Rechter stelt regering Japan aansprakelijk voor kernramp

Fukushima

Een vonnis in de rechtszaak over de ramp bij Fukushima is gunstig voor andere zaken, zeggen belangenbehartigers van getroffen burgers.

In 2011 veroorzaakten een zeebeving en de daarop volgende tsunami een kernramp rond de Japanse centrale Fukushima. Foto TORU HANAI/AFP

Een regionale rechtbank in Fukushima heeft dinsdag de Japanse regering en het elektriciteitsbedrijf TEPCO aansprakelijk gesteld voor de ramp van maart 2011 in de kerncentrale in Fukushima.

Rechter Hideki Kanazawa verwees naar een overheidsonderzoek dat in 2002 voorspelde dat er een kans van 20 procent was dat binnen dertig jaar er een aardbeving met een kracht van 8 op de schaal van Richter kon plaatsvinden nabij de kerncentrale. De overheid en TEPCO hadden dus een tsunami kunnen voorspellen waardoor de centrale kon overstromen, stelde hij. Zij nam echter geen beschermende maatregelen. „Het is duidelijk dat het bedrijf economische rationaliteit belangrijker vond dan veiligheidsmaatregelen tegen een tsunami”, schreef Kanazawa in zijn vonnis. Hij besloot tot een schadevergoeding van 500 miljoen yen (bijna 3.8 miljoen euro) voor 2.900 van de 3.800 aanklagers: gemiddeld 1.300 euro per persoon. Zij hadden 16 miljard yen geëist.

„Dit ligt ruim onder het bedrag waarvoor de slachtoffers redelijkerwijs gecompenseerd moeten worden, aangezien hun leven volledig overhoop werd gegooid”, zegt Caitlin Stronell van Citizens’ Nuclear Information Center, een anti-nucleaire organisatie in Tokio.

Veel kinderen in en rond Fukushima hebben psychische stoornissen sinds de kernramp in 2011. Lees ook: De kinderen van Fukushima

Toch ziet Stronell het vonnis als een belangrijke overwinning. Slechts 10 procent van de aanklagers woonde in gebieden waarvoor de overheid een evacuatiebevel uitgaf. „Wat wij belangrijk vinden”, zegt Stronell, „is dat alle mensen die zelf besloten te evacueren, erkend zijn door een rechtbank”. De Japanse overheid heeft dit herhaaldelijk geweigerd.

Aileen Mioko Smith van de Japanse organisatie Green Action, dat zich tegen kernenergie verzet, noemt het vonnis „erg behulpzaam” voor de dertig Fukushima-rechtszaken die nog lopen. Zo’n tienduizend aanklagers zijn hierbij betrokken. „De overheid heeft duidelijk verlies geleden. Dat gaat een gunstig effect hebben op de andere zaken.”

Na de kernramp hielp een nieuw meetapparaat de straling in kaart te brengen. Lees ook: Nederlander hielp Japan van stralingsangst af

Hoewel de ramp zich zes jaar geleden voltrok, is dit pas het tweede vonnis waarin de Japanse overheid en TEPCO verantwoordelijk worden geacht. Afgelopen maand ontkende een derde rechtbank de verantwoordelijkheid van de staat. Het ligt binnen de verwachting dat de overheid in hoger beroep gaat, en bij verlies naar de Japanse Hoge Raad stapt.

Smith, die vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw slachtoffers van de kwikvergiftiging in de Japanse stad Minamata bijstond, benadrukt dat de rechtszaken nog lang zullen duren: „‘Minamata’ duurde tientallen jaren.”

Bekijk ook deze In Beeld-serie: Drie jaar na Fukushima