Formatieblog

Regeerakkoord gepresenteerd in Tweede Kamer

Automatische verversing

Slechts 54 pagina's? Het dikste akkoord ooit

Het regeerakkoord van Rutte III is het langste uit de geschiedenis. Met 68 genummerde pagina’s lijkt het relatief kort, maar met ruim 40.000 woorden is het net iets langer dan het akkoord van Paars II uit 1998 (97 genummerde pagina's), blijkt uit een snelle analyse van het regeerakkoord door hoogleraar Arco Timmermans en universitair docent Gerard Breeman van de Universiteit Leiden.

De arbeidsmarkt krijgt relatief het meeste aandacht in dit regeerakkoord (15 procent van de tekst), terwijl dit bij de akkoorden van Rutte II en Balkenende IV onderwijs en sociale zaken waren. Zorg staat nu op de tweede plek qua aandacht, gevolgd door immigratie en integratie. Dat thema kreeg alleen meer aandacht bij Rutte I, toen VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV gingen regeren.

Nu de economische crisis voorbij is, besteedt de coalitie aan de economie relatief minder woorden dan in eerdere akkoorden. Opmerkelijk is ook de verminderde aandacht voor het openbaar bestuur en democratische vernieuwing, aldus Timmermans en Breeman. „We moeten terug tot 1965 om zo’n laag aandachtsniveau te vinden. Dat was aan de vooravond van de oprichting van D66, de vernieuwingspartij die nu mee heeft getekend voor de afschaffing van het referendum.”

Partijleiders verdedigen regeerakkoord op televisie

De partijleiders van de vier coalitiepartijen van Rutte III verschijnen dinsdagavond op televisie om de plannen uit het regeerakkoord te verdedigen. VVD-leider en beoogd premier van het kabinet Mark Rutte is met ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vanaf 21.30 uur te gast bij RTL Late Night, CDA-leider Sybrand Buma en zijn D66-collega Alexander Pechtold schuiven samen aan bij Nieuwsuur.

Op de beeldregie wordt op een dag als vandaag uitdrukkelijk gelet, schreef onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet dit weekend al in ons weekboek over de formatie. De beeldregie bij de lancering van Rutte II was niet goed, vinden betrokkenen van destijds. Zo hadden Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom het al op de avond van de presentatie van het akkoord veel te gezellig bij Pauw & Witteman. "Ze waren te intiem, vertelden te gedetailleerd over hun kwartetspel aan de formatietafel. Dat was een rampzalig beeld voor hun achterbannen, die juist VVD of PvdA hadden gestemd om de ander uit de regering te houden", aldus Niemantsverdriet.

De verwachting is dus dat de partijleiders het vanavond niet té gezellig met elkaar zullen hebben. De oppositie kreeg in het begin van de avond al de kans op televisie kritiek te uiten op het regeerakkoord. Zo waren bij EenVandaag GroenLinks-leider Jesse Klaver en PVV-voorman Geert Wilders geïnterviewd:

Verdere opvallende dingen uit het regeerakkoord

  • Beursgenoteerde bedrijven die te maken krijgen met aandeelhouders die grote veranderingen willen doorvoeren, kunnen in de toekomst een bedenktijd van 250 dagen instellen. Tijdens die periode moet de bedrijfsleiding aan de aandeelhouders wel verantwoording afleggen en uitleggen wat haar eigen plannen voor het bedrijf zijn.
  • Het kraamverlof voor partners wordt verruimd, van twee naar vijf dagen doorbetaald verlof. Ook krijgen partners vanaf 1 juli 2020 vijf weken aanvullend kraamverlof, waarbij ze 70 procent van hun loon krijgen doorbetaald.
  • Er komt een landelijk beleid dat vechtscheidingen moet voorkomen.
  • Omdat huwelijken sinds dit jaar standaard onder huwelijkse voorwaarden worden afgesloten, betalen mensen die nog wel in gemeenschap van goederen willen trouwen extra notariskosten. Het kabinet wil gaan bekijken of die kosten kunnen worden weggenomen.
  • De mogelijkheden voorhet aanhouden van een dubbele nationaliteit worden voor wie naar Nederland immigreert verruimd. De kinderen van deze migranten moeten op een gegeven moment wel kiezen voor één nationaliteit.
  • Het kabinet trekt 325 miljoen uit voor monumentenzorg. Ook komen er extra investeringen in het onderhoud en de herbestemming van monumentale kerken.
  • Het kabinet verdubbelt de in 2016 afgesproken structurele intensivering voor de topsport van 10 miljoen euro naar 20 miljoen euro per jaar. Ook komt er meer ruimte voor talent om onderwijs en topsport combineren.
  • Het kabinet trekt structureel 5 miljoen euro extra uit ter ondersteuning van de organisatie van sportevenementen in Nederland, waaronder EK’s, WK’s en multisportevenementen.
  • Het kabinet gaat steviger inzetten op de aanpak van dopinggebruik, matchfixing, corruptie en misbruik in de sport.
  • Het kabinet trekt geld uit voor de bevordering van onderzoeksjournalistiek.
  • De Autoriteit Consument en Markt (ACM) moet een team oprichten op het gebied digitale mededinging. Daarmee wil het kabinet beter optreden tegen misbruik van marktmacht door grote internetbedrijven, zoals bijvoorbeeld Google en Facebook.
  • Er komen voorstellen voor een witte lijst van bonafide hondenhandelaren.
  • Om de illegale import van beschermde dieren te stoppen, komt er een aangepaste lijst met toegestane huisdieren.
  • Om te bepalen wat geldt als genocide, baseert Nederland zich op uitspraken van internationale gerechts- of strafhoven, onomstreden conclusies uit wetenschappelijk onderzoek en vaststellingen door de VN. In de VN-Veiligheidsraad zet Nederland zich actief in voor de bestrijding van IS en de berechting van IS-strijders.
  • Inburgeringscursussen worden opnieuw onder de loep genomen en ook wordt gekeken welke rol de publieke omroep kan spelen bij de inburgering van nieuwe Nederlanders.

Gaswinning gaat maar minimaal omlaag - teleurstellend voor Groningen

Zou hij er komen, die langverwachte “doorbraak” in de Groningse gasdiscussie? Vooraf was er in de provincie de hoop dat dit kabinet – het eerste sinds de problemen veroorzaakt door gaswinning in 2012 de kop op staken – grote stappen zou nemen. Wellicht meer bevoegheden voor Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders, een ambitieus afbouwplan voor de winning. Een oplossing voor de totaal vastgelopen onderhandelingen over het nieuwe schadeprotocol.

Uit het regeerakkoord – er lekte over dit onderwerp niks - blijkt nu dat het kabinet daar voorzichtig delen van oppakt. De gaswinning krijgt met twee pagina’s behoorlijk veel ruimte en Alders kan op een nog uit te werken wijze inderdaad een onafhankelijkere positie verwachten. Maar de gaswinning gaat gedurende de hele kabinetsperiode met maar een heel kleine stap omlaag: van 21,6 miljard m3 per jaar naar rond de 20 miljard.

Dat is lang niet zoveel als men in het noorden hoopte. Vooral in de dagen dat er nog met GroenLinks werd gesproken waren de verwachtingen hoog, maar ook daarna hoopte men nog altijd op structurele verlaging. De Groningse SP-gedeputeerde Eelco Eikenaar tweette al snel na het verschijnen van het akkoord: “Minder is beter, maar dat moet sneller kunnen!”

Twitter avatar eelcoeikenaar Eelco Eikenaar Gaswinning naar beneden met 1,5 miljard kuub. Minder is beter. Maar dat moet sneller kunnen. Alles uit de kast!

Wel komt er een publiek schadefonds waar de schadeafhandeling uit betaald zal worden. Groningers hopen dat dat een einde zal maken aan discussies met de aansprakelijke Nederlandse Aardolie Maatschappij. Of de Staat nu inderdaad ook die rol overneemt en zal gaan voorschieten is nog niet bekend; de tekst is daar niet volledig helder over.

