Organisatie tegen kernwapens ICAN wint Nobelprijs voor de Vrede

De internationale coalitie krijgt de prijs voor de inzet voor het beperken van de verspreiding van nucleaire wapens.

ICAN eerder deze week tijdens een actie in Berlijn naar aanleiding van de opgelopen spanningen tussen Noord-Korea en de VS. Foto AFP

De Nobelprijs voor de Vrede gaat dit jaar naar de internationale anti-kernwapenorganisatie ICAN. Dat heeft voorzitter van het Nobelcomité Berit Reiss-Andersen vrijdag bekendgemaakt. De organisatie krijgt de prijs voor de inzet voor het beperken van de verspreiding van nucleaire wapens.

De atoomorganisatie heeft aandacht gevestigd op de “catastrofale consequenties van het gebruik van nucleaire wapens”. Volgens het comité is het atoomgevaar vandaag groter dan het in lange tijd is geweest, onder meer vanwege de recent opgelopen spanningen met Noord-Korea. De Nobelprijs voor de Vrede gaat gepaard met ruim 940.000 euro prijzengeld. Afgevaardigden van ICAN mogen de prijs op 10 december in Oslo in ontvangst nemen.

Twitter avatar NobelPrize The Nobel Prize BREAKING NEWS The 2017 Nobel Peace Prize is awarded to the International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN)… https://t.co/6mG2kiXOHy

Internationale coalitie

ICAN (International Campaign to Abolish Nuclear Weapons) begon in 2007 in Australië en is gevestigd in Zwitserland. Het bestaat uit een coalitie van 460 non-gouvernementele organisaties uit meer dan honderd landen. Volgens het Nobelcomité is de organisatie een “drijvende kracht” om ervoor te zorgen dat nucleaire wapens verboden worden.

Volgens de directeur van ICAN Beatrice Fihn heeft het presidentschap van Donald Trump het kerngevaar wereldwijd verder onder de aandacht gebracht, schrijft AFP. “Veel mensen zijn niet op hun gemak door het idee dat hij zelf kan besluiten om nucleaire wapens te gebruiken”, reageerde de activiste tegenover journalisten na de bekendmaking. Volgens Fihn heeft Trump laten zien dat hij helaas niet altijd naar experts luistert.

In een verklaring op Facebook noemt ICAN de toekenning “een grote eer”. De organisatie was onder meer betrokken bij de totstandkoming van een akkoord over een verbod op kernwapens dit jaar bij de Verenigde Naties. ICAN:

“Deze historische overeenkomst, gesteund door 122 landen, biedt een hoognodig alternatief in een wereld waarin de dreiging van massavernietiging escaleert.”

Nederland was als enige NAVO-land aanwezig bij de vergadering en stemde ook als enige ook tegen het akkoord van ICAN. Het verdrag zou ingaan tegen de verplichtingen die Nederland heeft tegenover de NAVO. Alle landen met kernwapens hadden het voorstel eerder al geboycot.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de organisatie gefeliciteerd met de prijs. Op Twitter schrijft het ministerie: “Belangrijk om juist nu kernontwapening op de agenda te houden.”

De Nederlandse vredesgroep PAX, ook aangesloten bij ICAN, heeft verheugd gereageerd op het nieuws:

Twitter avatar PAXvoorvrede PAX Geweldig nieuws!! ICAN heeft de Nobelprijs voor de Vrede gewonnen #NobelPrize2017 PAXvoorvrede is bestuurslid van ICAN

Noord-Korea en Iran

De toekenning volgt op recent opgelopen spanningen tussen de Verenigde Staten en zowel Iran als Noord-Korea. Donderdag werd duidelijk dat president Trump waarschijnlijk uit het nucleaire akkoord met Iran wil gaan stappen. De relaties met Noord-Korea staat sinds een dit jaar verder op scherp, omdat Pyongyang meerdere nieuwe kernproeven uit heeft gevoerd.

Bekijk hier de bekendmaking van het Nobelcomité:

De Nobelprijs voor de Vrede ging in totaal negentien keer naar organisaties die zich inzetten voor ontwapening. In 2005 kreeg het internationaal atoomagentschap IAEA de prijs. Het comité had dit jaar voorstellen ontvangen van in totaal 318 kandidaten: 215 individuen en 103 organisaties. Er was geen officiële lijst met kandidaten bekend.

Discussie en ruzie over winnaars

Vorig jaar ging de Nobelprijs voor de Vrede naar de Colombiaanse president Juan Manuel Santos voor zijn bijdrage binnen het bereiken van een vredesakkoord met de rebellenbeweging FARC. Eerdere populaire winnaars waren Martin Luther King, Malala Yousafzai, moeder Teresa en Nelson Mandela.

Twitter avatar NobelPrize The Nobel Prize #NobelFacts Youngest Nobel Laureate ever - all #NobelPrize categories – is Malala Yousafzai, age 17. https://t.co/6Bf3drOsRe

De toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede heeft vaak tot discussie geleid. Zo is er een internationale petitie gestart met de eis dat Aung San Suu Kyi haar Nobelprijs weer kwijtraakt. De de facto leider van Birma kreeg deze in 1991 toegekend, maar weigerde tijdens de recente Rohingya-crisis iets te doen aan het geweld van het Birmese leger.

Ook Barack Obama kreeg in 2009 de Nobelprijs voor de Vrede. Dit leidde tot veel kritiek omdat het te vroeg zou zijn en de voormalig president - toen in het eerste jaar van zijn presidentschap - de prijs nog niet verdiend zou hebben.

In 2010 kreeg de Chinese dissident en mensenrechtenactivist Liu Xiabo de prijs. Die toekenning leidde tot een diplomatieke ruzie tussen China en Noorwegen.

De Nobelprijzen voor de Geneeskunde, Natuurkunde, Scheikunde en Literatuur zijn de afgelopen week al uitgereikt. Maandag wordt winnaar van de Nobelprijs voor Economie nog bekendgemaakt. Die prijs wordt niet toegekend door het Nobelcomité maar door de Zweedse Rijksbank. De prijs wordt wel uitgereikt tijdens dezelfde ceremonie in december.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel werd ICAN een “atoomagentschap” genoemd. Dat klopt niet: het is een internationale coalitie van NGO’s.