Wat weten we nog níet? Hier moet je op letten bij presentatie regeerakkoord

Regeerakkoord Rutte III Dinsdagmiddag wordt de presentatie van het regeerakkoord verwacht. Veel lekte al uit, maar wat weten we nog niet? Oftewel, waar bij de presentatie op te letten?

CDA-leider Sybrand Buma arriveert dinsdag bij de Stadhouderskamer voor het laatste overleg over het regeerakkoord. Foto Bas Czerwinski / ANP.
  • De gezamenlijke visie op Nederland

    Wat is het bredere verhaal dat dit kabinet wil vertellen? Naar verluidt is het motto van het nieuwe regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’. De onderhandelaars zeiden deze formatie al vaker dat alle Nederlanders de komende jaren moeten gaan voelen dat het economisch beter gaat. Maar wat voor Nederland hebben deze vier partijen voor ogen, die bijvoorbeeld over sociaal-culturele vraagstukken heel verschillend denken?

  • De economische effecten

    Met de presentatie van het regeerakkoord komen ook de gevolgen van de plannen naar buiten. In de doorrekening van het Centraal Planbureau wordt eindelijk duidelijk wat de effecten van het akkoord zijn op bijvoorbeeld de economische groei, de werkgelegenheid en de koopkracht.

  • Hoe Parijs te halen

    Dát het nieuwe kabinet de klimaatdoelen van het Parijs-akkoord omarmt, is zeker. De grote vraag is: hóe willen de partijen die bereiken? Hoe wil het kabinet de CO2-uitstoot in Nederland doen dalen zodat de aarde niet meer dan 2 graden opwarmt in 2050? Er komt naar verluidt een aparte minister voor Klimaat en een speciale Klimaatwet, waarin het terugdringen van CO2 juridisch wordt vastgelegd. Welke concrete maatregelen en belastingen daarbij horen, weten we nu nog niet. Komt er bijvoorbeeld een nieuw Energieakkoord?

  • De rol van de zorgverzekeraars

    Weinig belicht deze formatie, maar in de zorg zeer belangrijk: de rol van de verzekeraars. Onder Rutte II behielden zij hun sleutelpositie, maar het verzet tegen hun dominante rol was de laatste jaren enorm. De SP opperde het plan voor een Nationaal Zorgfonds, waarin het opdoeken van de zorgverzekeraars wordt bepleit. 266.000 mensen schaarden zich er online achter. Ook in de verkiezingsprogramma’s kwam dat sentiment terug. ‘Minder marktwerking’, wilde het CDA. ‘Minder polissen’, schreef ChristenUnie in het programma. Dus zijn de belangrijkste vragen die nog onbeantwoord bleven: behouden de zorgverzekeraars hun macht als stuurman en scheidsrechter van de zorg?

    Op het gebied van de ouderenzorg zijn er ook interessante vragen: hoe vullen we partijen de verplichte investering van 2,1 miljard euro tot 2021 concreet in? Komt de minister voor Ouderenzorg er? Wat zien we terug van het door de ChristenUnie gepresenteerde manifest voor waardig ouder worden? Wordt de toegang tot verpleeghuizen nog verder beperkt, zoals de laatste twee kabinetten deden?

  • Hoe flexibel wordt de arbeidsmarkt?

    Er is van alles gelekt over maatregelen rond de arbeidsmarkt (er mogen weer meer flexcontracten achter elkaar worden gegeven, kleine bedrijven hoeven dat nog maar 1 jaar te doen) maar hoe die precies samenhangen, is nog onduidelijk. En dat maakt nogal uit voor het uiteindelijke effect: worden werknemers meer beschermd of juist niet?

  • Twee ministers op Veiligheid & Justitie?

    Hoeveel ministers komen er op het geplaagde ministerie van Veiligheid en Justitie? En blijft het onderwerp asiel en migratie onder VenJ vallen of verhuist dit terug naar het ministerie van Binnenlandse Zaken? Hoeveel geld steekt het kabinet in de Nationale Politie, de laatste tijd vooral in het nieuws door declaratieschandalen en slechte screening? Zomaar een paar vragen die in het regeerakkoord nog moeten worden beantwoord.

    Het kabinet zou verder van plan zijn expliciet in de wet op te nemen dat radicale clubs die de democratie omver willen werpen verboden kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan salafistische organisaties. De vraag is of ook de financiering van moskeeën door radicale personen en stichtingen uit het buitenland aan banden wordt gelegd.

  • De details van de medisch-ethische deal

    Half augustus al meldde het AD dat er op het gebied van de medisch-ethische kwesties een uitruil zal plaatsvinden: het nieuwe kabinet komt niet met een eigen voorstel voor een voltooid leven-wet, maar zet wel stappen op het gebied van embryo-onderzoek. Er is nog veel onbekend over de onderhandelingen op medisch-ethisch vlak. Zijn de voorlopige teksten van augustus de laatste twee maanden nog gewijzigd? Hoe wordt het embryo-onderzoek precies uitgebreid? Ook nog onbekend is wat er is afgesproken over de ‘abortuspil’, die huisartsen van het vorige kabinet voortaan zouden mogen voorschrijven.

  • De toekomst van ons pensioenstelsel

    Rutte II schoof een verandering van het pensioenstelsel voor zich uit – durft het nieuwe kabinet wel een richting aan te geven in het regeerakkoord? De vakbonden en werkgevers onderhandelen al lange tijd in de Sociaal Economische Raad (SER) over een hervorming van het pensioenstelsel. Daar ontstond het plan voor een stelsel met persoonlijke pensioenpotten waarin wel collectief risico’s worden gedeeld. De werkgevers hebben een voorkeur voor ‘persoonlijke potjes’, de vakbonden juist voor een collectief pensioen. De vraag is of het kabinet de bal weer bij de polder legt of zelf met voorstellen komt.

  • Het huurbeleid op de woningmarkt

    Over maatregelen die huizenbezitters treffen, kregen we al veel te horen, maar over het beleid voor de huurmarkt nog niet. Woningcorporaties zouden een korting van 100 miljoen euro krijgen op de verhuurdersheffing om huizen te isoleren, maar gaat het kabinet bijvoorbeeld meer huurwoningen in het duurdere segment laten bouwen? En blijft de huurtoeslag in stand of wordt deze inkomensafhankelijk en dus niet meer afhankelijk van de hoogte van je huur?

  • De positie van NS en ProRail

    Het kabinet zou ongeveer twee miljard euro investeren in wegen en het openbaar vervoer. Maar de precieze visie van het nieuwe kabinet op het spoor is vermoedelijk terug te vinden in het regeerakkoord. Blijft NS een staatsbedrijf of wordt het geheel of gedeeltelijk geprivatiseerd? En hoe gaat het kabinet de nationalisatie van spoorbeheerder ProRail precies vormgeven?

  • Nederland in de wereld

    Wat wordt de visie op het buitenland van dit kabinet? De passage in het regeerakkoord over Europa is interessant: waar D66 een sterk pro-Europese partij is, dacht de ChristenUnie de afgelopen jaren hardop na over een vertrek van Nederland uit de eurozone. Ander vast buitenlands element in het regeerakkoord is de kabinetsvisie op het Israëlisch-Palestijns conflict, waarvan men soms lijkt te denken dat dit in Den Haag kan worden opgelost. Eerder schreef NRC dat er over die passage zes weken is onderhandeld.