Het land is kapot, maar het WK lonkt

Voetbal in Syrië

De nationale ploeg van Syrië probeert zich te plaatsen voor het WK. Dinsdag speelt het land een van de belangrijkste duels in zijn historie, tegen Australië.

De nationale voetbalploeg van Syrië luistert naar het volkslied voor het WK-kwalificatieduel tegen Australië, vorige week in Maleisië. Door de oorlog zijn veel Syrische voetballers vermist of vermoord. Foto Lai Seng Sin/Reuters

Hij is idolaat van voetbal, was sportjournalist in Aleppo en werkte erna als mediavoorlichter bij zesvoudig landskampioen Al Ittihad, een van de grootste clubs in Syrië. Maar hoe graag hij ook zou willen, Anas Ammo juicht dinsdag niet voor Syrië als zijn land de belangrijke WK-kwalificatiewedstrijd tegen Australië speelt. „Dat is niet mijn Syrië, maar dat van de president. Het is Assads team.”

Zittend achter zijn laptop in het Turkse Mersin, zijn nieuwe thuis sinds zijn vlucht uit Syrië, vertelt Ammo over een bekende Syrische voetballer van wie niets meer is vernomen sinds diens arrestatie door het regime van Assad. Jihad Qassab zou zijn omgebracht in de beruchte militaire Saydnaya-gevangenis in Damascus, maar dat nieuws, zegt Ammo, is verspreid op basis van een bericht op Facebook. Bij gebrek aan zekerheid zijn er ook mensen die geloven dat hij nog leeft.

Qassab is een van de voetballers op de fotocollage die Ammo zondagmiddag meezendt bij een gesprek op Skype. Het zijn voetballers die zijn omgekomen of vermist door toedoen van de regering Assad. Minstens 38, aldus het Syrische Netwerk voor Mensenrechten, ooit spelend in de hoogste twee divisies van Syrië. Van sommigen stuurt hij twee foto’s: links frivool in voetbaltenue, rechts na overlijden. Dertien voetballers zijn vermist.

Ammo heeft meer materiaal dat hij wil delen om zijn standpunten kracht bij te zetten. Beelden van raketten die vanuit de voetbalstadions in Damascus op burgerdoelen worden geschoten – tussen de stofwolken zijn nog net de contouren van doelpalen zichtbaar. Nog belangrijker bewijs vindt hij een filmpje waarin internationals president Bashar Al-Assad een voor een bedanken voor zijn steun.

„ Er is geen speler in de nationale ploeg die zich tegen Assad uitspreekt. Bij thuiswedstrijden, die in Maleisië worden gespeeld, zie je alleen maar Syrische vlaggen en spandoeken van Assad. Je ziet nooit een vlag van de oppositie.”

Syriërs vieren de 2-2 tegen Iran, waarmee het zich plaatste voor de play-offs:

Belangrijk duel

Syrië speelt dinsdag een van de belangrijkste duels speelt in de historie. De ploeg reist af naar Sydney voor deel twee van de dubbele confrontatie met Australië in de Aziatische play-offs voor het WK. De heenwedstrijd van donderdag eindigde in 1-1. Winnen de Syriërs dinsdag, dan zijn ze nog één tweeluik (tegen de nummer vier van Noord- en Midden-Amerika) verwijderd van hun eerste WK ooit.

Het is een opmerkelijke prestatie, die nu al wordt gekarakteriseerd als een feel good story die zo kenmerkend kan zijn voor sport. De underdog die de wereld versteld doet staan. Het land in puin én toch op koers voor het WK. „Voetbal is een droom die verbindt – het helpt mensen om de geur van destructie en de dood te vergeten”, zei teamwoordvoerder Bashar Mohammad onlangs in de pers.

Voetbal als verenigende kracht. Een middel dat alleenheersers in het verleden wel vaker hebben ingezet om de schijn van normaliteit op te wekken en misstanden te verbloemen. De Oegandese dictator Idi Amin trakteerde de beste voetballers van Oeganda op voedselbonnen in tijden van hongersnood, de Argentijnse dictator Jorge Videla meende goede sier te maken met de WK-winst van 1978 en in de DDR werden sportlieden door de staat van doping voorzien ten behoeve van hun prestaties.

„Ik zie in veel kranten ook via andere media veel negativiteit staan dat het team onder druk zou staan van Assad”, zegt Sanharib Malki, Syrisch international die eerder bij Roda JC speelde. „Ik geloof hier niet in. Ik heb zelf ook nooit druk ervaren op dat gebied. Iedere speler speelt omdat hij graag wil spelen en vechten voor het land, net zoals elke voetballer voor welk land dan ook. De oorlog in Syrië is geen burgeroorlog, maar een wereldoorlog, die draait om geld en grondstoffen zoals olie. Ik ben geen extreme aanhanger van Assad, maar ook absoluut geen tegenstander van hem. Als hij het voetbal zou gebruiken als propaganda, dan zou hij wel meer investeren in het team. Wij hebben geen topfaciliteiten zoals andere teams en trainen soms op slechte velden omdat er geen andere opties zijn.”

„Voor mij voelt deze prestatie als een droom. Het verbindt de mensen en de geweldige prestatie van het team zorgt voor vreugde in een tijd waar ook heel veel verdriet heerst”, zegt Malki.

WK-uitsluiting

De FIFA heeft Syrië eerder uitgesloten voor de kwalificatiecampagne voor het WK 2014, maar houdt zich momenteel buiten het conflict. Terwijl de UEFA ooit besloot om het door een burgeroorlog geteisterde Joegoslavië uit te sluiten voor het EK van 1992, ligt voor Syrië de weg naar het WK nog altijd open. Volgens de FIFA reikt het conflict buiten de jurisdictie van de internationale voetbalorde.

„De aanvoerder heeft de ploeg lang geboycot, maar is nu weer terug”, zegt journalist Anas Ammo. „Maar er zijn ook jongens voor wie er geen weg meer terug is, die zijn gevlucht naar landen als Turkije. Zij mogen nergens anders spelen omdat de Syrische bond hen weigert over te schrijven naar een andere competitie. International Firas Al-Ali woont nu in een vluchtelingenkamp in Turkije.”

Mede voor deze ontheemde spelers richtte hij een alternatief „vrij” Syrisch elftal op, dat uitkwam in de lagere regionen van het Turkse voetbal. Spelers, allen revolutiegezind, kregen 500 dollar per maand, totdat de ploeg door geldgebrek moest worden opgeheven. Nu spelen ze af en toe oefenduels, hopend dat ze ooit een officieel duel kunnen spelen namens het Syrië dat zij voor ogen hebben.