Misschien wel het meest opvallend voor Groningen is het ene zinnetje waarin de provincie een belangrijke rol toebedeeld krijgt in de energietransitie. Het is de bedoeling dat Groningen dé plek wordt waar gewerkt gaat worden met nieuwe energiebronnen, mede door een nieuw regiofonds dat 2,5 procent van de aardgasbaten behelst. Commissaris van de Koning René Paas en burgemeester van de stad Groningen Peter den Oudsten reisden onder andere voor dit ene zinnetje vaak naar Den Haag, waar ze benadrukten hoeveel ervaring Groningen al heeft met de energiesector en hoezeer de provincie dit verdiende na de gasellende. Er werd zelfs een gelikte website opgericht puur ter promotie van deze ene zin.

Die boodschap is in ieder geval aangekomen. Maar verder zal men in Groningen toch ook een akkoord zien dat maar deels de hoop waarmaakte.

Meer huurwoningen in middensegment

Met een nieuwe Omgevingswet krijgen regionale overheden meer vrijheden om het bouw- en woningmarktbeleid aan te passen aan lokale wensen. Zo wil het kabinet het tekort aan woningen oplossen. Ook wil Rutte III belemmerende wetgeving voor het bouwen van nieuwe huizen wegnemen, al wordt niet gedefinieerd hoe. Prioriteit legt het nieuwe kabinet bij meer betaalbare ‘midden’-huurwoningen in de vrije sector. Om ook de bouw van midden-huurwoningen op locaties die commerciëel niet populair zijn te regelen, wil het kabinet de ‘markttoets’ – waarmee gemeentes kunnen bepalen of er andere partijen dan corporaties geïnteresseerd zijn in bouwen op die locatie – versimpelen.

Voor de verhuurdersheffing, die woningcorporaties en particulieren sinds 2013 voor elke woning moeten betalen, stelt het kabinet een korting van 100 miljoen euro ter beschikking, maar alleen als er geïnvesteerd wordt in verduurzaming. Dat bedrag is relatief niet heel groot: de verhuurdersheffing levert de schatkist dit jaar 1,7 miljard euro op. Verder wordt de huurtoeslag afgebouwd en verdwijnt de ‘Kan-bepaling’. Die regeling koppelt de eigen bijdrage aan de huurtoeslag aan het voor huurders gunstigste (lees: laagste) bedrag: óf de huur, óf de bijstanduitkering. Voortaan wordt het standaard gekoppeld aan de hoogte van de huur. Dat kan nadelig uitpakken voor huurders.

Veel maatregelen voor de koopwoningmarkt waren al uitgelekt. De hypotheekrenteaftrek wordt versneld afgebouwd vanaf 2020 met 3 procentpunt per jaar. Ter compensatie wordt het eigenwoningforfait verlaagd van 0,75 procent naar 0,6 procent. Daarnaast wordt de wet-Hillen, die woningbezitters met een (bijna) afbetaald huis compenseert voor het eigenwoningforfait, afgebouwd. Dat gebeurt in dertig jaar, zei VVD-leider Mark Rutte bij een toelichting op het regeerakkoord. Daarin wordt nog een afbouwperiode van twintig jaar genoemd. Daarover ontstond met name in de VVD-fractie grote consternatie.

Eurozone: tegenhouden wat Macron wil

Emmanuel Macron. Foto Ludovic Marin/AFP

Tegenhouden wat Emmanuel Macron wil – en liever dichtbij de Duitsers blijven. Zo valt de visie van het kabinet op de toekomst van de eurozone samen te vatten. De passages in het regeerakkoord lezen bijna als een aanklacht tegen de grootse plannen die de Franse president onlangs in Parijs ontvouwde.

Centraal in de plannen van Macron staat een speciale begroting voor de eurozone, met daarin honderden miljarden euro’s, om economische schokken op te vangen. Het regeerakkoord daarover: “Het kabinet is geen voorstander van een stabilisatiemechanisme (fiscal capacity) op EMU-niveau”. Over een minister van Financiën voor de eurozone, een ander voorstel van Macron, zegt het kabinet niets. Misschien is dat bewust, omdat de kans groot is dat die er wel degelijk zal komen. Dat zal dan leiden tot gezichtsverlies voor Rutte III. De grote vraag is of deze ‘minister’ een eigen budget zal krijgen, zoals Macron wil en het kabinet duidelijk niet.

Niet richting transferunie

“Leidend voor het kabinet”, zo staat in de tekst, is dat er “geen verdere stappen in de richting van een transferunie worden gezet”. Er mogen geen permanente geldstromen ontstaan van rijkere naar armere eurolanden, “ook niet door het invoeren van (vormen van) Eurobonds”. Eurobonds zijn gemeenschappelijke staatsobligaties van de eurolanden, waarvan steeds varianten opduiken in het debat over de toekomst van de muntunie. Een Europees depositogarantiestelsel, dat al in de maak is, wil het kabinet alleen onder strenge voorwaarden.

Wat wil het nieuwe kabinet dan wel? Het wil – een Nederlands-Duitse klassieker – strenger toezicht op nationale begrotingen. En verder wil het eigenlijk de klok een beetje terugdraaien in de muntunie. “De afspraak dat schulden van het ene land niet door andere landen worden overgenomen (de no bail out clausule), moet geloofwaardig worden hersteld”. Deze clausule, opgenomen in het Verdrag van Maastricht (1992), schrijft voor dat eurolanden elkaar niet te hulp schieten bij financieringsproblemen. Die regel is onder druk komen te staan door de miljardenleningen aan onder meer Griekenland, via het noodfonds ESM waar kapitaal van alle eurolanden zit.

Het kabinet wil dit type noodsteun tot een uiterste beperken. Als een wankel euroland een beroep doet op het ESM, moeten voortaan eerst beleggers verliezen nemen. Dit moet gebeuren via de introductie van “een formeel mechanisme dat kan worden ingezet bij de herstructurering van onhoudbare schulden van landen”. Als de schuld wordt geherstructureerd betekent dit doorgaans dat beleggers in staatsleningen een deel van hun geld kwijt zijn.

De positie van het kabinet vertoont grote gelijkenissen met een paper van scheidend Duits minister van Financiën Wolfgang Schäuble, dat maandag uitlekte. In de eurozone kijkt Rutte III hoopvol naar Berlijn – en wantrouwend naar Parijs.

Minimumtarief voor zzp'ers

Zijn zzp'ers echte zelfstandigen of schijnzelfstandigen die ten onrechte minder rechten hebben dan gewone werknemers? Om die discussie te beslechten gaat het kabinet rigoureus onderscheid maken tussen zzp’ers die veel en zzp’ers die weinig verdienen.

Zzp’ers die weinig verdienen en langer dan drie maanden voor een bedrijf werken, zijn geen zzp’ers maar werknemers, vinden de partijen. Het precieze tarief dat het kabinet laag noemt, zal waarschijnlijk liggen tussen de 15 en 18 euro per uur, staat in het regeerakkoord. Daarmee legt het toekomstige kabinet in feite een minimumtarief voor zzp’ers vast. Wie minder verdient, heeft recht op dezelfde bescherming als werknemers.

Zzp’ers die veel verdienen (meer dan 75 euro per uur) kunnen ervoor kiezen af te zien van eventuele rechten als werknemer. Zij kunnen zelf wel bepalen of ze bescherming van de overheid nodig hebben, lijkt de gedachte. Voorwaarden zijn wel dat deze zzp’ers minder dan een jaar voor een werkgever werken, en geen ‘reguliere bedrijfsactiviteiten’ verrichten. Wat dat precies betekent moet nog blijken.

Voor zzp’ers ertussenin, die meer verdienen dan het lage tarief, wordt een ´opdrachtsgeversverklaring´ ingevoerd. Door die verklaring in te vullen moeten opdrachtgevers vooraf duidelijkheid hebben over wat ze wel en niet mogen vragen van zzp’ers die ze inhuren, zonder het risico te lopen dat ze toch de grens overschrijden. Het doel is om het makkelijker te maken zelfstandigen in te huren en tegelijk zzp’ers die weinig verdienen bescherming te bieden. Of dat ook lukt, moet blijken bij de uitwerking van de plannen.

Uitgaven ontwikkelingssamenwerking verhoogd

De uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking worden de komende kabinetsperiode eenmalig met één miljard euro verhoogd. Dit betekent dat de bezuinigingen uit het verleden deels worden teruggedraaid. Bij de hulp aan landen zal meer aandacht worden besteed aan de grondoorzaken van armoede, migratie, terreur en klimaatverandering.

