Column

Gebrekkig vertrouwen in de gezamenlijke toekomst

De Haagse Stemming Vandaag is dag 209 van de formatie. Schrijf je in om deze als nieuwsbrief per mail te ontvangen.


Vanochtend komen de onderhandelaars bijeen voor wat ‘tekstuele wijzigingen’ en later op de dag wordt het regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst gepresenteerd. Pechtold en Buma blijven in de Kamer. Joël Voordewind heeft al zichtbaar moeite met het akkoord, net als een deel van de achterbannen - en de 74 oppositieleden.

WITTE ROOK: Ze zijn akkoord, de fracties van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Zonder tijdsdruk mochten ze de naar verluidt 56 pagina’s van het regeerakkoord van Rutte III lezen en er op schieten. De ChristenUnie was er als eerste uit, maar met veel - voor journalisten zichtbare - tegenzin bij Joël ‘het 76ste Kamerlid’ Voordewind. Hij zou moeilijk kunnen leven met het niet uitbreiden van het kinderpardon. Het extra belasten van huizenbezitters zonder hypotheek, zorgt voor pijn op rechts. Maar uiteindelijk kwamen alle vier de fractieleiders na uren beraad in eigen kring terug met slechts wat ‘textuele wijzigingen’ die informateur Gerrit Zalm vanochtend nog moet verwerken. De fractievergaderingen toonden de spagaat van Kamerleden. In een coalitie met 76 zetels zijn ze oppermachtig, maar is hun praktische manoeuvreerruimte juist minimaal.

Inleiding: De inleiding van het regeerakkoord is al in handen van BNR Nieuwsradio. Daarin is te lezen wat het nieuwe kabinet graag als belangrijkste speerpunten wil neerzetten. Dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt is doorgeslagen bijvoorbeeld, maar ook dat Nederland weer trotser op zichzelf moet worden. De partijen benadrukken daarnaast voorbij het eigen gelijk te willen gaan: “Wij zijn vóór verschillen, maar tegen tegenstellingen.”

Bolkenstein/Samsom: Hét nieuws van maandag was dat zowel Sybrand van Haersma Buma als Alexander Pechtold in de Kamer blijft. Buma (ruim 15 jaar Kamerlid) kondigde dit met zichtbaar meer plezier aan dan Pechtold (bijna 11 jaar Kamerlid). Van Gert-Jan Segers was al bekend dat hij niet het kabinet in zou gaan, waardoor Mark Rutte - tegen zijn zin - de enige partijleider in de Trêveszaal zal zijn. De minimale meerderheid en de veelkleurige coalitie maken alle deelnemende partijen electoraal kwetsbaar. De wens van Pechtold en Buma is om als Frits Bolkestein oppositie te voeren in de eigen coalitie, maar ze lopen het risico als Diederik Samsom te worden. “De werkelijkheid is: zij willen vooral geregeld een tegengeluid laten horen, zodat ze het contact met het oppositiegevoel niet verliezen”, constateert politiek columnist Tom-Jan Meeus.

Volgende ronde: Met name bij Pechtold is overigens de vraag of hij deze kabinetsperiode vol maakt. Tijdens de verkiezingscampagne speculeerde hij nog op een ministerschap of vertrek. Al ontkent hij dat nu in het AD. Buma, die zich de hele formatie onzichtbaar hield, lijkt ook nu vooral afstand van het kabinet te houden, in voorbereiding op volgende verkiezingen.

Poppetjes: Wie gaan er dan wel in het kabinet? Carola Schouten en Halbe Zijlstra lijken zekerheden en ook op D66-onderhandelaar Wouter Koolmees wordt gerekend. Bij het CDA is nog onduidelijk of Pieter Heerma, volgens mensen die hem kennen beter op zijn plek in de Kamer, wel aanschuift, of dat die partij denkt zonder bedenkers van het regeerakkoord te kunnen besturen. In het eindverslag van Zalm zou moeten staan hoe de ministersposten en staatssecretariaten over de partijen verdeeld worden. Nieuwsuur maakte een animatie over wat nog moet gebeuren voor het kabinet op het bordes staat. Het formatierecord dat vandaag gebroken is (Van Agt I duurde 208 dagen) wordt in ieder geval nog met een paar weken uitgebreid. Dan is Rutte II klaar, op Jeroen Dijsselbloem na. Die blijft nog tot januari voorzitter van de Eurogroep.

Papier: Vertrouwen in de toekomst is “een behoorlijk pak papier”, gaf Rutte toe. Een motto dat het eigen gebrek moet verhullen en een dichtgetimmerd regeerakkoord om verrassingen te voorkomen. Al biedt dat geen garanties. Gisteren lekte nog een aantal maatregelen uit, zoals extra geld voor ontwikkelingssamenwerking en het inperken van payrolling. Over het clichématige motto, worden vooral grappen gemaakt. ‘Zo maar doen‘ en ‘Iemand moet het doen‘, zijn als alternatief geopperd.

Presentatie: De presentatie dan. Het mag geen bromance worden zoals tussen Rutte en Samsom, maar ook geen crematoriumakkoord zoals met de C3. Rutte en Segers gaan vanavond naar RTL Late Night, Buma en Pechtold verkopen het akkoord bij Nieuwsuur, dat een speciale uitzending maakt in Nieuwspoort. Naast al het zoet dat al is uitgelekt, is het de vraag waar het zuur zit in het regeerakkoord. Volgens het FD worden de zorgkosten ‘afgetopt’. Als die niet meegroeien met de economie, levert dat veel ruimte op.

REFERENDUM: Hoe snel het nieuwe kabinet het raadgevend referendum ook afschaft, er komt er in ieder geval nog één over de de nieuwe wet op de veiligheidsdiensten, door tegenstanders de ‘sleepwet’ genoemd. Met dank aan Arjen Lubach. Dat moet tegelijk plaatsvinden met de gemeenteraadsverkiezingen, wat de opkomst kan verhogen. Maar dat is pas na de wet ingaat. En net als bij het Oekraïnereferendum is de uitslag niet bindend. En juristen op Binnenlandse Zaken hebben zich ingedekt: een eventueel referendum mag het ingaan van de wet niet vertragen, staat in de wettekst.

DUURT LANG: Voor wie dacht dat de formatie lang duurde: de Eerste Kamer debatteert vandaag over een initiatiefwet uit 2008. Deze wet, inmiddels in handen van Jasper van Dijk (SP) en Madeleine van Toorenburg (CDA) zou moeten regelen dat kaartjes voor concerten en voetbalwedstrijden niet meer met grote winst kunnen worden doorverkocht. Nobel idee, maar de senaat heeft forse twijfel over de handhaafbaarheid.

QUOTE VAN DE DAG:

“Een verstandige keuze, vindt mijn moeder”

Alexander Pechtold legt in het AD uit dat hij vooral fractievoorzitter blijft om zijn kinderen van 13 en 14 richting volwassenheid te blijven begeleiden.