Dijsselbloem plukt vruchten van lange formatie

Eurogroep

Minister Dijsselbloem mag tot januari Eurogroep-voorzitter blijven. Zijn Duitse collega Schäuble nam maandag al afscheid.

Het afscheidscadeau voor Schäuble, beschreven door zijn collega’s. Foto Virginia Mayo/AP

Einde van een tijdperk? Zo voelde het maandag wel een beetje in Luxemburg, waar voor het laatst een Eurogroep-vergadering werd gehouden in het bijzijn van Wolfgang Schäuble, de tijdens de crisis haast legendarischv geworden en door menigeen gevreesde Duitse minister van Financiën.

Dat gevoel werd verder versterkt door het aanstaande afscheid van Jeroen Dijsselbloem. Sinds de PvdA-nederlaag in maart was het steeds de vraag hoe lang hij kon aanblijven als voorzitter van de Eurogroep. Maandag kwam het verlossende woord. Ook als er een nieuwe regering is in Nederland en hij geen demissionair minister is, mag hij zijn officiële termijn van vijf jaar volmaken, tot 13 januari volgend jaar.

Hoewel dit nergens geschreven staat, is het gebruik dat de voorzitter van de Eurogroep tevens minister van Financiën is. Dat Dijsselbloem door mag, is dus bijzonder. Deels is het uit waardering. Het besluit werd unaniem genomen en de Franse minister Bruno Le Maire noemde hem maandag „een heel goede voorzitter”. Maar wat ook hielp was de lange formatie in Nederland. Als die kort had geduurd, dan was de nerveuze stoelendans die nu gaat beginnen rondom de Eurogroep veel eerder ingezet.

Er staan genoeg ministers te trappelen om de prestigieuze EU-functie over te nemen, om te beginnen minister Le Maire zelf. Frankrijk toont grote ambities voor het hervormen van de eurozone. President Macron wil kilometers maken, nu de Duits-Franse as voor het eerst sinds jaren weer lijkt te zijn gerepareerd en de conjunctuur Europa toelacht. De verkiezing van de nieuwe Eurogroep-voorzitter staat gepland op 4 december.

Gezicht van bezuinigingspolitiek

Het echte feestvarken maandag was de nu al vertrekkende Schäuble, die voorzitter van de Bondsdag wordt. Weinig ministers hebben zo hun stempel weten te drukken op de Eurogroep als deze minister. Voor Zuid-Europa werd hij het gezicht van de bezuinigingspolitiek (‘austerity’); de man die zelfs bereid zou zijn geweest om de Grieken uit de eurozone te knikkeren. Voor Noord-Europa werd hij de held van begrotingsdiscipline en eigen verantwoordelijkheid.

Dijsselbloem verdedigde Schäuble maandag en prees diens rol „gedurende al die jaren dat de eurozone bijna uit elkaar viel”. Dat de man zoveel gezag heeft, komt niet door de omvang van Duitsland, maar door zijn 45 jaar ervaring, zijn wijsheid en zijn hart voor Europa, aldus Dijsselbloem. „Ik ben er altijd van overtuigd geweest, zelfs in de hardste discussies [in de Eurogroep], dat hij altijd het langetermijnbelang van een sterke en stabiele eurozone op de eerste plaats zette. En ik denk dat dat voor ons allemaal wederzijds waardevol is geweest.”

Als cadeau kreeg hij een Europese vlag, waar ministers iets op mochten schrijven. „Niets zal echt meer hetzelfde zijn”, zou de Griekse minister Tsakalotos, geen uitgesproken fan van Schäuble, hebben neergepend.

Schäuble zelf greep zijn afscheid aan om te waarschuwen tegen al te drastische visies en hervormingen, zoals een Europese minister van Financiën en een aparte begroting voor de eurozone. De Fransen ontzag hij daarbij wat, maar plannen van de Europese Commissie verwees hij, volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung „sarcastisch”, naar de prullenbak. Zo wil de Commissie graag dat het in de crisis door lidstaten gecreëerde Europese noodfonds ESM alsnog onderdeel wordt van de ‘EU-architectuur’. Schäuble vindt dat landen zelf stevig de baas moeten blijven over deze grote geldpot – en vrijwel alle ministers zijn dat met hem eens.

De ministers bespraken maandag wel de mogelijkheid om het fonds uit te bouwen en er een echte financiële schokdemper van te maken, die kan worden ingezet bij het ordelijk liquideren van omvallende banken of het voorkomen van een crisis. Een eigen, Europese versie van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Geen overbodige luxe, aangezien het IMF steeds minder bereid lijkt om de relatief rijke Europeanen te hulp te schieten. De discussie wordt in december voortgezet, tijdens een speciale, geheel aan de eurozone gewijde top.