De lijst met Afrikaanse landen waarmee Nederland een bijzondere hulprelatie heeft zal opnieuw onder de loep worden genomen. Nu al is duidelijk dat Jordanië, Irak en Libanon zogeheten focuslanden worden.

Donderdag Kamerdebat over formatie

Met de presentatie van het regeerakkoord zit de taak van informateur Gerrit Zalm erop. Vandaag presenteerde hij zijn eindverslag, waarin hij beschrijft hoe het akkoord tot stand is gekomen. Aanstaande donderdag om 10.15 uur debatteert de Tweede Kamer over dat verslag, een debat dat in de praktijk vooral gaan over de inhoud van het regeerakkoord, waarop de oppositiepartijen ongetwijfeld het nodige aan te merken hebben. Tijdens het debat benoemt de Kamer ook de formateur, wat zonder enige twijfel Mark Rutte zal worden. De daaropvolgende dagen zal Rutte dan op zoek gaan naar personen voor de ministersposten en staatssecretariaten.

Rutte wil 'aan de slag'

Meer geld voor varkensboeren en NVWA

Er komt geld beschikbaar voor provincies, zoals Noord-Brabant, waar zoveel vee wordt gehouden dat het gezondheidsrisico’s meebrengt voor bewoners. Het Rijk reserveert 200 miljoen euro voor varkensboeren die stoppen in dit soort gebieden.

Ook gaat er meer geld naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. De toezichthouder krijgt structureel 20 miljoen euro meer om “dierenwelzijn en voedselveiligheid te borgen.” Het aantal stalbranden wil het kabinet terugbrengen, door vóór 2019 afspraken te maken met onder meer verzekeraars.

Om boeren een sterkere machtspositie te geven ten opzichte van bijvoorbeeld supermarkten, worden mededingingsregels versoepeld, zodat boeren zich makkelijker kunnen verenigen. Daarnaast gaat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) erop toezien dat boeren en tuinders hogere prijzen krijgen voor producten waar bijvoorbeeld levensmiddelenproducenten speciale, bovenwettelijke eisen aan stellen. Met een fonds van 75 miljoen euro moeten jonge boeren geholpen worden bij de overname van een gezinsbedrijf.

Het nieuwe kabinet verwacht veel van technologische oplossingen in de landbouw. Niet minder productie, maar zaken als mestverwerking of het gebruik van aardwarmte in kassen moeten de broeikasgasemissies in de agrarische sector vooral doen verlagen (met 3,5 megaton in 2030). Hoe precies, moet met de sector worden afgesproken.

Voorstel voor individuele 'pensioenpotten'

Het kabinet wil het pensioenstelsel verregaand hervormen. Begin volgend jaar wil het kabinet hierover een akkoord hebben met werkgevers en vakbonden.

In 2020 moeten alle benodigde wetten zijn goedgekeurd door het parlement. Rutte III sluit aan op de plannen die de werkgevers en vakbonden al hebben voorbereid. Straks is het de bedoeling dat werknemers hun eigen pensioen sparen, in een individuele ‘pensioenpot’. Nu heeft een werknemer aanspraak op een deel van een grote, collectieve pensioenpot en wordt voor de toekomst een bepaalde pensioenuitkering voorgespiegeld. Maar die voorspiegeling is veel te onzeker, is de consensus onder pensioendeskundigen. Zij vinden dat een eigen pensioenpot transparanter is.

Wel komt er een collectieve buffer: in goede tijden legt iedereen daarvoor wat opzij en in slechte tijden wordt iedereen daaruit gecompenseerd. Het nieuwe pensioenpotje wordt ook gewoon aangeboden door de bestaande pensioenfondsen, waar werknemers vaak verplicht bij zijn aangesloten.

Maar: die nieuwe pensioenvariant kan alleen ingevoerd worden als vakbonden en werkgevers dat steunen. Zij vormen namelijk het bestuur van de grote pensioenfondsen. De steun van de vakbonden is nog erg onzeker, en daarmee is deze hele hervorming onzeker. De vakbonden willen dat niemand er in het nieuwe stelsel op achteruit gaat. Die eis is moeilijk waar te maken, volgens ingewijden.

Zorg: meer geld voor ouderen, minder voor medicijnen

De medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg, huisartsenzorg en wijkverpleging krijgen, net als tijdens Rutte II, te maken met een uitgavenplafond. Samen kunnen deze sectoren 1,9 miljard euro minder uitgeven – geld dat het kabinet in andere zorgsectoren kan investeren. Dit beleid werd door demissionair minister Edith Schippers (VVD, VWS) succesvol ingezet om de zorguitgaven te beteugelen en wordt nu doorgezet.

Twee miljard voor mobiliteit, meer concurrentie op het spoor

Vanaf 2030 mogen er alleen nog nieuwe auto’s verkocht worden die emissieloos zijn. Rekeningrijden wordt niet ingevoerd, er komt wel zo snel mogelijk een kilometerheffing voor vrachtverkeer.

Er komt meer concurrentie op het spoor door uitbreiding van het aantal treindiensten die openbaar kunnen worden aanbesteed. Als de NS voor de derde keer op rij onvoldoende presteert op de hogesnelheidslijn, wordt die HSL-lijn opnieuw aanbesteed. In 2015 en 2016 presteerde de NS al twee keer onder de maat. ProRail wordt omgevormd tot een staatsbedrijf.

Er komt de komende drie jaar in totaal 2 miljard euro beschikbaar voor investeringen voor spoor, wegen en scheepvaart. Daarna wordt het jaarbudget met 100 miljoen euro verhoogd. Er wordt geïnvesteerd in wegen en nieuwe lightrailverbindingen. Steden moeten wel meebetalen aan nieuwe projecten.

Het kabinet onderzoekt invoering van een heffing op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen. Als dat te weinig oplevert wordt er per 2021 een vliegbelasting ingevoerd: een toeslag op tickets voor elke vertrekkende passagier vanaf een Nederlandse luchthaven.

Kabinet ziet niets in EU-lidmaatschap Turkije

De coalitiepartijen vinden dat op zoek moet worden gegaan naar een alternatieve vorm van samenwerking tussen de Europese Unie en Turkije in plaats van een volledig Turks EU-lidmaatschap waarover nu wordt onderhandeld. In het regeerakkoord staat dat de ,,zorgelijke ontwikkelingen op het gebied van mensenrechten en rechtsstaat in Turkije’’ geen vooruitzicht bieden op het bereiken van overeenstemming over toetreding tot de EU.

Er bestaat al wel een douane-unie tussen de Europese Unie en Turkije. Deze samenwerking kan worden uitgebreid. De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft zich ook al meerdere keren uitgesproken voor zo’n bijzonder lidmaatschap. Nederland en Duitsland hebben beide gespannen relaties met Turkije. Deze zijn terug te voeren op de bemoeienis van Turkije met in Nederland en Duitsland woonachtige Turken.

In de buitenlandparagraaf van het regeerakkoord is wederom een passage opgenomen over het Midden-Oostenconflict. Net als eerder wordt gesteld dat Nederland zich zal inzetten voor een tweestaten oplossing. Nieuw is dat gesproken wordt over een onafhankelijke Palestijnse staat.

De diplomatieke dienst van Nederland wordt uitgebreid. Nadat de twee vorige kabinetten juist op het ambassadenetwerk hadden bezuinigd komt er nu 40 miljoen euro bij.

Eerste stap in hervorming van belastingstelsel

Het is nog niet de alomvattende herziening die de vorige regering van plan was, of die twee zware adviescommissies hadden voorgesteld, maar het nieuwe kabinet zet flinke stappen in wat het zelf al wel de ,,hervorming van het belastingstelsel” noemt.
De belangrijkste maatregelen op een rij:

  • Voor de inkomstenbelasting komt een tweeschijvenstelsel (in plaats van de huidige vier) waarbij mensen die minder dan 68.600 euro verdienen voortaan 36,93 procent aan belasting betalen en de inkomens daarboven 49,5 procent. Dat levert per saldo een lastenverlichting van 6 miljard euro op.
  • Het lage BTW-tarief van 6 procent gaat omhoog naar 9 procent – een verhoging van 50 procent voor onder meer voedingsmiddelen, boeken en geneesmiddelen. Het hoge BTW-tarief van 21 procent blijft in stand.
  • Forse beperking van zowel de hypotheekrenteaftrek als de zelfstandigenaftrek voor ondernemers tot 36,9 procent.
    De vermogensrendementsheffing, die tot voor kort werd gebaseerd op een fictief percentage van 4 procent, zal in de nabije toekomst nog meer aansluiten op het werkelijk behaalde rendement op spaartegoeden en andere vermogensbestanddelen. Het kabinet moet de formule hiervoor nog nader uitwerken.
  • De vennootschapsbelasting gaat in beide schijven omlaag: van 20 en 25 procent tot 16 en 21 procent, afhankelijk van de geboekte winst van het bedrijf.
  • De dividendbelasting wordt afgeschaft
  • Onder het mom van ‘de vervuiler betaalt’ komen er tal van groene belastingmaatregelen, waaronder: een minimum CO2-prijs in de elektriciteitssector, hogere energiebelastingen en de invoering van een vliegtaks.

