Nieuw kabinet staat embryoselectie op geslacht toe

Dit staat in het regeerakkoord dat VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie dinsdagmiddag hebben gepresenteerd.

Foto Bart Maat / ANP.

Ouders die het risico lopen een zeer zware erfelijke ziekte door te geven aan hun kinderen, krijgen de mogelijkheid te kiezen of ze een jongen of meisje geboren laten worden. Dit staat in het regeerakkoord dat VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie dinsdagmiddag hebben gepresenteerd. Deze mogelijkheid zal alleen geboden worden als het risico op het doorgeven van een zware erfelijke ziekte aan het nageslacht zeer groot is. Sommige ziektes worden (vrijwel) alleen aan jongens of aan meisjes doorgegeven: met embryoselectie kan dat worden voorkomen. Deze techniek bestaat al, maar mag van het kabinet dus in de praktijk worden toegepast.

De discussie over een ‘Wet Voltooid Leven’ wordt doorgezet. Dit wetsvoorstel van D66 moet regelen dat ouderen die niet ziek zijn, maar hun leven voltooid achten, euthanasie kunnen krijgen. De ChristenUnie is grote tegenstander van zo’n wet, terwijl het een paradepaardje van D66 is. De oplossing: er komt een wetenschappelijk onderzoek naar de groep mensen die eventueel gebruik zou maken van een dergelijke ‘voltooid leven-wet’. Nu is nog onbekend om hoeveel mensen het zou gaan. Bewust laten de partijen in het midden welke stappen na zo’n onderzoek genomen zouden kunnen worden.

Het nieuwe kabinet volgt daarnaast de conclusies van de onderzoekscommissie-Voltooid Leven, die vorig jaar onder leiding van Paul Schnabel schreef dat de mogelijkheden die de huidige euthanasiewet (2002) biedt veel ruimer geïnterpreteerd kunnen worden. Mensen met dementie kunnen bijvoorbeeld onder de huidige wet vaak euthanasie krijgen, ook al kunnen ze dat zelf niet meer uiten. Veel artsen werken daar niet aan mee, uit angst voor vervolging. Het kabinet heeft besloten naar aanleiding van het rapport-Schnabel meer voorlichting te geven aan artsen en patiënten over de mogelijkheden die de huidige euthanasiewet biedt. Dat zou in de vorm van een voorlichtingscampagne kunnen gebeuren.

Tijdens de kabinetsformatie ging het regelmatig over de wetten van D66-Tweede Kamerlid Pia Dijkstra. Zij heeft een initiatiefwet over voltooid leven in voorbereiding en haar wet over orgaandonatie is al aangenomen in de Tweede Kamer. Die laatste wet regelt dat mensen automatisch orgaandonor zijn, tenzij ze daar ‘nee’ tegen zeggen. Het was de vraag of de onderhandelingen met de ChristenUnie deze wetten zouden doorkruisen, maar dat is niet het geval. De Kamer, zo staat in de tekst, ,,kan zelfstandig besluiten over initiatiefwetgeving”. De ChristenUnie en het CDA zijn dan weer niet verplicht Dijkstra’s voorstellen te omarmen.

Lees meer over een nieuwe embryotechniek: ‘Designerbaby’s? Dat is een totaal verkeerde voorstelling’.

‘Toetsingskader’ voor medisch-ethische besluiten

De vier partijen hebben afgesproken te blijven praten over gevoelige medisch-ethische thema’s, de discussie daarover wordt niet stilgelegd. Wel zijn er voorwaarden opgesteld: zo moeten alle vier de partijen zich steeds scharen achter gevoelige medisch-ethische beslissingen die worden genomen. Er komt een ‘toetsingskader’ dat steeds zal worden toegepast als een nieuw gevoelig onderwerp zich aandient. Denk aan nieuwe wetenschappelijke mogelijkheden voor het repareren van het DNA van menselijke embryo’s.

Mocht zo’n onderwerp opkomen, dan zal het nieuwe kabinet de stand van de wetenschap wegen, kijken naar adviezen van de Gezondheidsraad en het maatschappelijke debat meewegen in de overwegingen. Dit ‘toetsingskader’ moet ertoe leiden dat het kabinet niet valt over medisch-ethische kwesties: D66 en de ChristenUnie zijn bang voor een scenario zoals in Balkenende-IV, dat bijna viel over een onverwachte discussie over embryoselectie.

Waarover al wel duidelijkheid is, is de NIP-test. Dit is een test die bijvoorbeeld in een vroeg stadium het syndroom van Down kan opsporen. Deze test wordt niet opgenomen in het basispakket. Wel blijft de subsidie in stand die de eigen bijdrage verlaagt tot 175 euro.

De ChristenUnie heeft in de onderhandelingen gevochten voor invoering van het manifest Waardig Ouder Worden – dat partijleider Gert-Jan Segers vorig jaar presenteerde. Dit manifest zal volledig worden ingevoerd. Daarvoor is komend jaar 180 miljoen euro beschikbaar en daarna structureel 30 miljoen. Er staat bijvoorbeeld in dat er een coördinerend minister van ouderenzaken moet komen, meer geld voor mantelzorgers, en meer aandacht voor pijnbestrijding in de laatste levensfase.