Eén helftje leeft onbemind Oranje op

WK-kwalificatie

Oranje heeft een jaar de tijd om zichzelf opnieuw uit te vinden na de uitschakeling. Wie wil zich wagen aan dit precaire rehabilitatietraject?

De uitschakeling voor het WK is een feit, maar Nederland – Zweden was in de context van de veelomvattende voetbalmalaise nog best een vermakelijk schouwspel. Oranje bracht het publiek een avond waarin de hoop nog even opleefde – althans bij de grootste optimist die door twee goals in de eerste helft gestuwd werd in de gedachte aan het onmogelijke.

Maar het bleef bij 2-0. Arjen Robben nam afscheid, dat was uiteindelijk het enige memorabele aan de slotavond van een WK-kwalificatietraject om snel te vergeten. Oranje speelde hartstochtelijker voetbal dan de drab die recentelijk zo vaak is voorgeschoteld. Bevrijd van het moeten, want niets te verliezen. De Zweedse 8-0 zege op Luxemburg afgelopen weekend maakte een 7-0 of 8-1 noodzakelijk om de WK-playoffs nog te halen – zover kwam het natuurlijk niet.

Vooraf klonk André Hazes in de Johan Cruijff Arena: „Als de roem voorbij is, moet je kijken wie je nog kent.” Ja, Oranje is onbemind, afgeschreven en heeft het daar zelf naar gemaakt. Een B-merk geworden. Te vaak teleurgesteld, twee eindtoernooien nu op rij niet van de partij. Er komt weer een jaar van oefeninterlands terwijl de mondiale voetbaltop voortraast, met het WK in Rusland komende zomer als besloten feest waar Oranje niet welkom is.

Nederland hoeft er pas weer over een jaar te staan. De vorige mislukte kwalificatie, voor het EK 2016, werd niet benut voor grondige afrekening met verantwoordelijken. Bondscoach Danny Blind – die drie van de laatste vier kwalificatieduels verloor na het ontslag van Guus Hiddink en het hele traject al betrokken was als invloedrijke assistent – mocht blijven. En KNVB-topbestuurder Bert van Oostveen vond dat hij móest blijven. Dat kwam tot een uitbarsting rond het begin van de WK-kwalificatie, toen Van Oostveen onder grote druk alsnog terugtrad.

De WK-kwalificatiecampagne mislukte zo tegen de achtergrond van een etterende bondscrisis. Het is aan de nieuwe KNVB-top, met clubmannen Eric Gudde (ex-Feyenoord) en Jan Smit (ex-Heracles) op de belangrijkste posten, om te zorgen dat deze tragische geschiedenis zich niet nog eens herhaalt als klucht. De afgelopen juni ingestapte bondscoach Dick Advocaat – aan hem lag het niet – stopt komende maand na nog twee oefeninterlands. Ruim baan nu voor een bouwer als bondscoach die zich minimaal 2,5 jaar aan het kwetsbare project Oranje durft te binden. Die is voorwaar niet snel gevonden, maar er is even ademruimte.

In 2019 begint pas de nieuwe kwalificatiereeks, voor het EK 2020 Het half jaar daarvoor is er wel de poulefase van de Nations League, een ingewikkeld format waar via een parallel traject nog vier EK-tickets worden verdeeld onder landen die via de reguliere kwalificatie misgrijpen. Klinkt als iets waar Oranje zich alvast voor moet warmdraaien, gezien de recente kwalificatiegeschiedenis.

Pikkedonker

Het Nederlands elftal begint opnieuw, met uiterst sombere perspectieven. Lichtpuntje uit het duel tegen Zweden: Daley Blind die beter speelde als controlerende middenvelder dan Kevin Strootman deze hele WK-kwalificatie campagne. Nee, het lag niet aan de voetballer Blind afgelopen drie jaar. Verder toch bar weinig om je op te verheugen. Spits Vincent Janssen onmachtig, geen backs of vleugelspelers met klasse.

Robben doet licht uit en het wordt pikkedonker. Hij gaf nog eenmaal alles. Na een kwartier kreeg Nederland een strafschop, Robben frutselde de bal langs de Zweedse keeper met een parodie op een Panenka-penalty. Met 1-0 was eenzevende van wat nodig was bereikt op eenzesde van de wedstrijd. Voorzichtig geloof in ieder geval iets geks, Oranje speelde gewoon goed. Och, was dit maar een wedstrijd waarin 3 of 4-0 had volstaan.

Robbens 2-0 nog voor rust was schitterend, ineens diagonaal uitgehaald. Nog eens vijf goals was natuurlijk te veel gevraagd. De boomlange invaller Bas Dost liet ballen dood neerploffen van zijn hoofd maar opkomende middenvelders rukten te laat op. De energie sijpelde weg in de tweede helft. Met elke mislukte voorzet van Nathan Aké daalde het besef in: dit was geen avond voor een mirakel. Tot ziens in de Nations League.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel werd ten onrechte gesteld dat 7-1 tegen Zweden ook voldoende was om de WK-playoffs te halen. Dat is niet juist. 7-0 of 8-1 waren minimaal noodzakelijk.