Panel: VVD minst zichtbaar in regeerakkoord

Haagse insiders Politiek Panel ziet geen duidelijke oppositieleider opstaan tegen het aanstaande kabinet-Rutte III.

VVD-leider Mark Rutte woensdagavond op een bijeenkomst in Etten-Leur, Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP.

Van de vier coalitiepartijen is de hand van de VVD het minst zichtbaar in het regeerakkoord. Dat oordeelt een meerderheid van het politiek panel van NRC, dat geen duidelijke oppositieleider ziet opstaan tegen het aanstaande kabinet-Rutte III.

Al vóór de presentatie van het regeerakkoord ontstond binnen de VVD ophef over het versneld afbouwen van de hypotheekrenteaftrek en het afschaffen van fiscale compensatie voor huizenbezitters met een afgeloste hypotheek. Meerdere panelleden snappen niet dat de VVD hiermee akkoord ging. „Zo roep je jezelf uit tot verliezer bij een in het oog springend punt”, zegt een oud-CDA-strateeg. De ontstane ophef is volgens veel insiders illustratief voor het ontbreken van een echt VVD-geluid in het akkoord. „De VVD heeft weinig tot geen aansprekende punten binnengehaald”, zegt een oud-ChristenUnie-minister. Een VVD’er vindt dit overigens niet verwonderlijk. „De grootste partij levert het meeste in om een coalitie mogelijk te maken.”

Het panel verwacht dat de VVD-achterban de komende jaren het meest zal mokken. De klimaatmaatregelen zullen veel liberalen tegen de borst stuiten, denkt een voormalig VVD-strateeg. „VVD’ers zijn nog niet klaar voor een duurzamer leven.”

De ChristenUnie, de kleinste coalitiepartij, heeft volgens veel insiders goede zaken gedaan in de formatie. „Voor zo’n kleine partij heeft de ChristenUnie relatief het meeste binnengehaald”, schrijft een lobbyist. Insiders noemen bijvoorbeeld het extra geld voor gezinnen en ontwikkelingssamenwerking en de relatieve stilstand op medisch-ethisch gebied.

Akkoord ‘ademt realisme en optimisme’

Over het regeerakkoord als geheel klinken positieve geluiden: een meerderheid van het panel vindt het een overtuigend regeerakkoord waarin het stempel van alle partijen zichtbaar is. „Het akkoord ademt realisme en optimisme, zonder te jubelen”, zegt een oud-D66-strateeg. Een oud-CDA-minister is onder de indruk van de paragrafen over migratie, belastingen en klimaat en noemt het aanstaand kabinet „op deze grote mondiale issues overtuigender dan het vorige.”

Het panel ziet niet één duidelijke oppositieleider opstaan tegen het nieuwe kabinet. PvdA-leider Lodewijk Asscher wordt nog het vaakst genoemd (27 procent). „Hij steekt als scherpzinnig politicus en ervaren bestuurder met kop en schouders uit boven de anderen”, zegt een oud-ChristenUnie-politicus. Opmerkelijk genoeg wordt Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet even vaak getipt als oppositieleider als GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Gevraagd naar wie vicepremier wordt namens het CDA en D66 wordt bij de christen-democraten de „jonge en energieke” senator Wopke Hoekstra het vaakst genoemd. Ook de namen van Commissaris van de Koning Wim van de Donk en Tweede Kamerlid Mona Keijzer vallen meerdere keren. Bij D66 is Pechtolds secondant Wouter Koolmees favoriet voor het vicepremierschap, op de voet gevolgd door de Amsterdamse locoburgemeester Kajsa Ollongren.