Column

Applaus voor Rutte, hoewel de VVD veel inleverde

De Haagse Stemming Vandaag is dag 211 van de formatie. Schrijf je in om deze als nieuwsbrief per mail te ontvangen.

Bij de VVD bleef het ouderwets gezellig gisteren, maar elders neemt de kritiek op het regeerakkoord toe. Zalm informeert vandaag - zo kort mogelijk - de Kamer over het regeerakkoord. En er komt waarschijnlijk een referendum over het referendum.

EINDELIJK: De VVD is sowieso geen club die het hun leider publiekelijk moeilijk maakt, maar het ging er gisteren in Etten-Leur wel erg gemoedelijk aan toe. Rutte beantwoordde vragen van ongeveer tweehonderd leden en andere kiezers. Zij waren vooral opgelucht dát er eindelijk een regeerakkoord is. Velen hadden het nog niet gelezen. Zelfs over de ‘aflosboete’ en de heilige hypotheekrenteaftrek ging het amper. Applaus.

Panel: Voor gewone VVD’ers voelt de samenwerking met CDA en D66 waarschijnlijk normaler dan die met PVV en PvdA in de eerdere kabinetten-Rutte. Maar heeft de VVD, veruit de grootste partij in de coalitie, niet te veel weggegeven in de onderhandelingen met ook de ChristenUnie? In de eerste analyses was te horen en te lezen dat de partij veel heeft ingeleverd. Kiezers in Bloemendaal zien dat ook zo. En de politieke insiders van het NRC-panel concluderen dat. Zij verwachten dat de VVD-achterban komende tijd het meeste zal mokken, de gemoedelijkheid in Etten-Leur ten spijt.

Reconstructie: De eerste reconstructie van hoe het regeerakkoord na maanden onderhandelen tot stand kwam, staat vandaag in De Telegraaf. Over de hypotheekrenteaftrek is wel degelijk gevochten, door Rutte en Pechtold. Buma had er geen probleem mee zolang hij zijn semi-vlaktaks kreeg. Een ander opmerkelijk detail gaat over het lek. Toen in augustus een onderhandelingstekst over medisch-ethische onderwerpen uitlekte, keek iedereen naar elkaar. Maar al snel werd het, zoals informateur Gerrit Zalm dinsdag ook bij de presentatie van het regeerakkoord zei, afgedaan als “bedrijfsongeval”. Het bleek wel vaker mis te gaan: een ander document was per ongeluk naar de onderhandelaars van de formatie van 2010 gestuurd. Mensen als Geert Wilders en Maxime Verhagen hadden dus ook kunnen lekken.

Kritiek: Sommige ingrijpende maatregelen van het aanstaande kabinet stuiten onmiddellijk op forse weerstand. Linkse oppositiepartijen zijn een actie begonnen tegen de verhoging van het lage btw-tarief. Twijfels en onzekerheid ontstaan in de zorg, het onderwijs en over de Belastingdienst en de klimaatmaatregelen. Of het gebrek daaraan. En de economie loopt risico op oververhitting, schrijft columnist Maarten Schinkel. Bas Heijne ziet ondertussen juist een uitstekende vertolking van de verkiezingsuitslag. “Voor iedereen een beetje, voor niemand genoeg, maar gelukkig ook weer niet te veel. Dit wordt een heel Hollands kabinet.”

Wat er niet staat: Niet alle gemaakte afspraken staan in het regeerakkoord. Zo is de abortuspil stilletjes verdwenen, ontdekte Trouw. De pil die een miskraam kan opwekken bij zwangerschappen tot negen weken zou, op initiatief van Edith Schippers, volgend jaar beschikbaar moeten zijn via de huisarts. Maar het wetsvoorstel werd controversieel verklaard en wordt nu door het nieuwe kabinet afgevoerd. Nog een winstpuntje voor de ChristenUnie.

Referendum: Het referendum over de sleepwet, waarvoor deze week genoeg handtekeningen binnen zijn, leek het laatste te worden voor het raadplegend referendum wordt afgeschaft. Maar over die afschaffing zelf komt waarschijnlijk ook een referendum. In de Volkskrant zegt de Raad van State dat een intrekkingswet prima referendabel is. Het kabinet heeft een - controversiële - uitvlucht, maar de eerste handtekeningen worden al verzameld.

KAMERTRANSFER: Medewerkers in de Tweede Kamer wisselen nog wel eens van baas of van partij, maar Elsevier ontdekte een wel heel bijzondere transfer. Daphne Rozenboom, al tien jaar medewerkster en vertrouweling van Geert Wilders, wordt de nieuwe secretaresse van Kamervoorzitter Khadija Arib.

WAT WIJ LEZEN: Jeroen Dijsselbloem legt aan de Brusselse correspondent van de Volkskrant uit waarom hij opstapt. “Je kunt nog zo tevreden zijn over hoe Nederland er economisch en financieel voor staat maar als je van 38 naar 9 duikelt, heb je politiek iets heel erg slecht gedaan. Dat reken ik mezelf zwaar aan. Ik was co-auteur van het PvdA-verkiezingsprogramma, lid van het campagneteam, voerde samen met Diederik Samsom de kabinetsonderhandelingen voor Rutte-II. Ik speelde een dominante rol in het kabinet. Als je dan zo’n electorale smak maakt, voel je je verantwoordelijk. Ben ik nog de persoon om weer één van de PvdA-gezichten te zijn?”, zegt hij.

WAT WIJ LUISTEREN: De vierde aflevering van onze NRC-podcast Haagse Zaken. Marike Stellinga en Thijs Niemantsverdriet vertellen over het regeerakkoord, Haagse logica en ministers zonder ministerie. En ja, er komt er toch ook één voor Landbouw.

WAT WIJ VOLGEN: Gerrit Zalm spreekt vandaag voor het laatst en zo kort mogelijk de Kamer toe, als hij om 10.15 uur als informateur zijn eindverslag moet toelichten. Het CDA heeft vanavond een bijeenkomst in Leiden over het regeerakkoord.

QUOTE VAN DE DAG:

“Het is net als met afvallen: je kunt je wel voornemen om 10 kilo af te vallen, maar als je dan gevulde koeken blijft eten, niet naar de sportschool gaat en op de bank blijft liggen Netflixen gebeurt er niks.”

Jesse Klaver (GroenLinks) toont zich in het AD niet onder de indruk van de klimaatambities van Rutte III.