Trump zou wat aardiger moeten zijn voor Tillerson

Rex Tillerson zegt dat hij nooit van plan is geweest om op te stappen. Maar zijn aanvaringen met Trump zijn geen goed teken, schrijft Michel Kerres.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, afgelopen woensdag. Foto Win McNamee/AFP

Het was zondagmiddag en wat Donald Trump hoorde uit China, beviel hem helemaal niet. Zijn minister van Buitenlandse Zaken had in Beijing gezegd dat hij uitzoekt of Noord-Korea wil praten.

Onderhandelingen met Kim Jong-un? Mooi niet. „Ik zei tegen Rex Tillerson, onze geweldige minister van Buitenlandse Zaken, dat onderhandelen met Little Rocket Man tijdverspilling is”, twitterde Trump. „Spaar je krachten, Rex, we zullen doen wat gedaan moet worden.”

Daar sta je dan als minister. Je bent 65, je hebt tien jaar een multinational geleid, je hebt 150 miljoen op de bank, het aandelenpakket ExxonMobil niet meegerekend. En dan flikt de baas je dit.

Het was niet de eerste keer dat Trump en Tillerson botsten en het zal ook niet de laatste keer zijn geweest. Er doen al maanden verhalen de ronde over slechte chemie tussen die twee. Trump noemt Tillerson ‘Mr. Exxon’, Tillerson ergert zich aan Trumps gebrek aan kennis en loyaliteit. NBC News meldde dat Tillerson afgelopen zomer al ontslag wilde nemen. Ook zou Tillerson Trump „een achterlijke” (moron) hebben genoemd.

Woensdag verklaarde Tillerson dat hij niet van plan is om op te stappen, dat ook nooit is geweest, dat Trump geweldig is en dat hij de steun van de president geniet. Of hij Trump een moron had genoemd, wilde hij niet zeggen. Dit kán niet lang goed gaan.

Tillerson heeft niet alleen fricties met zijn baas, ook heeft hij op zijn ministerie veel vijanden gemaakt. Hij wil reorganiseren en bezuinigen. Ervaren ambtenaren zijn vertrokken, achterblijvers klagen over chaos en slechte sfeer. Legio topfuncties worden maar niet vervuld. Neem de grootste diplomatieke uitdaging van dit moment: Noord-Korea. De VS hebben geen staatssecretaris voor de regio én geen ambassadeur in Seoul; informeel is die taak overgenomen door de commandant van de Amerikaanse strijdkrachten in Korea.

Zou het niet beter zijn voor iedereen als Rex uit zijn lijden wordt verlost? Op den duur waarschijnlijk wel. Vooralsnog vormt hij met minister van Defensie Jim Mattis wél een belangrijk front tegen Trump. Het duo – ze spreken elkaar dagelijks – probeert te voorkomen dat de president de nucleaire deal met Iran torpedeert en vindt diplomatieke en economische druk de beste remedie tegen Kim.

De VS onderhandelen overigens nog niet met Noord-Korea, zoals Trumps tweets suggereerden. De VS zoeken het gesprek en dat gaat meestal via een omweg. Zo behartigt Zweden bijvoorbeeld consulaire zaken voor de VS in Noord-Korea en heeft Noord-Korea een VN-ambassadeur in New York. Bovendien hebben Noord-Koreaanse diplomaten contact met voormalige Amerikaanse diplomaten en Azië-experts.

Tillerson en Mattis staan als het om Korea en Iran gaat niet alleen. Vorige week kregen ze bijval van generaal Joseph Dunford, voorzitter van de Joint Chiefs of Staff, de hoogste militaire adviseur van Trump.

Diplomatie en economische druk hebben nu prioriteit, zei Dunford tijdens een hoorzitting in de senaat. Mocht die aanpak falen, „dan zijn er militaire opties voor de president”. Het is goed als de Noord-Koreanen en de Chinezen, dat weten, zei Dunford, die zelf naar China vloog om die militaire opties uiteen te zetten.

Maar Dunford was ook héél duidelijk over de risico’s: „Áls we iets doen, dan moeten we niet denken dat we escalatie in de hand hebben.” Dan zijn 25 miljoen Zuid-Koreanen en de 250.000 Amerikanen in Zuid-Korea onmiddellijk in gevaar.

Trump zou wel gek zijn als hij de diplomatie geen kans geeft. Misschien moet hij toch maar wat aardiger zijn voor Rex. Als het al niet te laat is.