De informateur die onzichtbaar bleef

Informateur

Als minister was Gerrit Zalm open en goedlachs. Als informateur zullen weinigen hem zich herinneren.

Foto Bas Czerwinski / ANP.

Wie bij volgende kabinetsformaties die van Rutte III memoreert, zal zich vermoedelijk niet herinneren onder wiens leiding de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie uiteindelijk tot stand kwam. Gerrit Zalm, zelfbenoemd „procesmanager” van het aanstaande kabinet, was een extreem onzichtbare informateur. En dat wil hij graag zo houden, benadrukte hij dinsdag nog maar eens.

Krap vijf minuten was hij aan het woord bij de presentatie van het regeerakkoord. „Enkele persoonlijke opmerkingen” over de lange duur van de formatie en het vele lekken de laatste dagen. „Sproeien is misschien een beter woord”. Maar verder had het weinig om het lijf. Hier stond een mediaschuwe man, totaal anders dan hij was als VVD-minister van Financiën (1994-2007). Alleen zijn zenuwachtige lachje was er nog.

Direct na de presentatie verdween hij door een zijdeur van de Oude Zaal in de Tweede Kamer. Pas na aandringen van een woordvoerder stond hij nog enkele journalisten te woord.

Niet met onthullingen uit de drie-en-halve maand dat hij met de acht onderhandelaars aan tafel zat. Zalm had „door het zien van de discussies, hoe ze te werk gaan en wat de sfeer was, wel vertrouwen in de toekomst van dit kabinet”. Maar verder was het niet zíjn regeerakkoord. „Alle credits zijn voor de onderhandelaars.”

Het was soms een moeilijk proces geweest „vooral op medisch-ethisch terrein”, zei Zalm. Verder had hij zich geen zorgen gemaakt. „Wel eens, maar niet echt diepgaand.” Geen detail gaf hij prijs. Zelfs op financieel-economisch terrein, zijn expertise, was hij niet meer dan „een mediator” geweest, beweerde hij.

‘Hele bijzondere onderhandelingen’

Zalm leek opgelucht dat het klaar was. „Ik heb veel onderhandelingen gedaan, maar dit waren wel hele bijzondere.” Hij had al zijn aantekeningen en concepten al afgestaan aan zijn secretaresse. Die konden wat hem betreft in de papierversnipperaar.

Zalms voorgangers zochten de publiciteit tijdens hun werk als informateur. Edith Schippers gaf in de eerste onderhandelingsperiode met GroenLinks elke week een persconferentie. Herman Tjeenk Willink vertrok met stichtelijke woorden over besturen in de parlementaire democratie. Dergelijke openheid of vergezichten hoeven we van Zalm niet te verwachten.

Donderdag neemt hij opnieuw afscheid van Den Haag, met een Kamerdebat over zijn summiere eindverslag als informateur. Ook dat wordt wat hem betreft niet memorabel. Hij zal niet met een ronkend statement komen maar alleen vragen beantwoorden. „Ik hoop binnen tien minuten klaar te zijn.”

En hij schuifelde weer stilletjes door de zijdeur.