Tweede Kamer de regie in handen heeft weten te houden bij de kabinetsformatie en bedankt informateur Zalm voor de "daadkrachtige doelgerichtheid" waarmee hij het proces tot een goed einde heeft gebracht.

Thierry Baudet van Forum voor Democratie vraagt Pechtold hoe hij het raadgevend referendum heeft kunnen schrappen. Pechtold erkent dat dit voor D66 een pijnlijk punt is geweest, maar vindt ook dat het referendum de afgelopen jaren niet heeft gebracht wat D66 ervan had gehoopt. Hij zegt te hopen dat burgers wel meer te zeggen te krijgen met de mogelijke invoering van de gekozen burgemeester de komende jaren.

Van der Staaij: wel volkslied, maar toch geen volkswiet?

Opnieuw hilariteit in de Kamer. SGP-leider Kees van der Staaij dacht dat hij De Speld las toen hij in het regeerakkoord zag dat er het aanstaande kabinet experimenten wil met legale wietteelt. Hij is wel opgetogen over het onderwijs over het Wilhelmus en de vrijwillige maatschappelijke dienstplicht, maar hoopt niet dat die dienstplicht straks door jongeren ingevuld kan worden "met het aftoppen van wietplanten?" "Wel het volkslied, maar geen volkswiet", zegt Van der Staaij.

Buma hoopt op samenwerking met oppositie

CDA-leider Sybrand Buma benadrukt nog maar eens hoe verschillend de visis van de vier coalitiepartijen op Nederland zijn, maar is trots dat er een akkoord "vol ambitie" is bereikt. Buma zegt dat hij tijdens deze formatie regelmatig aan de Lotto heeft gedacht. "Hij kan zomaar vallen", grapt Buma, "maar dat is niet gebeurd".

PvdA-leider Asscher vraagt Buma of hij vanuit zijn rol als CDA-fractievoorzitter in de Tweede Kamer intensief wil samenwerken met de oppositie. Buma zegt dat het nieuwe kabinet door de krappe meerderheid "altijd in gesprek zal moeten blijven met de oppositie". De CDA-leider zegt te hopen dat de rol van de PvdA dan ook constructief zal zijn. "Waar het beter kan, hoop ik zelfs op samenwerking", zegt Buma. Hij wil Asscher nog niet beloven de voorgenomen bezuiniging van 100 miljoen euro op de wijkverpleging te schrappen. Asscher vindt dit typerend en merkt nog weinig van "een uitgestoken hand".

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Benieuwd waar gesprekken Buma & Asscher over verbeteringen plaatsvinden. Aangezien 1e afgelopen jaren niet met 2e in achterkamertjes wilde

Wilders hekelt 'belazeren Nederland' door nieuwe coalitie

PVV-leider Geert Wilders spreekt in het begin van zijn inbreng nog eens schande over het feit dat er tijdens deze formatie niet met zijn partij is gepraat. Daarna betitelt hij dit nieuwe kabinet als het 'kabinet-Pechtold I', "een soort genderneutraal kabinet zonder ballen, vrouwelijke charme, zonder ziel en visie." Met één motto volgens Wilders: 'Nederlanders belazeren'.

Wilders vindt dat de aanstaande coalitie veel te weinig geld teruggeeft aan de hardwerkende Nederlanders die de afgelopen jaren onder de crisis hebben geleden. "Wat heb je aan lagere inkomstenbelasting als de btw omhoog gaat?" De PVV-leider noemt de maatregelen van Rutte III "één grote babbeltruc". Wilders hekelt verder het asiel- en migratiebeleid van het nieuwe kabinet. "Onze grenzen bijven wagenwijd openstaan." Wilders is verbijsterd dat het woord 'islam' niet één keer voorkomt in het regeerakkoord.

Rutte maakt eigen spreektijd nog even snel vol

Na een uur vol interrupties kan Mark Rutte beginnen aan het vervolg van zijn spreektijd. "Ik zal mijn vijf minuten niet volledig volmaken", grapte hij. In rotvaart kwamen nog even langs wat hij onvermeld moest laten: alle ambities van het regeerakkoord. "Dit is een ambitieus en evenwichtig akkoord. Ik heb er zelf ontzettend veel zin in." Ook bedankte hij informateur Gerrit Zalm, die de formatie de goede kant opduwde. Ook bedankte Rutte "de ondersteuning" van de formatie, en de collega-onderhandelaars. "Ik ben wel blij dat ik ze nu even wat minder ga zien", omdat ze nu gaan werken aan het realiseren van het akkoord. Alle drie zijn mede-onderhandelaars komen niet in het nieuwe kabinet.

Tot slot vroeg Asscher nog of er buiten het akkoord afspraken zijn gemaakt over de abortuspil. Nee, antwoordde Rutte. En ook over vacatures en posten zijn volgens Rutte nog geen afspraken gemaakt. "Maar als Lodewijk Asscher wil solliciteren is hij welkom."

