Nationale Ombudsman: ‘Overheid moet weer zorgen voor burgers’

Burgers hebben een overheid nodig die zich om hen bekommert. Het nieuwe kabinet moet dat beseffen en uitdragen. Dat zegt Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen in een interview met NRC. Volgens de Ombudsman is het geloof in de zelfredzaamheid van burgers onder Rutte-II doorgeslagen. Dat kabinet nam in de Troonrede van 2013 afscheid van de „klassieke verzorgingsstaat” en kondigde een „participatiesamenleving” aan van mondige en zelfstandige burgers die hun „eigen keuzes” willen maken, „hun eigen leven inrichten en voor elkaar kunnen zorgen.” Rutte-II heeft daarmee een paar miljoen Nederlanders overschat, zegt de Ombudsman. „Denk aan laaggeletterden, mensen die de taal niet machtig zijn, mensen met een licht verstandelijke beperking.”

Bewindspersonen en rijksambtenaren hebben volgens Van Zutphen ten onrechte hun eigen zelfredzaamheid als uitgangspunt genomen van hun maatschappijvisie. „De overheid moet weer leren zeggen: ik weet dat we voor elke Nederlander noodzakelijk zijn om te kunnen functioneren. Maar – ook deel van de boodschap: ik ga vervolgens wel kijken hóé ik u bijsta.” Die boodschap geldt volgens Van Zutphen ook voor op het oog zelfredzame burgers. „Want zij die nu zelfredzaam lijken, zijn dat morgen – door baanverlies, een scheiding, Q-koorts – misschien een stuk minder.”

Van Zutphen verwijst naar de stapel rapporten van onderzoeksinstituten en adviesraden die afgelopen jaren de grondslagen van de participatiesamenleving in twijfel trokken. Het nieuwe kabinet moet volgens de Ombudsman bij het maken van regels en wetten „beter rekening houden met menselijk gedrag.”

Interview pagina 10-11