Column

Dijsselbloem past voor oppositie tegen freelance-coalitie

De Haagse Stemming Vandaag is dag 210 van de formatie. Schrijf je in om deze als nieuwsbrief per mail te ontvangen.

Het nieuwe kabinet van bakfiets en kerkbank toont zich bij de presentatie van het regeerakkoord al verdeeld. Coalitiepartners zijn het eens over de plannen, maar nog niet over de ministersposten. En Jeroen Dijsselbloem blijft langer voorzitter van de Eurogroep dan Kamerlid.

GEWOON/NORMAAL: Na het kabinet “waar rechts Nederland zijn vingers bij aflikt” en een kabinet dat de rekening op “fatsoenlijke” (lees: nivellerende) manier verdeelde, is daar nu Rutte III: “voor de portemonnee van de gewone, normale Nederlander”. Geen gezeik, iedereen rijk. Verder zijn de belangrijkste beloften van het kabinet: investeren in collectieve voorzieningen als onderwijs en veiligheid; minder flex op de arbeidsmarkt; aanpak van klimaatverandering; en een versterking van de Nederlandse trots en identiteit. Het moet gezegd: het kabinet van bakfiets en kerkbank schreef een ambitieus programma.

Presentatie: Het viel iedereen op dat de vier partijleiders gisteren geen gezamenlijke presentatie gaven. Rutte mocht aftrappen met een algemeen hoezee-verhaal en daarna vertelden de andere drie om de beurt wat zij allemaal hadden binnengehaald voor hun partij. Politiek columnist Tom-Jan Meeus zag “een cafetaria-kabinet van freelance coalitiepartners: ieder voor zich, niemand voor ons allen”. Thijs Niemantsverdriet maakte de winst- en verliesrekening voor elke partij op: het CDA heeft in alle stilte geoogst.

Poppetjes I: Gerrit Zalm, zelfbenoemd “procesmanager” van het kabinet, hield zich ondertussen onzichtbaar. Hij is klaar en lijkt vooral opgelucht. Wel ontbreekt iets voornaams in zijn eindverslag aan de Tweede Kamer: de verdeling van de posten. Er komen zestien ministers (6-4-4-2) en acht staatssecretarissen (3-2-2-1), maar het wie-krijgt-wat is doorgeschoven naar de formatiefase. “Gelet op de gevoerde besprekingen is mijn verwachting dat dit geen hindernis zal zijn voor het slagen van de formatie”, aldus Zalm. Halbe Zijlstra nam gisteren een voorschot. Hij wil, als hij Sociale Zaken niet krijgt, ook best naar Buitenlandse Zaken, de post waar Jeanine Hennis tot vorige week nog op aasde.

Poppetjes II: Het AD denkt ondertussen te weten waar de extra ministers terechtkomen. Veiligheid en Justitie, Volksgezondheid en Onderwijs krijgen twee kapiteins op het schip. Er zou dan geen minister van Landbouw komen en de minister van Economische Zaken krijgt ook Klimaat in zijn of haar titel. Omdat Wonen als ministerspost zou moeten verdwijnen, ontbreekt dan nog één extra minister. BNR maakte een overzicht wat nog moet gebeuren voordat het kabinet, naar verwachting op 26 oktober, op het bordes staat.

Plannen: Bij NRC hebben we op een rij gezet wat de plannen zijn voor klimaat, migratie, onderwijs, arbeidsmarkt, belastingen, koopkracht, zorg, medisch-ethische kwesties, veiligheid, defensie en Europa.

Poen: En hoe gaan we dat betalen? Het regeerakkoord en de doorrekening laten zien dat het nieuwe kabinet niet het hele, door het vorige kabinet zo knap bereikte, begrotingsoverschot opsnoept. Maar wel bijna. En op lange termijn zit er een structureel gat in de begroting. “Dit betekent”, noteert het CPB onheilspellend, “dat op enig moment in de toekomst” weer moet worden bezuinigd of dat de belastingen omhoog moeten. In het politieke debat heet dat: Rutte III schuift de rekening door naar volgende generaties. Ook zijn veel plannen wel voor de hele verre toekomst, als dit kabinet er niet meer zit - zelfs niet als coalitie het tot het einde volhoudt.

Boos: Onvrede is er ook. Bij de oppositie, al zijn de mogelijk constructieve partijen redelijk genuanceerd. Leraren kondigen nieuwe stakingen aan. En de vakbonden zijn ongelukkig. Opiniemakers zien zoet en zuur.

Exit Dijss: Ook miserabel is Jeroen Dijsselbloem. Hij vertrekt uit de Nederlandse politiek, meldt de Volkskrant op basis van een ontslagbrief die hij aan Kamervoorzitter Khadija Arib heeft gestuurd. Hij mist de “vuurkracht” om oppositie te voeren met de negen zetels die de PvdA nog heeft. Dijsselbloem was voor zijn ministerschap al tien jaar Kamerlid en meer vriend van Diederik Samsom dan van Lodewijk Asscher. Hij liet zich vorig jaar overtuigen om nog een keer op de lijst te gaan, maar dat kon een verpletterende nederlaag niet voorkomen. Voor hem in de plaats komt William Moorlag, die in maart net buiten de Kamer viel door de voorkeurstemmen voor Lilianne Ploumen.

WAT WIJ VOLGEN: Vanavond heeft de VVD als eerste van de coalitiepartijen een applaus- en stoom-afblaasavondje voor leden, in Etten-Leur. Nemen de VVD’ers genoegen met het op het laatste moment aanpassen van de ‘aflosboete’, die nu wordt uitgesmeerd over dertig in plaats van twintig jaar? Ook Jesse Klaver vindt het nodig om zijn achterban bij te praten over het regeerakkoord.

QUOTE VAN DE DAG:

“De Partij van de Arbeid, mijn partij, moet verder en heeft daarvoor negen kanonnen nodig. Ik ben nu tot de conclusie gekomen dat ik in deze rol, in deze fase, die vuurkracht niet heb.”

Jeroen Dijsselbloem (PvdA) kondigt zijn vertrek uit de politiek aan.