Nederland mist WK na kleine overwinning op Zweden

In de Amsterdam Arena was Oranje met 2-0 te sterk voor Zweden. Het had vijf doelpunten meer moeten maken om het WK in Rusland te halen.

Foto Koen van Weel/ANP

De uitschakeling voor het WK is een feit, maar het was in de context van de veelomvattende voetbalmalaise allemaal best vermakelijk. Oranje bracht het publiek een avond waarin de hoop nog even opleefde – althans bij de grootste optimist. Gestuwd in de gedachte aan het onmogelijke door twee goals in de eerste helft. Oranje versloeg Zweden: 2-0.

Oranje bracht hartstochtelijker voetbal dan de drab vertoond in recente tijden. Bevrijd van het moeten, want niets te verliezen. Losgekomen, zij het niet meteen vanaf de aftrap, van het voorzichtige geschuif via gekende hoefijzerpatronen. De Zweedse 8-0 zege op Luxemburg afgelopen weekend maakte een 7-0 of 7-1 noodzakelijk om de WK-playoffs nog te halen – zover kwam het natuurlijk niet.

Maar het publiek, 45.000 man in de Johan Cruijff Arena, kreeg in ieder geval nog passie te zien. Vooraf klinkt André Hazes: „Als de roem voorbij is moet je kijken wie je nog kent”. Ja, Oranje is onbemind, afgeschreven en heeft het daar zelf naar gemaakt. Een B-merk geworden. Te vaak teleurgesteld, twee eindtoernooien nu op rij niet van de partij. Er komt weer een jaar van oefeninterlands terwijl de mondiale voetbalwereld voortraast, met het WK in Rusland komende zomer als besloten feest waar Oranje niet welkom is.

Robben voorop

Na de minuut stilte voor de vrijdag overleden burgemeester Eberhard van der Laan is Oranje tegen Zweden nog even het collectief van de bedachtzame opbouwers. Tikt rond, zoals ook de tijd tikt. Na 8 minuut 50 het eerste schot op doel. Robben, natuurlijk. Hij gebaart, draait, keert alsof het zijn laatste interland is – en dat blijkt het ook te zijn, meldt hij na de wedstrijd. Reclameert driftig als-ie een beuk krijgt. Zie er in wat je wil, maar zo doet hij eigenlijk altijd wel.

Er is een kwartier gespeeld als de hand van Victor Lindelöf naar de bal gaat. Penalty. Robben stift op een waardeloze manier de 1-0 binnen, een bizarre kronkel in zijn hoofd dat hij het zo doet, maar goed – de bal huppelt langs de maaiende benen van doelman Robin Olssen. Een parodie op een Panenka-penalty, maar afijn: 1-0. Eenzevende van wat nodig is op eenzesde van de wedstrijd.

Een gekraakte vrije trap van Robben belandt voor de voeten van Georginio Wijnaldum, die te lang nodig heeft. Kans voorbij. Hij toch weer uiterst dof in Oranje, in niets de rijpe prof die hij bij Liverpool is. Robben spurt en dribbelt, zoekt zijn linker maar ruimte voor het schot komt er niet. Een vrije trap van Babel, net na het half uur, vliegt rakelings naast.

Bekijk hier de interlandcarrière van Arjen Robben: Robben in Oranje

Er is voorzichtig geloof in ieder geval iets geks, Nederland speelt gewoon goed. Och, was dit maar een wedstrijd waarin 3 of 4-0 had volstaan. Tonny Vilhena schuift een strakke pass voor het doel, maar rechtsback Kenny Tete werkt de bal bij de tweede paal ongecontroleerd over. Laatste kans op een aanzet tot een monsterscore, realistisch gezien. Dan toch de 2-0, een paar minuten voor rust. Ryan Babel legt terug, Robben haalt uit. Schitterend in de verre hoek, wereldgoal.

Hij viert het met gebalde vuisten en een sliding op zijn knieën, van binnen broedt van alles in die eerzuchtige geest. Een goal die inspireert, van de man die geen hoop meer had op een stunt. Het telraam mocht van hem thuisblijven, maar het staat toch mooi, 2-0, en dat komt allemaal door hem. Oranje, Robben voorop, speelt met het hart. Op leven en dood, gooi al de clichés er maar in. Prachtbal van Tete diep op Vincent Janssen, die niet goed uit komt met zijn passen. De spits is ook dissonant in een lustig Oranje, gewisseld bij rust voor Bas Dost.

Nachtmerrie

Zo dichtbij 3-0, een stand die toch wel nodig is bij rust voor een atmosfeertje van het-zou-zomaar-eens-kunnen. De Zweden hebben wel een tik gehad. Zie de gebaren waarmee aanvoerder Andreas Granqvist zijn kalmte tracht over te brengen op de ploeg. Misschien wel de grootste nachtmerrie van een speler: onderdeel worden van een historische megastunt en dan aan de verkeerde kant staan van de heroïek. Dat kan op de benen slaan.

Maar vijf goals is natuurlijk te veel gevraagd. De boomlange Dost brengt wat hij brengt, laat ballen dood neerploffen van zijn hoofd maar opkomende middenvelders rukken te laat op. Jammer. Met elke mislukte voorzet van Nathan Aké daalt het besef verder in: dit is geen avond voor een mirakel. Niet van die omvang in ieder geval. Alleen als Robben de bal heeft veert de Arena nog op. Het besef van: mooi om dit nog mee te maken. Zo goed worden internationals de komende jaren niet meer.

In 2019 – veel later dan anders door de invoering van een nieuw format – begint de nieuwe kwalificatiereeks voor het EK 2020. Oranje moet helemaal opnieuw beginnen, maar met wie? Lichtpuntje nog tot slot: Daley Blind die beter speelt als controlerende middenvelder dan Kevin Strootman deze hele WK-kwalificatie campagne. Nee, het lag niet aan de voetballer Blind afgelopen drie jaar. Verder toch bar weinig om je op te verheugen. Spits Janssen onmachtig, geen backs of vleugelspelers van internationaal niveau. Het kan nog jaren duren allemaal – het is al vaak gezegd en geschreven.

Als Robben het licht uit doet, wordt het heel donker. Hij gaf nog eenmaal alles.