Om kritiek op mogelijke uitvoeringsproblemen voor te zijn trekt het kabinet de komende jaren eenmalig 450 miljoen euro voor de Belastingdienst uit.

Extra geld voor politie, geheime diensten en hardere aanpak Syriëgangers

Om de rechtsstaat weerbaar te houden, investeert het kabinet in veiligheid. Zo gaat er 267 miljoen extra naar de Nationale Politie. Dat geld is vooral bedoeld voor extra wijkagenten en rechercheurs. Ook gaat er meer geld naar cyberveiligheid: de politie, AIVD en MIVD moeten samen 95 miljoen euro structureel gaan delen.

Het nieuwe kabinet is hard voor wie de rechtsstaat probeert te ondermijnen. Syriëgangers, die zich bijvoorbeeld aansloten bij IS, kunnen makkelijker vervolgd gaan worden. Voortaan is niet alleen lidmaatschap van een terroristische organisatie strafbaar, maar ook opzettelijk verblijf zonder toestemming in een gebied dat onder controle staat van een terreurgroep. Radicale antidemocratische organisaties wil het kabinet gaan verbieden. Ook criminele motorbendes (‘outlaw motor gangs’) worden verboden.

Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit wil het nieuwe kabinet aanpakken met een speciale ‘Ondermijningswet’. Er komt daarnaast een potje met eenmalig 100 miljoen euro voor de aanpak van ondermijning. Een andere manier om (drugs)criminaliteit aan te pakken is door te gaan experimenteren met legale wietteelt. Doel daarvan is om te kijken of de kwaliteit van wiet daardoor toeneemt, en drugscriminaliteit af.

Het kabinet wil meer experimenten met rechtspraak die burgers bij elkaar brengt, in plaats van conflicten op de spits drijft. Gedacht wordt bijvoorbeeld aan buurtrechters, die conflicten tussen buurtbewoners laagdrempeliger moeten oplossen. Wie veroordeeld is, komt voortaan niet meer automatisch in aanmerking voor vervroegde vrijlating na twee derde van de straf.

Arbeidsmarkt op de schop

Twee jaar nadat Rutte II een grote herziening van de regels rond de arbeidsmarkt invoerde, gaat alles opnieuw op de schop. Het kabinet-Rutte III heeft vijf pagina’s nodig om alle veranderingen uit te leggen. Het zijn niet allemaal harde besluiten.

In elk geval wordt ontslag makkelijker dan nu: rechters krijgen meer handvatten om ontslag toe te kennen dan nu. Daartegenover staat dat werknemers met een flexibel contract vanaf dag één recht op een ontslagvergoeding hebben, nu is dat pas vanaf twee jaar. Mensen die lang in vaste dienst zijn krijgen juist een lagere vergoeding bij ontslag. Volgens de economen van het Centraal Planbureau verkleinen deze ingrepen de verschillen tussen mensen met een vast en met een flexibel contract. Dat kleinere verschil moet ervoor zorgen dat mensen vaker een vast contract krijgen: mensen met flexcontracten worden immers minder aantrekkelijk.

Ook mogen werkgevers mensen weer drie jaar achter elkaar een tijdelijk contract geven voordat ze een vast contract moeten aanbieden. PvdA-minister Lodewijk Asscher bekortte die periode van flexcontracten in 2015 juist naar twee jaar.

Kleine bedrijven (maximaal 25 werknemers) hoeven niet meer twee jaar loon door te betalen van zieke werknemers, maar 1 jaar. Ze gaan de kosten hiervoor wel zelf opbrengen: via een hogere premie voor arbeidsongeschiktheid die alle kleine werkgevers gaan betalen.

De klimaatmaatregelen van Rutte III op een rij

Nederland gaat een streng klimaatbeleid voeren om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. De uitstoot van broeikasgassen moet fors omlaag: om precies te zijn is het doel om 49 procent minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Dat is ambitieuzer dan de 40 procent vermindering die de EU de lidstaten vanwege ‘Parijs’ heeft opgelegd.

Een doel van 49 procent betekent een grootschalige omvorming van de energievoorziening, van woningen en industrie, want sinds 1990 boekte Nederland pas 11 procent ‘broeikaswinst’.

Investering in Defensie, maar niet genoeg voor NAVO-norm

De investeringen in Defensie gaan, zoals alle vier de partijen willen, de komende jaren omhoog. Volgend jaar investeert het kabinet 910 miljoen extra; een bedrag dat daarna per jaar oploopt tot 1,5 miljard in 2021, het laatste regeerjaar. Hoewel een forse stijging, is het eindbedrag dan nog lang niet genoeg om te voldoen aan de eis die de NAVO stelt. Die wil dat 2 procent van het bruto binnenlands product wordt uitgegeven aan defensie, wat voor Nederland neerkomt op structureel ongeveer 8 miljard euro extra.

Ook voldoet Nederland met de investeringen nog niet aan het Europees defensiegemiddelde: daarvoor zou jaarlijks 3,6 miljard bovenop het huidige budget nodig zijn. Ook is de investering minder dan wat CDA en ChristenUnie in hun verkiezingsprogramma hadden opgenomen. Die partijen wilden respectievelijk 2,1 en 2 miljard extra voor Defensie.

De investeringen moeten worden gebruikt om de basisgereedheid van de krijgsmacht op orde te brengen en de operationele inzet te vergroten. Ook gaat het geld naar vervanging en vernieuwing van materieel. Daarnaast wordt er structureel 20 miljoen extra uitgetrokken voor “forse uitbreiding van cybercapaciteit en technologie bij alle krijgsmachtonderdelen”. Opvallend is dat er in het akkoord niks staat vermeld over extra geld voor defensiepersoneel. Bij Defensie is er inmiddels al vier jaar geen cao. De onvrede daarover is groot bij het personeel. Voor militairen die tijdens een missie gehandicapt of getraumatiseerd zijn geraakt, wordt binnen de defensiebegroting wel een apart fonds opgericht. Daarvoor is 20 miljoen euro gereserveerd.

Het kabinet wil een nieuwe, gecombineerde veiligheidsstrategie gaan formuleren waarin naast buitenlandse dreigingen ook binnenlandse dreigingen, zoals terrorisme, worden opgenomen. Die nieuwe veiligheidsstrategie moet de bestaande Internationale Veiligheidsstrategie gaan vervangen. In het regeerakkoord wordt verder benadrukt dat wanneer er een besluit valt over eventuele nieuwe missies, men er rekening mee moet houden dat deze voor lange tijd en met “voldoende omvang” kunnen worden aangegaan. “De investeringen in de krijgsmacht zijn mede hierop gericht”, schrijf het nieuwe kabinet. Dat laatste moet na de recente onthullingen over gebreken tijdens de missie in Mali worden gezien als een signaal: het extra geld moet dergelijke fouten in de toekomst voorkomen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid velde onlangs een hard oordeel over de randvoorwaarden waaronder Nederlandse militairen de afgelopen jaren werkten in Mali.

Oppositiepartijen uiten direct felle kritiek

Verwonderlijk is het niet, maar alle oppositiepartijen tonen zich uiterst kritisch over het nieuwe regeerakkoord. "Dit kabinet plaatst multinationals boven mensen", aldus PvdA-leider en vertrekkend vicepremier Lodewijk Asscher tegenover ANP. Volgens Asscher geeft het nieuwe kabinet "miljardencadeaus aan grote bedrijven, buitenlandse beleggers en grote vermogens". Ondertussen worden "de boodschappen duurder, wordt de zorg duurder en betalen arbeidsgehandicapten de rekening", vindt Asscher.