Geen akkoord "met brede steun"

Marianne Thieme haalde de opdracht van informateur Gerrit Zalm aan. Die was te komen tot een "akkoord met brede steun aan de Kamer". Zij constateerde: "Als hele Kamer tegen btw-verhoging is, dan is dat niet gelukt." Zalm zelf gaf geen antwoord, maar Rutte benadrukte voor de zoveelste keer: btw-verhoging gaat terug naar de burgers. En: als er goede ideeën van de oppositie zijn, staat het kabinet ervoor open.

Kuzu: "Wat doet Rutte III voor inclusiviteit?"

Denk-leider Tunahun Kuzu confronteerde Rutte met eerdere uitspraken over Turks-Nederlandse jongeren die zouden moeten oppleuren en vroeg: "Hoe gaat u ervoor zorgen dat u de premier wordt van alle Nederlanders?" Ook bekritiseerde hij de maatregel van het nieuwe kabinet om het hebben van dubbele nationaliteiten te beperken.

Volgens Rutte vindt de nieuwe coalitie het waardevol de nieuwe generatie "exclusief te laten kiezen". Rutte noemde discriminatie op de arbeidsmarkt "een van de verschrikkelijkste dingen in dit land", maar herhaalde dat deze jongeren "door moeten knokken". Volgens Kuzu wordt er wederom "heel weinig gedaan" om de tweedeling te verkleinen.

Rutte wil met de oppositie kijken naar "goede ideeën"

Asscher stelt meerdere keren de vraag of het kabinet bereid is de 100 miljoen die wordt bezuinigd op wijkverpleging te schrappen "in ruil voor iets minder cadeau aan bedrijven?" Volgens Rutte combineert Asscher in die vraag "dingen die niet kloppen", maar wil hij wel graag samen met de oppositie kijken naar "goede ideeën".

Twitter avatar ecvano Emilie van Outeren Asscher wil ja/nee antwoord mbt schrappen bezuiniging wijkverpleging. Krijgt van Rutte "plannen worden uitgewerkt" en "hoofdlijnenakkoorden"

SGP vraagt naar ruimte voor aanpassen regeerakkoord

SGP-leider Kees van der Staaij vroeg VVD-leider Rutte zojuist hoeveel ruimte er is om het regeerakkoord nog aan te passen. Het is interessant dat Van der Staaij hiernaar informeert omdat zijn SGP voor de nieuwe coalitie van groot belang is vanwege de krappe meerderheid van één zetel in zowel Tweede als Eerste Kamer. De drie zetels van de SGP kunnen voor Rutte III op sommige momenten dus van doorslaggevend belang zijn.

Rutte vindt het debat van vandaag niet het moment om toezeggingen te doen, maar belooft Van der Staaij dat die ruimte er de komende maanden zal zijn. "Zo hebt u mij de afgelopen vijf jaar ook leren kennen", zegt hij tegen Van der Staaij, met wie Rutte tijdens zijn vorige regeerperiode constructief samenwerkte.

Veel interrupties bij Rutte

Rutte krijgt tijdens zijn spreektijd voortdurend interrupties. "Ik blijf hier wel de hele dag staan. Hopelijk krijg ik zo een kopje koffie."

Ook Klaver kritisch op lastenverlichting bedrijven

Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver viel Rutte aan op het verlagen van belastingen voor bedrijven en het verhogen van de btw. Volgens Rutte is dat niet het "hele verhaal". "Wij geven de btw weer volledig terug. De inkomstenbelasting gaat nog verder omlaag." Volgens Rutte komen die maatregelen "rechtstreeks uit het leerboek van GroenLinks."

Klaver wierp tegen dat Rutte na lang met GroenLinks aan de formatietafel te hebben gezeten "toch beter had moeten weten". Hij noemde de belastingmaatregelen van het kabinet "tamelijk ongelooflijk". "Er is een zak geld te verdelen, en er wordt gekozen om de btw te verhogen en multinationals te verlichten" "Dit is geen kabinet van gewone mensen".

Rutte reageerde dat tegen dat belastingontduiking wordt aangepakt en dat de "favoriete band van Gert-Jan Segers", U2, zijn heil weer moet gaan zoeken in Ierland. Tegelijk hoopt Rutte wel dat meer bedrijven naar Nederland komen, zodat er meer banen voor Nederlanders komen. Klaver: "Dit is precies het verschil tussen de VVD en GroenLinks. Zij willen hoofdkantoren hierheen halen, terwijl kappers en slagers worden geraakt door btw-verhoging."

Foto MARTIJN BEEKMAN/ANP

Wel of geen lastenverlichtingen voor bedrijven?

PvdA-leider Lodewijk Asscher stelde zich constructief op en vroeg zich af of er nog iets te veranderen valt aan het regeerakkoord. Hijviel Rutte aan op de keuzes van het kabinet om bedrijven flinke lastenverlichtingen te geven. Rutte benadrukte dat bedrijven de komende jaren helemaal niet minder belasting betalen, omdat ze wel veel meer worden geconfronteerd op "vergroening". "Het geld gaan we terugsluizen, dus we geven netto geen grote lastenverlichtingen aan bedrijven."

