Meer politie en cyberveiligheid

Veiligheid & Recht Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit wordt hard aangepakt, ook online.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers Foto Bas Czerwinski/ANP

Het nieuwe kabinet wil de rechtsstaat „weerbaar” houden en is daarom hard op criminaliteit, organisaties en individuen die hem bedreigen. Het investeert daarom ook in veiligheid. Zo gaat er 267 miljoen euro per jaar extra naar de zo geplaagde Nationale Politie. Dat geld is vooral bedoeld voor extra wijkagenten en rechercheurs. Ook gaat meer geld naar cyberveiligheid: 95 miljoen euro per jaar, tientallen miljoenen meer dan in de Miljoenennota was toegezegd. Het geld moet wel worden gedeeld met onder meer de veiligheidsdiensten.

1 Het nieuwe kabinet is hard voor wie de rechtsstaat probeert te ondermijnen, op welke manier dan ook. Syriëgangers, die zich bijvoorbeeld aansloten bij IS, kunnen makkelijker vervolgd gaan worden. Straks is niet alleen lidmaatschap van een terroristische organisatie strafbaar, maar ook opzettelijk verblijf zonder toestemming in een gebied dat onder controle staat van een terreurgroep. Radicale anti-democratische organisaties wil het kabinet gaan verbieden. Ook criminele motorbendes (outlaw motor gangs) worden verboden. Belediging en haatzaaien worden zwaarder bestraft: met twee in plaats van één jaar celstraf.

1 In de aanval tegen ondermijning. In de verkiezingsprogramma’s speelde het geen grote rol, maar in het regeerakkoord krijgt ondermijning (de vermenging van onder- en bovenwereld) veel aandacht (en geld). Vooral ondermijning door (drugs-)criminelen wil het nieuwe kabinet gaan aanpakken. Naast extra geld zet het kabinet in op „intensieve samenwerking tussen verschillende publieke en private instanties.” Dat er nu zoveel aandacht voor is, komt volgens een betrokkene bij de formatie door de inzet van de onderhandelende justitiewoordvoerders.

Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit wil het nieuwe kabinet aanpakken met een speciale ‘Ondermijningswet’. Er komt daarnaast een potje met eenmalig 100 miljoen euro om de aanpak van ondermijning te intensiveren. Waar dat geld precies heengaat, is onduidelijk. Een nieuwe manier om (drugs)criminaliteit aan te pakken, is door te gaan experimenteren met legale wietteelt. Doel van het kabinet is om te kijken of de kwaliteit van wiet daardoor toeneemt en drugscriminaliteit afneemt.

Waar het kabinet hard is op criminaliteit en ondermijnende organisaties, wil het meer experimenten met zachtere rechtspraak. Het nieuwe kabinet wil meer experimenten met rechtspraak die burgers „bij elkaar” brengt”, in plaats van conflicten op de spits drijft. Gedacht wordt bijvoorbeeld aan buurtrechters, die conflicten tussen buurtbewoners laagdrempeliger moeten oplossen. Ook wordt uitbreiding van ‘mediation’, conflictoplossing buiten de rechter om, verder onderzocht.

Wie veroordeeld is, komt als het aan het nieuwe kabinet ligt niet meer automatisch in aanmerking voor vervroegde vrijlating na tweederde van de straf te hebben uitgezeten.

In de toekomst moeten immigranten een keuze maken over hun nationaliteit. „Aankomende eerstegeneratie-emigranten en -immigranten” kunnen nog twee nationaliteiten aanhouden. 2 Voor „volgende generaties komt een verplicht keuzemoment, dat daadwerkelijk leidt tot het behoud van niet meer dan één nationaliteit.”

2 Straks nog één paspoort. Hier is duidelijk sprake van een compromis, voornamelijk tussen D66 en CDA. D66 wil dat immigranten meerdere nationaliteiten kunnen hebben – dat kan bijvoorbeeld aantrekkelijk zijn voor mensen die met een buitenlander trouwen of voor expats. Het CDA wil juist dat immigranten gedwongen worden te kiezen voor één nationaliteit. Daar is een vaag compromis uitgekomen: de eerstvolgende generatie immigranten kan nog twee nationaliteiten hebben, de generatie daarna moet wel gaan kiezen – zonder dat duidelijk is wie precies tot welke generatie behoort. De VVD zegt in haar verkiezingsprogramma dat het Nederlanderschap iets is „om trots op te zijn”, maar schrijft niks over dubbele paspoorten.

Het kabinet wil ook dat bedrijven aansprakelijk worden gesteld voor de beveiliging van software die ze verkopen. 3 Sommige softwareproducenten updaten hun oude software na verloop van tijd niet meer, wat computers kwetsbaar kan maken voor hackers of malware.

3 Wordt het met Rutte III online veiliger? D66 meldde dinsdag trots dat het kabinet verschillende plannen voor een veiliger internet heeft overgenomen. Dat klopt, een opvallende afspraak is wel de ‘minimumstandaard’ voor de beveiliging van internet of things-apparaten (zoals bijvoorbeeld slimme thermostaten, webcams of routers). Een richtsnoer zou kunnen voorkomen dat deze spullen te makkelijk worden gehackt. Zo’n verbod op slecht beveiligde spullen kan echter alleen op Europees niveau worden geregeld, zegt D66 in een toelichting. In Nederland zou een keurmerk voor dit soort apparaten een alternatief kunnen zijn.