Turkije lanceert riskante militaire operatie in Syrië

Idlib Na een deal met Rusland is een grote Turkse actie in het noordwesten van Syrië begonnen. Hoe zal een van de sterkste rebellengroepen reageren?

Turkse pantservoertuigen patrouilleren zondag in Reyhanli langs de grens met Syrië. Foto Osman Orsal/Reuters

Turkije heeft zaterdag zijn langverwachte militaire operatie in het noordwesten van Syrië gelanceerd. De actie is onderdeel van een gezamenlijke missie met Rusland om de Syrische provincie Idlib te pacificeren, het laatste grote bastion van aan Al-Qaeda gelieerde Syrische rebellen. Ook wil Turkije zo de druk op Afrin opvoeren, een naburige provincie die in handen is van de Koerden.

„Er loopt op dit moment een serieuze operatie in Idlib en die zal doorgaan”, zei president Erdogan zaterdag op een congres van de regerende AK-partij. „ We zullen niet toestaan dat er aan onze grens met Syrië een terreurcorridor ontstaat.”

De operatie wordt geleid door rebellen van het Vrije Syrische Leger, met steun van Turkse troepen en de Russische luchtmacht. De Turkse krant Hürriyet meldde zondag dat rebellen vanuit Turkije de grens met Idlib overstaken. Erdogan zei zaterdag dat er nog geen Turkse militairen in Idlib zijn, maar persbureau Reuters meldde later dat ook Turkse troepen de grens zijn overgestoken.

De operatie volgt op een akkoord dat Turkije, Rusland, Iran en enkele Syrische rebellengroepen sloten over de vestiging van zogenoemde deëscalatiezones in Syrië. Eén van die zones is Idlib, dat grotendeels in handen is van Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Deze rebellenalliantie wordt gedomineerd door de Syrische tak van Al-Qaeda, die vorig jaar formeel zijn banden met het terreurnetwerk verbrak. HTS verwerpt het akkoord echter en wil blijven vechten tegen het regime.

De operatie kent grote risico’s voor Turkije. Want het is onduidelijk hoe HTS, een van de sterkste rebellengroepen in Syrië, zal reageren. Turkije heeft de Syrische oppositie jarenlang gesteund, maar nu lijkt het partij te kiezen voor het regime en Rusland. De Syrië-expert Charles Lister meldde zondag op Twitter dat HTS een niet-aanvalsverdrag zou hebben gesloten met Turkije, wat inhoudt dat de Turkse troepen vrije doorgang krijgen naar specifieke gebieden.

Toch denkt Lister dat Jolani niet in staat zal zijn om alle groepen binnen HTS in toom te houden. „De komende twee dagen zijn cruciaal; ze zullen de omvang bepalen van de Turkse operatie en van de gevechten die daardoor ontstaan.”

Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten meldde zondag vuurgevechten tussen Turkse troepen en HTS bij de grensplaats Kafr Lusin. Ook zou het Turkse leger een aanval van HTS hebben beantwoord met artillerievuur. Tegelijkertijd waren er berichten dat HTS Turkse verkenningstroepen in Syrië escorteerde naar de Koerdische provincie Afrin.

Net als bij de Turkse operatie Eufraatschild, vorig jaar in de provincie Aleppo, is het doel in Idlib tweeledig. Allereerst het beschermen van de Turkse grens en het creëren van een veilig gebied dat buiten de controle van het regime van president Assad valt. In Idlib leven honderdduizenden ontheemden uit andere delen van Syrië. Als er zware gevechten uitbreken, zullen zij waarschijnlijk naar Turkije proberen te vluchten. Er zijn al grote vluchtelingenkampen langs de Turkse grens.

Als gevolg van Eufraatschild controleert Turkije nu een gebied van 2.000 vierkante kilometer in Aleppo. Toen de operatie in maart was beëindigd, begon Turkije aan een ambitieus hulp- en wederopbouwprogramma dat een blauwdruk moet vormen voor Idlib: publieke gebouwen neerzetten, een politiemacht trainen, en lokaal bestuur opzetten. Inmiddels zijn 70.000 vluchtelingen teruggekeerd, ook al slagen de autoriteiten er niet in publieke diensten te leveren.

Net als in Aleppo is er in Idlib nog een tweede doel: voorkomen dat de Syrische Koerden hun autonome regio in het noordoosten kunnen verbinden met Afrin, waarmee ze het hele grensgebied in handen zouden hebben. Daarop doelde Erdogan toen hij het over een „terreurcorridor” had. Turkije beschouwt de Syrisch-Koerdische militie YPG net als haar Turkse zusterorganisatie PKK als een terreurgroep.