Oppositie Kenia is woedend: ‘Tot we erbij neervallen’

Hernieuwde verkiezingen

Sinds kandidaat Odinga zich heeft teruggetrokken is de chaos uitgebroken.

Aanhangers van de Keniaanse oppositieleider Odinga protesteren tegen de hernieuwde verkiezingen van 26 oktober. Foto Yasuyoshi Chiba/AFP

Gitzwarte rookwolken van brandende autobanden luiden de betogingen in van woedende aanhangers van oppositieleider Raila Odinga in Kisumu, in West-Kenia, bolwerk van de oppositie tegen de Keniaanse president Uhuru Kenyatta. Het is nog vroeg in de ochtend en enkele winkeliers houden hun deuren angstvallig op een kiertje. De markt is al verlaten, de verkopers vermoeden al wat hun vandaag te wachten staat.

Op maandag en vrijdag vinden er al langer betogingen plaats in Kisumu, sinds de Hoge Raad begin vorige maand de verkiezingsuitslag van 8 augustus ongeldig verklaarde wegens slechte organisatie door de kiescommissie. Sinds dinsdag Raila Odinga zich terugtrok van hernieuwde verkiezingen op 26 oktober is er extra venijn bijgekomen en wordt er ook op woensdag gedemonstreerd. Op woensdagavond maakt de kiescommissie bekend dat hernieuwde verkiezingen zullen doorgaan, met acht kandidaten. Zeven haalden bij de vorige verkiezingen nog geen halve procent van de stemmen. De enige serieuze kandidaat is de huidige president.

Katapulten testen

In de omgeving van de sloppenwijk Kondele verzamelen jongeren stenen en proberen hun katapulten uit. „Uhuru Kenyatta leidt een regering van boeven”, roept de een. „We horen niet meer bij Kenia, altijd wordt de zege van Raila gestolen, we pikken het niet meer. We gaan nu tot het bittere eind door, weken, nee maandenlang, tot we erbij neervallen.”

Plots stromen honderden luid scanderende betogers het getto uit. Een oorverdovend geschreeuw, stenen vliegen door de lucht. Ze zwaaien met takken om hun vreedzame intenties te tonen maar hun wilde gedrag wekt angst als ze naar het centrum trekken. Ze passeren een bank waarvan ze vorige week de ruiten ingooiden. De ijzeren hekken voor de winkels zijn nu gesloten, privé-bewakers van winkels hebben de benen genomen en hun uniformen achtergelaten.

De menigte trekt naar een ambtswoning van de president. Ze gooien stenen naar de militaire bewakers, die vervolgens traangasgranaten afvuren. Geagiteerd door het traangas trekken de betogers woedend verder naar de lokale afdeling van de kiescommissie. Omdat na de annulering door de Hoge Raad de kiescommissie niet werd hervormd, trok Raila Odinga zich uit de herhaalde verkiezingen terug. „Als de scheidsrechter van een voetbalwedstrijd corrupt en incapabel wordt verklaard, dan laat je de wedstrijd toch niet overspelen met dezelfde scheidsrechter”, roept een demonstrant. „Geen hervormingen, geen verkiezingen”, schreeuwt de menigte.

De demonstratie wordt aangevoerd door de gouverneur van Kisumu, Anyang Nyong’o. „Over drie maanden heet de nieuwe president van Kenia Raila Odinga”, moedigt hij vanaf het dak van zijn dure terreinwagen de menigte aan. Hij volgt de argumentatie van de oppositieleider dat nu hij zich heeft teruggetrokken, er geen herhaalde verkiezingen komen eind deze maand, maar nieuwe verkiezingen over drie maanden met een geheel nieuwe kiescommissie. De eveneens opgehitste aanhangers van president Uhuru Kenyatta denken daar uiteraard anders over, zij vinden dat Kenyatta na de terugtrekking van Odinga nu automatisch de nieuwe president van Kenia is.

Actievoerder en bestuurder

’s Middags zit Anyang Nyong’o aan zijn gouverneursbureau. Is het niet lastig enerzijds actievoerder te zijn en tegelijkertijd een bestuurder? „Ik heb even thuis gedoucht en ben nu weer de bestuurder”, zegt hij. Hij heeft de demonstranten rond het middaguur teruggeleid naar het getto.

Het hoofd van de politie belt en zegt dat er hevige rellen zijn uitgebroken in het getto. De gouverneur roept een medewerker en geeft hem opdracht naar Kondele te gaan om de gemoederen te bedaren. „Probleem is altijd dat zich schorem tussen de betogers mengt dat wil plunderen”, zegt Anyang Nyong’o, „maar we moeten doorgaan met de demonstraties om de reactionaire regering van Kenyatta tot bezinning te brengen, opdat we werkelijk eerlijke verkiezingen krijgen en Raila Odinga kan winnen.” Aan het einde van de dag blijkt dat er in Kisumu ten minste tien gewonden vielen door politiekogels.