Ook botsten de twee politici over of het verlagen van belastingen van bedrijven nu wel of niet voor meer banen zorgt. Volgens Rutte is dat wel zo, Asscher wierp tegen: "Het levert geen baan op."

Grappen over vrouwen

Hilariteit in de Kamer. Na een interruptie van Wilders noemde Rutte hem "een vrouw die helemaal niet bemind wil worden door zich zo onaantrekkelijk mogelijk voor te doen." Wilders reageerde: "Van Rutte weten we helemaal niet of hij ooit wel een vrouw heeft gehad."

"Zijn er ook abnormale Nederlanders?"

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vroeg: zijn er eigenlijk ook abnormale Nederlanders? Ze zei zich te verbazen dat ook D66 met deze "conservatieve" invulling van het Nederlanderschap had ingestemd. Rutte wierp tegen: dit kabinet zet er ook op in dat onze kernwaarden in het onderwijs verankerd worden. "Dat mensen die van buiten komen zich realiseren in welke samenleving ze aankomen. Dat is niet conservatief maar progressief en liberaal."

Ook zei Rutte met "gewone Nederlanders" in gesprek te willen. Waarom wordt het referendum dan afgeschaft, wierp Thieme tegen. Ook noemde ze de nieuwe wet die de inlichtingendiensten meer mogelijkheden geeft. "Dit kabinet wil niet luisteren, maar afluisteren."

Wilders valt Rutte aan op schenden vertrouwen

PVV-leider Geert Wilders nam de interruptiemicrofoon direct van Emile Roemer over. Volgers Wilders worden Nederlanders belazerd omdat de hypotheekrenteaftrak nu alsnog versneld wordt afgebouwd. Ook bekritiseerde hij het extra geld voor ontwikkelingssamenwerking. Wilders noemde Rutte daarom een "politieke oplichter".

Rutte wierp dat dat slechts het halve verhaal is, dat moet worden gekeken naar de gehele belastinghervorming en dat mensen er door lastenverlagingen uiteindelijk niet op achteruit gaan. Volgens Rutte zou Wilders ook het extra geld voor ontwikkelingssamenwerking moeten steunen, omdat dat ervoor moet zorgen dat minder "kansarme migranten" richting Europa vertrekken.

Wilders hamerde nogmaals op het geschonden vertrouwen, Rutte benadrukte dat het nemen van dit soort maatregelen onderdeel is van "verantwoordelijkheid nemen en besturen".

Meteen eerste interruptie van Roemer

Mark Rutte nam zojuist als eerste het woord, maar hij werd al na enkele zinnen onderbroken door SP-leider Emile Roemer. Zijn vraag: wat is nu een gewone Nederlander? Rutte antwoordde dat het gaat om "alle mensen die iets van hun leven willen maken" en die een "positieve bijdrage willen leveren aan dit land". Roemer reageerde door te stellen dat veel Nederlanders niet op vooruit gaan bij het nieuwe kabinet, en noemde mensen die op hun uitkering gekort gaan worden. Ruttes verweer: "We willen juist mensen in het land die merkten dat het afgelopen jaren slechter ging, gaan merken dat het beter gaat."

Tussen de twee partijleiders ontspon zich een discussie over of "gewone Nederlanders" nu wel of niet vooruit gaan. Roemer noemde de tegenwerping van Rutte een "kulverhaal", Rutte wierp tegen dat Roemer met "meer respect over het vak wijkverpleegkundige" moet praten.

Onlangs checkte NRC de stelling van Roemer dat 80.000 zorgbanen zijn verdwenen door door bezuinigingen. Ons oordeel: grotendeels waar.

Sprekerslijst

Alle partijen krijgen vandaag 5 minuten spreektijd. Dit is de volgorde van de sprekers:

Kamer debatteert voor het eerst over regeerakkoord

Met de presentatie van het regeerakkoord dinsdag zit de taak van informateur Gerrit Zalm erop. Vandaag debatteert de Tweede Kamer vanaf 10.15 uur over zijn eindverslag. In de praktijk zullen veel Kamerleden in dat debat echter ook op de inhoud van het regeerakkoord willen ingaan, hoewel daarover officieel pas na de presentatie van het kabinet zal worden gepraat.

Tegen NRC zei Zalm dinsdag in ieder geval niet te verwachten dat de Kamer hem vandaag erg veel of moeilijke vragen zou stellen. "Ik hoop binnen tien minuten klaar te zijn.”

Na afloop benoemt de Kamer vandaag ook een formateur, wat vrijwel zeker Mark Rutte wordt. Hij kan na vandaag dan officieel beginnen met het zoeken naar bewindspersonen en het samenstellen van zijn kabinet.