Tegenover de NOS noemde PVV-leider Geert Wilders het regeerakkoord "pure volksverlakkerij" en "misschien nog wel erger dan vorig akkoord". Wilders had kritiek op het feit dat het woord "islam" niet in het regeerakkoord voorkomt. Ook het financiele beleid wordt door Wilders verworpen. "Je zou denken dat de crisis in Nederland nu eindelijk voorbij is. Ondertussen lees ik de ene lastenverzwaring na de andere: van de hypotheekrenteaftrek tot en met de btw-verhoging en vliegtaksen."

Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver is negatief. Volgens Klaver kan rechts Nederland bij het akkoord zijn vingers aflikken en wordt de kloof tussen arm en rijk groter. Ook is Klaver teleurgesteld in de vergroeningsmaatregelen van het kabinet.

Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver Dit kabinet gaat #rechtsaf. Het is er niet voor gewone mensen, maar voor het grote geld.
Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver En is dit het meest groene kabinet? Eerder het minst grijze. Veel ambities, helaas weinig concrete maatregelen.

De SP noemde de plannen van het kabinet-Rutte III op de NOS een voortzetting van het beleid van de kabinetten Rutte I en Rutte II. Volgens SP-leider Emile Roemer worden vooral de grote bedrijven beter van het beleid, terwijl de laagste inkomens uiteindelijk de rekening gaan betalen. "De vrienden van Rutte komen er goed vanaf", aldus Roemer, die sprak over "een gemiste kans".

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren noemt de vergroeningsmaatregelen van het nieuwe kabinet op Twitter "vrijblijvend". Dat de intensieve veehouderij niet wordt aangepakt en de kolencentrales niet zoor 2030 dichtgaan is volgens Thieme een signaal dat het kabinet niet echt wil doorpakken.

Twitter avatar mariannethieme Marianne Thieme Groen blijft toekomstmuziek. Ambities liggen vooral voorbij deze kabinetsperiode.Regeren over je eigen graf. #Regeerakkoord

50Plus noemt het akkoord in een verklaring "anti-ouderen en onwaardig voor het land." Dat het pensioenstelsel wordt aangepast noemt 50Plus-leider Henk Krol "compleet onnodig". Ook gaan gepensioneerden er volgens Krol wat betreft koopkracht zwaar op achteruit. "Ik ben woest", aldus Krol.

Forum voor Democratie keert zich op Twitter tegen het afschaffen van het raadgevend referendum. De partij roept volgers op aan D66 te vragen waarom het "het kroonjuweel" waarvoor de partij werd opgericht wordt afgeschaft. Dat laatste klopt overigens niet helemaal: D66 nam het referendum pas geruime tijd na oprichting op in haar partijprogramma.

FvD-Kamerlid Theo Hiddema leest de stukken. Foto Remco Koers

Inkomensongelijkheid neemt eerst toe, dan af

De lastenverlichting en andere fiscale maatregelen leiden ertoe dat de hogere inkomensgroepen er harder op vooruit gaan dan de lagere inkomensgroepen. Wie jaarlijks meer dan 72.000 euro verdient gaat er de komende jaren gemiddeld 1,4 procent op vooruit. Wie minder dan 36.000 euro verdient slechts 0,8 procent.

Op de langere termijn, in de periode ná 2021 tot 2060, zullen de verschillen in inkomens wél afnemen. Dat blijkt uit de doorrekening van het regeerakkoord van het nieuwe kabinet door het CPB. De inkomensongelijkheid, uitgedrukt in de zogeheten Gini-coëfficiënt, zou de komende jaren aanvankelijk met 2,7 procent toenemen. Maar door een reeks aan lastenverlagende maatregelen van het nieuwe kabinet, die vooral voor lage inkomensgroepen structureel zijn, zal inkomensongelijkheid afnemen. Midden- en hogere inkomens profiteren weliswaar van het nieuwe belastingstelsel met twee schijven en lagere tarieven, maar dat positieve effect is volgens het CPB ,,vooral zichtbaar in de periode 2018-2021”. Daarna is dat effect kleiner.

Grote investering in onderwijs

Er gaat meer geld naar onderwijs. Het kabinet trekt tot 2021 1,9 miljard euro extra uit, bovenop de huidige begroting van 38 miljard euro. De 270 miljoen euro die het demissionaire kabinet onlangs vrijmaakte voor de salarissen van basisschoolleraren, komt daar jaarlijks extra bij.

Voor vermindering van de werkdruk in het basisonderwijs komt jaarlijks 450 miljoen euro extra vrij – 50 miljoen minder dan vorige week in verschillende media werd gesuggereerd. Dat geld moet gaan naar conciërges, onderwijsassistenten en kleinere klassen.

Het technisch beroepsonderwijs krijgt er deze kabinetsperiode 100 miljoen extra bij. En er gaat 400 miljoen euro extra naar onderzoek en innovatie. Dat geld moet onder andere worden besteed aan fundamenteel onderzoek.

Voor de rekentoets, die pas in 2013 werd ingevoerd, komt in het voortgezet onderwijs een alternatief, met minder talige sommen. Naast categorale klassen worden brede brugklassen gemaakt voor kinderen tussen de 10 en 14 jaar. Het kabinet wil de invoering van een maatwerkdiploma onderzoeken, waarbij leerlingen examen kunnen doen op verschillende niveaus.

Een maatschappelijke diensttijd van maximaal zes maanden is niet verplicht, maar wordt aangemoedigd en wordt bijgeschreven op het diploma. Dat als pre geldt bij een sollicitatie bij de overheid.

Nieuwe aanwas in de lerarenopleiding wordt aangetrokken met een korting van vijftig procent op het collegegeld in de eerste twee jaar. Het leenstelsel blijft intact: wel krijgen alle studenten een collegegeldkorting in het eerste studiejaar.

Door Mirjam Remie en Maarten Huygen.

'Aflosboete' op het laatste moment aangepast

De commotie rond de zogenoemde ‘aflosboete’ heeft op het laatste moment nog voor een aanpassing gezorgd in het regeerakkoord. Maandag ontstond ophef over het uitgelekte voornemen van het kabinet de Wet-Hillen te willen afschaffen. Die compenseert huizenbezitters met een (bijna) afgelost huis voor het eigenwoningforfait dat ze moeten betalen. Het nieuwe kabinet wilde dat in twintig jaar geleidelijk afschaffen, maar nu blijkt dat die periode is verlengd tot dertig jaar. VVD-leider Rutte heeft de aanpassing bevestigd tegenover ANP. Volgens hem informeerden verschillende fracties naar de mogelijkheden om de voorgenomen maatregelen aan te passen. Die verandering werd blijkbaar zo laat doorgevoerd, dat het nog niet in het regeerakkoord is aangepast.

De afschaffing van de Wet-Hillen moet elk jaar tot 2048 circa 35 miljoen euro opleven voor de schatkist. De structurele besparing wordt daarmee iets meer dan 1 miljard euro, valt te lezen in de bijlagen van het regeerakkoord. Over deze maatregel ontstond gisteren ophef, omdat het jarenlang als stimuleringsmaatregel is ingezet voor het versneld aflossen van je huis. Mensen die dat gedaan hebben, raken nu hun “beloning” kwijt, aldus onder meer belangenvereniging Vereniging Eigen Huis. “Mensen voelen zich nu bedonderd”, zei een woordvoerder daar maandag over.

Asiel en integratie: meer opvang in de regio, kinderpardon onveranderd

Het nieuwe kabinet onderkent dat mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of onderdrukking bescherming verdienen. Dat hoeft niet per se in Nederland of Europa: het kabinet wil opvang van mensen in de eigen regio stimuleren en daardoor de stroom van migranten naar Europa beperken. Dat moet onder meer gebeuren door het oprichten van ‘veilige asielcentra’ buiten de Europese Unie. Daarvoor is meer geld nodig en betere samenwerking met landen van waaruit migranten vertrekken.

Dit plan is vergelijkbaar met de zogeheten Turkije-deal die de EU nu al heeft met Turkije: dat land vangt migranten op die op weg zijn naar Europa in ruil voor geld. Dat doet het kabinet bij voorkeur in Europees verband en met “veilige derde landen, die materieel voldoen aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag.”

