Begin eens met elke dag je bed op te maken

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

In de bundel Om nooit te vergeten van Thomas Olde Heuvelt worden de verhalen ingeleid door de auteur zelf: hoe het verhaal tot stand is gekomen of welke sciencefiction-prijzen het heeft gewonnen, terwijl de schrijver benadrukt geen sciencefiction te schrijven noch te lezen. Het zijn magisch realistische spookverhalen of juist fantasieverhalen om de lezer op het verkeerde been te zetten. Eén ding blijft de lezer in ieder geval bij: stap bij niemand in de auto na middernacht. Olde Heuvelt brengt zijn verhalen zelf aan de man door bijvoorbeeld naar Groot-Brittannië te reizen en zich in te schrijven voor prijzen of er de Engelse wereldrechten voor een verhaal te verkopen. Ook de rechten voor zijn fantasy-thriller HEX (2013) werden een jaar na verschijning verkocht aan internationale uitgeverijen. Alles met één doel: om zijn droom van een ‘internationale schrijfcarrière van een Nederlandse jongen’ in vervulling te laten gaan.

Thomas Olde Heuvelt: Om nooit te vergeten. Luitingh-Sijthoff 143 blz. € 7,50

In november 2012 begon de dichter F. Starik in Amsterdam met ‘De eenzame uitvaart’: als er helemaal niemand afscheid komt nemen van een overledene, zou hij een gedicht schrijven en voordragen aan het graf. Starik verzamelde een groepje dichters om zich heen en het initiatief werd uitgebreid naar Utrecht, Den Haag en Rotterdam. De overledenen worden aangedragen door de ambtenaar die belast is met de uitvaart van onbekenden. Hij of zij kan contact opnemen met de Poule des Doods zoals de groep dichters zichzelf noemt.
In Hier besta ik portretteren kunstenaar Bianca Sistermans en schrijfster Hester van Hasselt twaalf dichters, onder wie Neeltje Maria Min, Maria Barnas, Menno Wigman en Bernard Dewulf die aan het graf hebben gestaan van een vondeling, eenzame ouderen, toeristen, daklozen en andere overledenen van wie de familie niet traceerbaar bleek. Het zijn roerende, soms lange gedichten die als ‘geldig eerbetoon’ zijn geschreven.

Hester van Hasselt en Bianca Sistermans: Hier besta ik. Querido, 134 blz. € 24,99

Ter gelegenheid van de Slauerhoff Lezing, op 5 oktober gehouden door Gerrit Jan Zwier, verscheen de derde herziene druk van zijn prachtige monografie Alleen voor Friesland heb ik nog een zwak over de beroemde Nederlandse dichter J. Slauerhoff (1898-1936) en zijn relatie tot Friesland. Het werd Friese auteurs – Slauerhoff ondervond dat zelf – wel verweten niet in het Fries maar in het Nederlands te schrijven. Slauerhoff riposteerde het verwijt door in 1932 te schrijven dat zolang ‘den Frieschen eigenaard’ wordt behouden, het verdienstelijker is voor iedereen.

Gerrit Jan Zwier: Slauerhoff en Friesland -Alleen voor Friesland heb ik nog een zwak. Bornmeer, 80 blz. € 12,50

Admiraal William H. McRaven was als commandant verantwoordelijk voor zowel de arrestatie van Saddam Hoessein als voor de actie waarbij Osama Bin Laden werd gedood. In 2014 was hij gastspreker bij de diploma-uitreiking op de universiteit van Texas waar hij 37 jaar geleden zelf was afgestudeerd. Hij vertelde over hoe zijn opleiding tot Navy SEAL hem zijn hele leven heeft geholpen succesvoller en gelukkiger te zijn. Zijn enthousiaste, in razend tempo uitgesproken speech werd meer dan tien miljoen keer bekeken. De teneur van zijn verhaal is ‘als je de wereld wil veranderen, begin dan met dagelijks je bed op te maken’ maar dat is slechts het begin. Het essay Maak je bed op is een uitgewerkte versie van deze memorabele speech.

Admiraal William H. McRaven: Maak je bed op. Vertaald uit het Engels door Ralph van der Aa. 112 blz. € 12,50

In november 1923 kondigde de toen nog onbekende soldaat Adolf Hitler op een bijeenkomst in een Duitse bierhal, de omverwerping van de Weimar-regering aan. De coup (Bierkellerputsch) mislukte en de van oorsprong Oostenrijkse Hitler – hij was nog geen Duits staatsburger – werd veroordeeld wegens hoogverraad tot een gevangenisstraf van vijf jaar. In het zeer nauwkeurig gedocumenteerde Het proces tegen Hitler beschrijft de Amerikaanse historicus David King het gehele proces dat op 26 februari 1924 begon. King laat zien hoe de verdachte de rechtszaak gebruikte om publiciteit te krijgen voor zijn nazi propaganda. In zijn cel schreef Hitler Mein Kampf en zo kon de ‘dubieuze zegetocht’ beginnen. King baseert zich niet alleen op rechtbankverslagen en stukken in internationale kranten, maar ook op niet eerder gepubliceerd materiaal.

David King: Het proces tegen Hitler. Vertaald uit het Engels door Paul Syrier. Prometheus, 447 blz. € 24,99

De Amerikaanse schrijfster Jessica Shattuck ontdekte dat haar Duitse grootouders aanhangers waren geweest van het nazisme. Zij raakte gefascineerd door dit verzwegen familieverleden en besloot daar in te duiken. Resultaat: een roman over het leven van vrouwen van mannen uit het Duitse verzet. Die mannen wilden in november 1938 in actie komen omdat ‘Hitler precies de maniak is waar we bang voor waren’. Zij waren de afgelopen jaren al bezig geweest ‘slachtoffers van de nationaalsocialisten’ bij te staan en bijvoorbeeld te helpen emigreren. Het groepje bevriende mannen wordt in de oorlog gedood. Hoofdpersoon Marianne had aan de medestrijders van haar man beloofd hun vrouwen na de oorlog weer bij elkaar te brengen en te beschermen. ‘In de oorlog maakten ze onmogelijke keuzes. Nu moeten ze daarmee leven.’ Dan komen er heel bijzondere verhalen boven drijven. De vrouwen van Lingenfels begint in 1938 op slot Burg Lingenfels in Beieren met het jaarlijkse oogstfeest. ‘Verstandige burgers’ waaronder de gastheer besluiten, in actie te komen tegen het opkomend nazi-geweld. Het verhaal eindigt in 1991 op hetzelfde kasteel. Shattuck werkte zeven jaar aan het boek en schreef het boek op basis van mondelinge overlevering en historische verhalen, films en memoires.

Jessica Shattuck: De vrouwen van Lingenfels. Vertaald uit het Engels door Kitty Pouwels en Josephine Ruitenberg. Nieuw Amsterdam, 350 blz. € 19,99