Commentaar

Ocampo ondermijnde het gezag van het Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag streeft een even nobel als moeilijk te verwezenlijken doel na: de berechting van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Het werd in 2002 opgericht omdat de wereld had geleerd dat landen een oorlog pas achter zich kunnen laten als oorlogsmisdadigers berecht zijn.

Het Hof is dus een teken van hoop, maar tegelijk een kwetsbaar instituut. Een aantal belangrijke landen erkent het Hof niet en de laatste jaren moet het Hof veel kritiek incasseren. In vijftien jaar tijd werden slechts vier verdachten berecht voor noemenswaardige delicten. Veel Afrikaanse staten vinden het Hof selectief in haar aanpak, Burundi trok zich terug. Er is een risico dat het Hof gedoemd is een marginaal bestaan te leiden.

Het is daarom van het grootste belang dat het Strafhof zélf van onbesproken gedrag is. Voormalig hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo heeft het instituut, waar hij van 2003 tot 2012 werkzaam was, zo bezien geen dienst bewezen.

Uit internationaal journalistiek onderzoek, waar NRC aan deelnam, bleek dat Ocampo toen hij in functie was een brievenbusmaatschappij had in een belastingparadijs en dat hij onstuimige plannen ontwikkelde met filmsterren. Na zijn tijd bij het Hof bleef hij zich met zaken bemoeien die in behandeling waren. Ook adviseerde hij na zijn tijd in Den Haag mensen die door zijn opvolger werden onderzocht.

De aanklager, zo staat in de regels van het Hof, moet een „moreel hoogstaande persoonlijkheid” zijn. Het inrichten van een brievenbusmaatschappij is geen hoogstaand gedrag. Ocampo zegt dat hij op de rekening privé-vermogen stalde en nooit geld heeft ontvangen van mensen die uit handen het Hof wilden blijven. Het feit dat die vraag naar steekpenningen op kan komen, is niet behulpzaam.

Lees alle artikelen in ons dossier ‘Strafhofgeheimen’

Het Hof moet zich ook afvragen of het wenselijk is dat een aanklager zonder restricties kan overstappen naar de privé-sector. Het is Ocampo’s goed recht dat hij zich vestigde als advocaat, maar het geeft toch te denken dat hij zich vervolgens laat betalen door een Libische oliemagnaat die banden heeft met een krijgsheer die de aandacht van Hof trekt. Als een proces tegen oorlogsmisdadigers uit Kenya dreigt te mislukken, probeert Ocampo achter de schermen de zaak zó te sturen dat de schuld voor de mislukking in Kenya komt te liggen en niet bij zijn opvolger of hemzelf. Een streng ‘anti-draaideur-beleid’ verdient aanbeveling.

Ocampo kreeg in zijn tijd bij het Hof ook last van sterallures. De VN profiteren al jaren van de uitstraling van bekende mensen, zoals Michael Douglas en Leonardo di Caprio. Zij dragen de doelstellingen van de VN uit, trekken meer aandacht dan behoedzame diplomaten.

Ocampo ging een stap verder. Hij vroeg Angelina Jolie om advies en deelde daarbij vertrouwelijke informatie met haar. Ook overlegde hij met haar over het inrekenen van Joseph Kony, de aanvoerder van het Verzetsleger van de Heer in Oeganda dat kinderen inzet als soldaat. Jolie zou daarbij zelf wel een rol willen spelen en Ocampo was daar niet op tegen. Ook als Jolie niet inziet dat ‘filmster’ niet de beste titel is om misdadigers in de kraag te vatten, van een hoofdaanklager mag zulks wel worden verwacht.

Tijdens en na zijn tijd het Internationaal Strafhof overschreed Ocampo in elk geval ongeschreven gedragsregels. Dat is schadelijk voor het gezag van een instituut als het Hof. Discussies over integriteit van aanklagers kan het Hof er niet bij hebben.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.