Flexibeler asielsysteem

Om beter in te kunnen spelen op onverwacht snelle toestroom van vluchtelingen, moet het asielsysteem flexibeler worden. Dat wil het kabinet onder meer doen door op meerdere plaatsen in het land asielcentra op te richten waar alle betrokken organisaties samenwerken.

Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten Nederland sneller verlaten. Voor wie dat niet doet, worden acht Landelijke Vreemdelingenlocaties (‘LVV’s’) opgericht waarin zij bed, bad en brood krijgen. Wie wél mag blijven, moet van het nieuwe kabinet sneller integreren. Asielzoekers met kans te mogen blijven en statushouders krijgen vanaf de eerste dag dat zij in Nederland zijn Nederlandse les. Het niveau dat zij moeten behalen wordt verhoogd. De overheid betaalt hiervoor de kosten.

Asielzoekers die mogen blijven krijgen langzamer toegang tot de verzorgingsstaat. Uitkeringen en sociale voorzieningen worden geleidelijk beschikbaar. Zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand worden voortaan via de gemeente in natura en met begeleiding uitgekeerd.

Wie mag blijven, mag dat korter dan nu; verblijfsvergunningen worden verkort van vijf naar drie jaar – met een mogelijkheid om een verlenging van twee jaar te krijgen.

Het Kinderpardon wordt niet verruimd maar blijft in de huidige vorm bestaan.

Nederland gaat 250 extra vluchtelingen uitnodigen via VN-organisatie UNHCR, dat aantal wordt verhoogd van 500 naar 750.

Kabinet schrapt referendum, haalt burgemeestersbenoeming uit Grondwet

Het nieuwe kabinet wil de benoeming van de burgemeester en Commissaris van de Koning uit de Grondwet halen. Daarmee schaart het kabinet zich achter een reeds bestaand plan. Of het nieuwe kabinet de komende kabinetsperiode werk gaat maken van een direct gekozen burgemeester is nog niet duidelijk. Daar zitten nogal wat haken en ogen aan. Het is bijvoorbeeld de vraag hoe de verhouding tussen de gekozen burgemeester en de eveneens gekozen gemeenteraad moet worden.

Het raadgevend referendum wordt afgeschaft. "Het raadgevend referendum heeft als tussenstap (op weg naar het bindend referendum - red.) niet gebracht wat ervan werd verwacht, onder meer door een controverse over de wijze van aanvragen en verschillende interpretaties van de uitslag", staat in het regeerakkoord. Het nieuwe kabinet doelt hier op de gang van zaken rond het Oekraïne-referendum vorig jaar. Van de vier coalitiepartijen was alleen D66 nog voorstander van het raadgevend referendum, maar ook binnen die partij was het enthousiasme afgenomen.

In het regeerakkoord staan geen grootse plannen om het openbaar bestuur te hervormen.

Koopkracht stijgt voor alle groepen

Alle inkomensgroepen – werkend of gepensioneerd, met laag of hoog inkomen, met of zonder kinderen, alleenstaand of met al dan niet werkende partner – gaan er de komende jaren in hun besteedbaar inkomen op vooruit. Dat blijkt uit de koopkrachteffecten van het nieuwe kabinetsbeleid zoals het CPB die inschat. Van alle verschillende inkomensgroepen gaan mensen met een baan (1,4 procent), met kinderen (1,5 procent) en de hoogste inkomensgroepen (1,4 procent) gaan er daarbij het meest op vooruit in de komende vier jaar. Mensen met een uitkering en gepensioneerden het minst (0,6 respectievelijk 0,7 procent).

Opvallend is dat de zogeheten ‘alleenverdieners’, huishoudens waarvan één partner werkt, er relatief ook goed op vooruit gaan: 1,2 procent. Dat is de laatste jaren een belangrijk strijdpunt geweest van met name ChristenUnie, die vanuit de oppositie daar niet altijd gehoor voor vond.
De belangrijkste factoren voor het verbeteren van koopkracht – gemiddeld met 0,7 procent per jaar – is de verlaging van de inkomstenbelasting met ruim 6 miljard in 2021. Als ook: de verhoging van de arbeidskorting en het verhogen van de kinderbijslag en kinderopvangtoeslag

Wraakporno makkelijker bestraft

Het verspreiden van wraakporno wordt in het nieuwe regeerakkoord als zelfstandig delict strafbaar gesteld “omdat het diep ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer”. Het was een wens van Gert-Jan Segers van de ChristenUnie een wetsartikel te maken waarbij mensen die intieme video's of foto's verspreiden makkelijker gestraft kunnen worden.

Inleiding regeerakkoord: Nederland is meer dan cijfers en ranglijsten

Foto Bas Czerwinski/ANP

Een goed land is meer dan alleen macro-economische cijfers en internationale ranglijsten. Dit is de boodschap in de inleiding van het in totaal 55 pagina’s tellende regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. "Politiek moet gaan over Nederland én Nederlanders, minder over cijfers en Den Haag. Dat is wat mensen vragen. En dat is ook het uitgangspunt van dit regeerakkoord", zo staat er.

Het doel van de vier partijen is Nederland "nog beter" te maken dan het nu al is. En dat geldt, zo staat er, "nadrukkelijk ook voor mensen die nu het gevoel hebben dat de overheid er niet meer voor hen is."

De vier coalitiepartners zijn ervan overtuigd dat de nu gepresenteerde agenda Nederland verder zal brengen. De inleiding besluit met de zinnen: "in Nederland trekken we samen op als het erop aankomt en gaan we niet tegenover elkaar staan. We zijn vóór verschillen, maar tegen tegenstellingen".

CPB: Rutte III laat rekening na voor volgende generaties

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën, door het tweede kabinet Rutte op orde gebracht, zal door het nieuwe kabinet weer worden verslechterd. Volgens het Centraal Planbureau zullen de investeringen in onder meer defensie, onderwijs en openbaar bestuur op lange termijn zorgen voor een structureel gat in de begroting. ,,Dit betekent dat op enig moment in de toekomst uitgavenverlagingen dan wel inkomstenverhogingen nodig zijn. De houdbaarheid neemt af doordat de uitgaven op lange termijn méér worden verhoogd dan de inkomsten”, aldus het CPB in de doorrekening van het nieuwe regeerakkoord.

Het zogeheten houdbaarheidssaldo, het getal dat de betaalbaarheid uitdrukt van de overheidsvoorzieningen op lange termijn, werd deze zomer door het CPB nog op 0,2 procent geraamd (in harde euro’s: 1 miljard) zal nu in 2021 op min 0,4 procent komen te liggen, ofwel 3 miljard negatief.

In de komende kabinetsperiode blijft het begrotingssaldo wel positief: er blijft jaarlijks meer geld binnenkomen dan de overheid uitgeeft. Daardoor zijn de voorgenomen extra uitgaven van 7,9 miljard euro goed betaalbaar. Van de begrotingsruimte die het vorige kabinet naliet (1,6 procent in 2021, ofwel 13,5 miljard euro) blijft door de nieuwe beleidskeuzes nog 0,5 procent (4,2 miljard euro).

Segers: dit wordt kabinet met veel daadkracht

Het regeerakkoord is "een akkoord met heel veel ambitie", zei ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in zijn toelichting. Volgens hem is het duidelijk dat de ChristenUnie aan tafel zat vanwege het ambitieuze klimaatbeleid en de investeringen in zorg en gezinnen. "Als deze plannen bewaarheid worden, krijgen we een kabinet met veel daadkracht", aldus Segers.

Segers zei dat dat het tussen deze vier partijen niet direct liefde op het eerste gezicht was. "We kondigen vandaag geen partijfusie aan, maar er is vertrouwen en we hebben elkaar gevonden in hele ambitieuze plannen."

Coalitiepartijen presenteren akkoord

Buma, Pechtold, Rutte en Segers voorafgaand aan hun toelichting op het regeerakkoord. Foto Jerry Lampen/ANP

Pechtold: ambities D66 spatten van akkoord af

D66-leider Alexander Pechtold noemde het een unieke gebeurtenis: vier mannen die tegelijkertijd ja zeggen. Volgens Pechtold spatten de “ambities en kernwaarden” van D66 van het akkoord af.

