De Amerikaanse wapenindustrie in acht grafieken

Hoeveel incidenten met vuurwapens vinden jaarlijks in de VS plaats? Wie bezitten de wapens? En in hoeverre willen Amerikanen een gecontroleerde vuurwapenverkoop? Dit is de Amerikaanse vuurwapenindustrie in grafieken.

Semi-automatische wapens die worden verkocht in een winkel in Las Vegas. Foto Robyn Beck/AFP

1) Mass Shootings: typisch Amerikaans

De aanval op het publiek van het Route 91 Harvest Country Festival, op 1 oktober 2017 in Las Vegas, is de grootste mass shooting in de moderne geschiedenis van de VS. Er vielen 58 doden en meer dan 500 gewonden. Dit soort aanvallen door één schutter op niets vermoedende mensen, zonder dat sprake is van een duidelijk ideologisch of religieus motief, is een typisch Amerikaans fenomeen. In geen enkel ander westers land vinden ze plaats met deze frequentie en op deze schaal. Moordpartijen als die in nachtclub Pulse in Orlando (2016, 49 doden) en die van basisschool Sandy Hook in Newtown (27 doden, onder wie 20 jonge kinderen) staan in het collectieve geheugen gegrift. Net zoals eerder de massabeschietingen op Virginia Tech (2007, 32 doden) en Columbine High School (1999, 13 doden).

Studio NRC

2) Steeds meer incidenten

Zo’n incident vindt in de Verenigde Staten steeds vaker plaats en er vallen meer doden bij. Volgens de BBC waren er in de jaren ’80 acht incidenten waarbij schutters drie of meer dodelijke slachtoffers maakten. Sinds 2010 waren dit er dertig. De incidenten met de hoogste aantallen doden waren allemaal in het afgelopen decennium. De daders waren vrijwel altijd man, en veel vaker wit dan afkomstig uit een etnische minderheid.

Wie een vaker gehanteerde definitie toepast en al bij meer dan vier doden en/of gewonden van een massa-beschieting spreekt, komt uit op ongeveer een incident in de VS per dag. Het Gun Violence Archive, een ngo die deze incidenten verzamelt, telde er dit jaar 274.

Studio NRC

3) Zelfmoord

Dodelijke slachtoffers van massa-beschietingen vormen evenwel slechts een fractie van de enorme hoeveelheid wapendoden in de VS. Ruwweg tweederde van de slachtoffers valt door zelfdoding. In 2014, het laatste jaar dat de gezondheidsdienst CDC in kaart heeft, vielen in de Verenigde Staten 33.954 doden door vuurwapens.

Studio NRC

4) Wapendoden

Het aantal vuurwapendoden is in de VS daarmee buitenproportioneel veel hoger dan in andere westerse landen, blijkt onder meer uit een medische studie van vorig jaar. Waar in Nederland 0,5 doden per 100.000 inwoners door vuurwapengeweld vallen, zijn dat er in de Verenigde Staten 10,2 per 100.000 inwoners.

5) Groeiende wapenindustrie

Amerikanen bezitten ruwweg de helft van de vuurwapens in de wereld. De wapenindustrie heeft de productie opgevoerd en de wapensector is gegroeid; met 158 procent sinds 2008, het jaar waarin de Democratische president Obama werd gekozen. Het is niet bekend hoeveel wapens in de VS in omloop zijn, maar schattingen variëren van 256 tot 310 miljoen. Er zijn 323 miljoen Amerikanen.

6) Bezitters

Niet elke Amerikaan heeft een wapen. Het bezit ervan concentreert zich. Het percentage Amerikanen dat een wapen heeft, is licht gedaald, maar de hoeveelheid wapens in omloop is juist gestegen. Witte mannen hebben relatief het vaakst een wapen: 48 procent bezit er minstens één, volgens onderzoeksbureau Pew. Onder niet-witte mannen en witte vrouwen is dit ‘slechts’ 24 procent.

Bijna een derde van de wapenbezitters heeft er meer dan vijf. Toenemende zorg is er over de ‘super-owners’, de kleine 8 miljoen Amerikanen die grote hoeveelheden wapens verzamelen. Zij zijn vaker man, blank en zij dompelen zich onder in militie-achtige wapencultuur die overal dreiging ziet en die draait om ‘god, guns and glory’. Eenvijfde van de Amerikaanse wapenbezitters is lid van de NRA, de machtige wapenlobbyorganisatie.

Studio NRC

7) Controle wapenverkoop

De meeste Amerikanen zijn voor een zekere mate van controle op de wapenverkoop en voor een aantal andere maatregelen die wapenbezit enigszins aan banden zouden leggen. Maar onder meer doordat het kiesstelsel dun bevolkte, rurale staten die doorgaans conservatief zijn bevoordeelt, zie je die voorkeur niet terug in het Congres. Trump trok bijvoorbeeld een regeling van Obama in die de verkoop van wapens aan mensen met een geestesstoornis verhinderde, een maatregel waar het merendeel van de Amerikanen het mee eens is.

De invloed van de wapenlobby in het Congres speelt ook een rol. Republikeinen zijn doorgaans pro-wapenbezit, krijgen vaker en meer geld van de NRA en verzetten zich tegen inperking van wapenbezit. Democraten zijn doorgaans tegen wapenbezit, maar niet allemaal.

8) Wapenproductie

De VS zijn de grootste wapenproducent ter wereld. Het lijkt onvermijdelijk dat het land dat de meeste wapens maakt, verhoudingsgewijs de meeste vuurwapendoden betreurt. Toch leert de ervaring van andere landen, zoals Australië, dat in de jaren negentig strenge wapenwetten doorvoerde na een massa-beschieting, dat de aantallen doden terugvallen zodra wapenbezit beperkt wordt. Alleen lijkt dat in de VS, waar het recht op wapenbezit is vastgelegd in de grondwet en diep verankerd is in de volksaard, politiek niet haalbaar. Niet na Columbine High, Virginia Tech, Newtown of Orlando en ook niet na Las Vegas. De Verenigde Staten zijn verantwoordelijk voor 56,6 procent van de wapenverkopen wereldwijd.

Lees ook de reportage van correspondent Guus Valk: Las Vegas is het middelpunt van ‘gun tourism’ uit binnen- en buitenland. Dat gaat gewoon door. En de wapenverkoop is gestegen na de aanslag.