Column

Witwassen in Gilze – met dank aan de bank

In de dorpsstraten van Gilze en Rijen, onder de eikenbomen: arbeidershuizen, doorzonwoningen. Wie zich op deze druilerige zondag buiten waagt, heeft de handen diep in de zakken van zijn jack gestoken.

Gek idee dat hier witwasmachines tussen moeten staan. Sommige huizen in Gilze en Rijen zijn onderpand voor hypotheken die met zwart geld worden afgelost. Burgemeester Jan Boelhouwer legt uit hoe dat gaat.

Een dorpsgenoot koopt voor 150 duizend euro een rijtjeshuis. Hij heeft geen vast inkomen, maar laat de bank een werkgeversverklaring zien, ondertekend door zijn oom die een bakkerij heeft. De koper laat het huis zwart opknappen en lost de hypotheek in één keer af. Met dat afbetaalde huis als onderpand koopt hij een tweede huis. Hij rekt zijn hypotheek op tot vier ton, de bank gaat akkoord. Zo stapelt hij huis op huis en lost zijn opgeblazen hypotheek uiteindelijk af met een miljoen euro, zwart verdiend in de wietteelt.

„De hypotheekcarrousel”, noemt Boelhouwer het. In zijn gemeente en in de omtrek kent hij er wel zes voorbeelden van. Een vader die tien luxe appartementen koopt op naam van zijn zoon. Shoarmazaken die op papier een goede omzet draaien terwijl er niemand komt. Intussen is het bij de achterdeur een komen en gaan van bestelbusjes, valt de buren op. „Opvallend crimineel gedrag dat banken, taxateurs en aannemers faciliteren.” De politie schat dat zo in Brabant wel drie miljard euro wordt weggezet.

Burgemeesters, criminele inlichtingendienst, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, Fiod – allemaal weten ze dat dit gebeurt. En ze kunnen onderling informatie uitwisselen. Bij het kadaster en de gemeentelijke basisadministratie kunnen ze zien wie de eigenaar is. Heeft een verdacht iemand een baan? Heeft-ie een strafblad?

Alleen financiële dienstverleners leggen geen verantwoording af. Het bankgeheim en de wet Bescherming Persoonsgegevens weerhouden hen daarvan. Daarom, zegt Boelhouwer, kunnen we zulke criminelen niet aanhouden.

Dit weekend hoorde hij dat het nieuwe kabinet 100 miljoen euro wil uitgeven aan de opsporing van ondermijning in Brabant, maar dankzij de Wet bescherming persoonsgegevens kunnen drugscriminelen, wapen- en mensenhandelaren hun illegale verdiensten gewoon bij de Belastingdienst opgeven. „De privacy die we allemaal hoog in het vaandel hebben, schermt in onze regio 800 miljoen euro af”, zegt Boelhouwer. Bij de bank zou toch ook een alarmbel moeten afgaan als een klant zonder inkomen, wel tien huizen koopt.

In Gilze en Rijen stemde 22 procent bij de laatste verkiezingen PVV. „Dat zijn mijn dorpsgenoten die met kleine baantjes voortploeteren’’, zegt Boelhouwer. „Ze zijn laaiend op uitvreters met een Porsche onder hun kont. En ze hebben gelijk.”

(j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.