“Mijn partij voerde campagne voor gelijke kansen voor iedereen. Er dreigde in Nederland een grote tweedeling. Maar deze coalitie grijpt in en verkleint de inkomensverschillen.”

Pechtold benadrukte dat “iedereen erop vooruit gaat” en dat er grote investeringen komen in onderwijs en duurzaamheid. Ook noemde Pechtold het akkoord een “uitgestoken hand naar alle andere partijen en de maatschappelijke organisaties in Nederland”.

Rutte presenteert akkoord 'met enige trots'

VVD-leider Mark Rutte nam als eerste het woord tijdens de persconferentie. Hij zei met “enige trots” dit regeerakkoord te presenteren, dat hij “ambitieus en evenwichtig” noemde.

Nederlanders moeten volgens Rutte weer gaan voelen dat het goed gaat met Nederland.

“Dit is een akkoord waarbij gewone, normale Nederlanders er echt op vooruit gaan.”

Rutte benadrukte dat, hoewel bepaalde maatregelen al wel gelekt waren, alle maatregelen “in hun geheel” moeten worden bezien. “En het pakket dat er staat zorgt ervoor dat alle groepen in Nederland erop vooruit gaan.”

Buma: geprobeerd op zorgen te antwoorden

CDA-leider Buma begrijpt de zorgen van veel Nederlanders over de toekomst van Nederland. Hij zegt in de onderhandelingen te hebben geprobeerd "die zorgen van een antwoord te voorzien". Dat was niet altijd makkelijk, zegt Buma, want de vier partijen aan tafel hadden "verschillende visies", maar wel "een gemeenschappelijke ambitie".

Buma legt de nadruk op de investeringen van het kabinet in veiligheid en de zorg. De CDA-leider is er verder trots op dat dit kabinet "het gevoel van saamhorigheid in dit land gaat versterken" en er belastingverlaging komt voor veel Nederlanders.

"Wij doen met vier partijen wat nu nodig is, ik ben trots op het bereikte resultaat."

Lasten voor bedrijven gaan omhoog

De lasten voor het bedrijfsleven zullen onder het nieuwe kabinet met 100 miljoen euro stijgen. Dat blijkt uit de doorrekening van het regeerakkoord door het CPB.

Hoewel de vennootschapsbelasting wordt verlaagd en de dividendbelasting wordt afgeschaft – wat zorgt voor een lastenverlichting van zo’n 4,4 miljard euro aan het eind van de kabinetsperiode in 2021 – zorgt een reeks aan andere fiscale maatregelen per saldo voor een kleine lastenverzwaring. Dat komt onder meer door milieuheffingen (vliegtaks, een minimumprijs voor CO2 voor elektriciteitsopwekking, verhoging van de energiebelasting) en door het afschaffen van aftrekposten en verhogingen van fiscale tarieven in ander belastingsoorten.

Meest ingrijpend is de beperking van de aftrekbaarheid van rente tot maximaal 30 procent van de bruto winst.

95 miljoen voor cyberveiligheid

In het regeerakkoord wordt structureel 95 miljoen euro gereserveerd voor cybersecurity. Dit geld wordt verdeeld over Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), de militaire geheime dienst MIVD, de AIVD, Buitenlandse Zaken, Infrastructuur en Milieu en Economische Zaken. Verder komen er onder meer veiligheidsstandaarden voor internet-of-things-apparaten, om hackers en botnets tegen te gaan.

Nieuw kabinet staat selectie op geslacht bij embryo's toe

Ouders die het risico lopen een zeer zware erfelijke ziektedoor te geven aan hun kinderen krijgen de mogelijkheid te kiezen of ze een jongen of meisje geboren laten worden. Dit staat in het regeerakkoord dat VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie dinsdagmiddag presenteren, bevestigen bronnen.

Zestien ministers, acht staatssecretarissen

Het nieuwe kabinet zal naast zestien ministers acht staatssecretarissen bevatten, zo staat te lezen in het regeerakkoord. Eerder werd er nog vanuit gegaan dat negen staatssecretarissen zouden worden benoemd. Namen zijn, anders dan bij het vorige kabinet, nog niet direct bekendgemaakt. Die zullen in de komende dagen gepubliceerd worden.

Lees het regeerakkoord hier

'Vertrouwen in de toekomst'

Het motto van het regeerakkoord is, zoals was uitgelekt, 'Vertrouwen in de toekomst'. Het stuk van 54 pagina's is nog niet online te lezen. De eerste zin is 'In Nederland gaan individuele vrijheden en een hecht collectief hand in hand.'

Zalm overhandigt regeerakkoord

Informateur Gerrit Zalm heeft zojuist in de Oude Zaal van de Tweede Kamer het regeerakkoord overhandigd aan Kamervoorzitter Khadija Arib. Zalm sprak in een toelichting op zijn eindverslag over de "opmerkelijk lange duur" van de kabinetsformatie, historisch gezien de langste ooit. Zalm zei dat de onderhandelingen werden bemoeilijkt doordat er als gevolg van de verkiezingsuitslag vier partijen aan tafel zaten met "nogal verschillende achtergronden en overtuigingen". De informateur zei verder het te betreuren dat er al zoveel uit het regeerakkoord is gelekt.

Arib zei het lekken ook te betreuren, maar is blij dat de Tweede Kamer nu met de inhoud aan de slag kan.

Twitter avatar MStellinga Marike Stellinga Gerrit Zalm over 'de lekkages': sproeien is misschien een beter woord

Officieel: 13.00 uur wordt regeerakkoord overhandigd

Het is nu officieel: het regeerakkoord wordt om 13.00 overhandigd aan Kamervoorzitter Khadija Arib in de Oude Zaal van de Tweede Kamer. Hierna volgt een korte "leespauze" voor journalisten, waarna de onderhandelaars in een persconferentie toelichting geven op het akkoord.

De overhandiging aan Arib is te volgen via de website van de Tweede Kamer.

Regeerakkoord om 13.00 aangeboden aan Kamer

Na iets meer dan 2,5 uur verlieten de onderhandelaars zojuist voor de laatste keer de onderhandelingen met informateur Gerrit Zalm. Nadat de "laatste dingetjes" zijn aangepast gaan de politiek leiders van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nu nog één keer naar hun fracties.

De overhandiging van het regeerakkoord aan Kamervoorzitter Khadija Arib vindt waarschijnlijk rond 13:00 uur plaats in de Oude Zaal van de Tweede Kamer, zo liet de woordvoerder van informateur Gerrit Zalm weten. Na een half uurtje leestijd lichten de onderhandelaars het akkoord dan om 13.30 toe tegenover de pers.

Onderhandelaars voor het laatst bij Zalm voor "laatste dingetjes"

Foto Bas Czerwinski / ANP.

Om 09.00 uur vanochtend verschenen de fractievoorzitters van de vier aanstaande coalitiepartijen op het Binnenhof voor een laatste overleg met informateur Gerrit Zalm. Aan het regeerakkoord moeten alleen nog de "laatste dingetjes" veranderd worden, zo benadrukten alle vier.

D66-leider Alexander Pechtold zei met name blij te zijn dat er geen blokkades zijn opgeworpen op het terrein van de medisch-ethische kwesties. Ook zei Pechtold dat hij de LHBTI-gemeenschap "recht in de ogen" kan kijken.

"Fysiek" duurde de formatie lang, zei Buma vanochtend, de dag dat de formatie het record uit 1977 breekt. Maar volgens de CDA-leider was al direct na de verkiezingen op 15 maart duidelijk dat het met deze verkiezingsuitslag lang zou kunnen duren een kabinet te vormen.

Verwacht wordt dat de partijleiders niet lang nodig hebben om de laatste punten te veranderen. Later vanochtend worden ze verwacht bij hun fracties voor een vergadering, waarna vanmiddag het regeerakkoord openbaar kan worden.

Coalitieleiders naar Zalm voor laatste wijzigingen regeerakkoord

De leiders van de aanstaande coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gaan dinsdagochtend langs formateur Gerrit Zalm voor de laatste wijzigingen aan het concept-regeerakkoord. Na urenlang vergaderen gaf de VVD-fractie maandagavond laat definitief akkoord voor de plannen van de coalitie.

