PvdA wil samen oppositie voeren op links

Op het PvdA-congres in Nieuwegein werd gerouwd om Eberhard van der Laan, en liet de partij een nieuwe strijdlust zien. „We gaan met zoveel mogelijk anderen oppositie voeren.”

Hans Spekman neemt afscheid als voorzitter van de PvdA tijdens een partijcongres. Foto Lex van Lieshout / ANP

Het motto van de aankomende regeringsverklaring en het nieuwe kabinet? Volgens PvdA-fractievoorzitter, Lodewijk Asscher was dat het enige dat nog niet gelekt was. Maar hij wist het inmiddels, uit goede bron: „Christelijk en rechts liberaal, ieder voor zich en god voor ons allen.” Asscher sprak zaterdag het partijcongres in Nieuwegein toe. Het eerste congres sinds de verkiezingsnederlaag van afgelopen maart, er kwamen zo’n 800 partijleden op af. Een congres ook, waarop partijvoorzitter Hans Spekman het voorzittersstokje aan zijn versgekozen opvolger Nelleke Vedelaar overdroeg.

De PvdA likte op het congres haar wonden. Die van de verkiezingsnederlaag van afgelopen maart, maar ook de wond van het overlijden, afgelopen donderdag, van de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan. Zijn persoon, zijn dood, was manifest aanwezig op het congres. Zijn foto torende hoog uit achter het spreekgestoelte. Er was applaus voor hem, één minuut stilte en een massaal gezongen ‘Aan de Amsterdamse grachten’. De Internationale, waar het congres mee werd afgesloten, werd lang niet zó collectief meegezongen.

Linkse samenwerking

Asscher sprak zelfverzekerd over de oppositierol die de PvdA de komende jaren noodgedwongen gaat vervullen. Oppositie met „zoveel mogelijk” anderen. „Met GroenLinks en de SP. Met de FNV en met Greenpeace.” Het congres schudde daarmee de compromiscultuur van zich af die aan de PvdA kleeft, na vier jaar regeren met de VVD. Het gaat goed met de economie, hield Asscher het congres voor. Maar er moet nieuw zelfvertrouwen komen. „Met trotse mensen die krijgen wat ze kunnen en verdienen. Voor dat land wil ik de komende jaren strijden. Vanuit de oppositie”, zei hij onder luid applaus uit de zaal.

Ook Vedelaar kondigde in haar maidenspeech brede samenwerking met andere linkse partijen aan. Nog geen uur na de uitslag van het voorzittersreferendum hing ze aan de lijn met SP-voorzitter Ron Meyer. En op het congres was GroenLinks-voorzitter, Marjolein Meijer als gast aanwezig. Ze wil haast maken met linkse samenwerking. „Komende week maken VVD, CDA, D66 en

ChristenUnie hun regeerakkoord bekend. En dat zal een rechtse storm losmaken die alles bedreigt wat ons dierbaar is.”

Nelleke Vedelaar wordt gepresenteerd als nieuwe voorzitter van de PvdA tijdens een partijcongres. Foto Lex van Lieshout / ANP

Vedelaar zei afscheid te nemen binnen de PvdA van wat zij het ‘zakelijke links’ noemde. „Wat van ons allemaal hoort te zijn, moeten we niet langer overlaten aan de markt.”

De eerste krachtmetingen zijn, wat haar betreft, de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar maart. Vedelaar zal daar, als campagneleider, zelf richting aan geven. „We moeten in heel Nederland knokken voor een goede verkiezingsuitslag. Om de foppers en de ophitsers buiten spel te zetten.”

Problemen van ons allemaal

Of haar dat gaat lukken als betrekkelijk onbekende binnen de partij? Ze kreeg weliswaar 62,5 procent van de stemmen, maar met een opkomstpercentage van 23,9 procent zegt dat niet zo veel over haar populariteit. Zelf zei ze over haar onbekendheid dat het komt door haar wethouderschap in Zwolle, waar ze zich „dag en nacht” voor inzette. En ze weet het aan de focus van pers en politiek op de Randstad. „In de medialogica en de Haagse politiek draait het vooral om de Randstad. Maar de aardbevingschade in Groningen, het gebrek aan banen in Zuid-Limburg, dat is niet ‘ver weg’. Het zijn de problemen van ons allemaal.”

Leden op het congres leek haar onbekendheid niet zoveel te deren. „Het kan juist een voordeel zijn”, oordeelde PvdA-statenlid Rob van Muilekom. „De PvdA moet het nu vanuit de oppositie anders doen dan onder Spekman en ze heeft aantoonbaar wortels in de samenleving.”

Ook Adnan Tekin, milieu-gedeputeerde in de provincie Noord-Holland, ziet kansen voor de nieuwe partijvoorzitter. „D66 en ChristenUnie zullen niet onverdeeld gelukkig zijn met, bijvoorbeeld, de milieuafspraken die nu in het regeerakkoord staan. Dan hebben wij vanuit de oppositie kansen om in te breken in de coalitieverhoudingen en andere afspraken te maken.”