VVD-leider Rutte liet na de fractievergadering weten dat de VVD met "zeer grote overtuiging" instemde met de coalitieplannen. Er zouden hooguit nog wat kleine zaken moeten worden aangepast, maar dat zouden geen fundamentele punten zijn.

Het duurde volgens Rutte zo lang omdat de VVD het hele akkoord heeft doorgesproken en zich niet heeft beperkt tot losse onderdelen ervan. Eerder op de dag hadden de overige fracties al ingestemd met het concept-regeerakkoord.

Coalitie trekt extra geld uit voor ontwikkelingssamenwerking

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie trekken de komende kabinetsperiode 1,75 miljard euro extra uit voor ontwikkelingssamenwerking, melden ingewijden aan de NOS. De helft van dit bedrag zou de coalitie gebruiken om bezuinigingen van het vorige kabinet terug te draaien, de andere helft is extra voor de komende vier jaar.

Bovenop het bestaande budget van 2018 van 4 miljard euro voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking komt nu 400 miljoen euro extra. In 2019 komt er 418 miljoen euro bij. In de twee jaren daarna is dat 504 miljoen en 431 miljoen euro.

De internationale norm van de Verenigde Naties is dat jaarlijks 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen (BNI) van rijke landen naar ontwikkelingssamenwerking gaat. De 4 miljard euro die het vorige kabinet voor 2018 bepaald had, kwam neer op 0,5 procent van het BNI.

Fracties CDA, D66 en ChristenUnie stemmen in met regeerakkoord

De fracties van CDA, D66 en ChristenUnie stemmen in met het regeerakkoord. Zojuist maakten CDA-leider Sybrand Buma, D66-leider Alexander Pechtold en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers dat achtereenvolgens bekend. De fracties van de partijen hadden sinds 11:00 uur vanochtend de tijd het regeerakkoord te lezen.

Twitter avatar cdavandaag CDA Zojuist maakte @SybrandBuma bekend dat onze fractie akkoord is met het nieuwe #regeerakkoord. Lees meer:… https://t.co/RLD4pdtggG

Individuele CDA-Kamerleden hadden volgens Buma op kleine punten op- en aanmerkingen. Over de inhoud daarvan komt hij morgen op terug als de definitieve versie van het regeerakkoord besproken wordt. Ook Pechtold noemde "kleine wijzigingen" die de Kamerleden nog wilden maken, maar benadrukte dat de grote lijnen akkoord zijn. Ook Segers had het over "kleine dingen" die van de fractie nog moeten worden aangepast. De ChristenUnie-leider noemde het feit dat het kinderpardon niet wordt uitgebreid een bittere pil, maar benadrukte dat er wel extra geld voor ontwikkelingssamenwerking komt.

Van Segers werd al langer verwacht dat hij niet het kabinet in zou gaan, maar het bericht dat ook Buma en Pechtold in de Kamer blijven kwam vanavond wel als een verrassing. "Dat is voor mij en de fractie de beste plek om het geluid van de partij te laten horen", aldus Buma. Pechtold liet eerder deze avond al een persbericht uitgaan. Na afloop van het fractieberaad gaf hij als toelichting eveneens dat het met een krappe meerderheid van één zetel belangrijk is binding met de Kamerfractie te houden.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool En ook @sybrandbuma blijft in de Tweede Kamer. Het wordt nog behoorlijk eenzaam voor Mark Rutte in zijn derde kabinet. #formatie

De fractie van de VVD lijkt langer nodig te hebben om in te stemmen met het regeerakkoord. Om 20.15 uur werd duidelijk dat men daar na het eten nog verder vergadert.

Twitter avatar MStellinga Marike Stellinga CDA, D66 en ChristenUnie zijn al akkoord maar de VVD vergadert nog steeds over het regeerakkoord https://t.co/nTSOajUeLl

Alexander Pechtold blijft in de Tweede Kamer

Alexander Pechtold verruilt zijn Kamerzetel niet voor een plek in het kabinet. In een persbericht meldt D66 dat de fractievoorzitter in de Tweede Kamer blijft.

Pechtold hield lange tijd in het midden of hij een ministerschap ambieerde. Op de dag dat de onderhandelaars het eens werden over een regeerakkoord, laat de partijleider nu weten toch voor een plek in de Kamer te kiezen. Volgens Pechtold komt het de stabiliteit van de coalitie ten goede als hij fractievoorzitter blijft. Ook zou Pechtold nieuwe Kamerleden graag de komende tijd willen bijstaan als ervaren Kamerlid. “We werken nog steeds aan de opbouw van de partij. Feit is: het is een relatief nieuwe ploeg. Misschien wel voor meer dan de helft met nieuwkomers als er nog Kamerleden doorschuiven naar het kabinet. Ik vind het leuk de nieuwe fractie te gaan begeleiden."

Verwacht wordt dat ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers niet in het kabinet plaatsneemt en in de Tweede Kamer blijft. Wat de plannen van CDA-leider Sybrand Buma zijn is nog onbekend.

Fracties buigen zich over regeerakkoord

De vier fracties van de toekomstige coalitie buigen zich op dit moment over het conceptregeerakkoord. Ze doen dat niet in de Tweede Kamer, maar op locatie. Het CDA en D66 overleggen maandagmiddag op hun partijkantoor in Den Haag, de VVD in de Oude Raadzaal in de Javastraat. Waar de ChristenUnie bijeen is, is nog onbekend.

Het motto van het regeerakkoord wordt volgens een betrokkene bij de formatie 'Vertrouwen in de toekomst'.

VVD'ers Barbara Visser, Halbe Zijlstra, Dilan Yesilgoz, Annemarie Joritsma en Klaas Dijkhoff zwaaien naar de pers vanuit de Oude Raadzaal. Foto Jerry Lampen / ANP.

Overeenstemming over regeerakkoord

Ze zijn eruit. Even na 11:00 uur maakten de onderhandelaars van VVD, CDA, D66, ChristenUnie bekend overeenstemming bereikt te hebben over een conceptregeerakkoord. Maandagmiddag wordt het akkoord voorgelegd aan de afzonderlijke fracties. Wanneer die instemmen, zal het definitieve regeerakkoord dinsdag gepresenteerd worden.

Formerende partijen voor het laatst bijeen over regeerakkoord

Foto Jerry Lampen / ANP.

De vier partijen die samen het nieuwe kabinet Rutte-III zullen gaan vormen zijn maandagochtend begonnen aan hun laatste overleg over het regeerakkoord. VVD-leider Mark Rutte zei bij aankomst bij de Stadhouderskamer dat de partijen "nog één keer naar het geheel kijken" en daarna een klap geven op het akkoord. D66-leider Alexander Pechtold suggereerde dat de partijen bijvoorbeeld nog spreken over het motto van het akkoord. PvdA-leider Lodewijk Asscher stelde zaterdag op het PvdA-congres het motto 'Christelijk en rechts liberaal, ieder voor zich en god voor ons allen' voor. Pechtold zei over die suggestie: "Het slaat nergens op."

Na het laatste overleg vanochtend, dat officieel tot 10.30 uur duurt, gaat het conceptregeerakkoord naar de fracties van de vier partijen. Zij krijgen de gelegenheid de tekst te lezen en nog suggesties voor aanpassingen te doen, hoewel de ruimte daarvoor minimaal zal zijn. Maandagmiddag keuren de fracties het in hun fractievergadering naar verwachting goed, waarna het akkoord dan dinsdagmiddag gepresenteerd zal worden.

De afgelopen week lekten al veel plannen uit het regeerakkoord uit. Maandagochtend meldde de NOS dat het nieuwe kabinet een einde maakt aan de dividendbelasting en dat Rutte III een wet wil die het mogelijk maakt om teruggekeerde jihadreizigers langer in voorarrest te houden.

Over een eerder uitgelekt plan, over het versneld afbouwen van de hypotheekrenteaftrek, kwam maandag de eerste kritiek van prominenten uit de formerende partijen. VVD-mastodont Hans Wiegel noemt dit plan in het AD "een straf voor spaarzaamheid".

Ondertussen vestigt deze kabinetsformatie deze week een record als de langste ooit. Het record was sinds 1977 in handen van het kabinet-Van Agt I met in totaal 208 dagen. Deze maandag wordt het record geëvenaard, dinsdag verbroken. Naar verwachting begint het kabinet-Rutte III in de week van 23 oktober.