NRC checkt: ‘RTL-kijker holt in rap tempo weg’

Kijkcijfers Een column van Angela de Jong in het AD over ‘arrogante zender’ RTL 4 kreeg veel bijval.

Humberto Tan presenteert RTL De Uitslagenavond. Zijn programma RTL Late Night kwam onder vuur te liggen na de column van Angela de Jong. Foto Danny van den Berg/ANP

De aanleiding

Een stukje van columnist Angela de Jong op 21 september in het AD heeft RTL sindsdien heel wat kopzorgen bezorgd. De Jong hekelde de „stuitende arrogantie” van RTL 4, die continu zijn eigen programma’s aanprijst. Ze kreeg veel bijval. Volgens haar „holt de kijker nu in rap tempo weg. Naar SBS 6, naar NPO 1 of naar Netflix – alles is kennelijk goed, zolang het maar geen RTL is.”

Waar is het op gebaseerd?

We vragen Angela de Jong welke kijker ze precies bedoelt. Alle RTL 4-kijkers? Of alleen die van bepaalde programma’s? En over welke periode heeft ze het? Het afgelopen jaar? Ze mailt terug dat ze „de kijkcijfers van RTL” bedoelt. We checken of RTL 4 vergeleken met vorig jaar een stuk minder kijkers trekt.

En klopt het?

Kijkcijfers zijn op te vragen via Stichting Kijkonderzoek (SKO). We vergelijken dit jaar met vorig jaar, en omdat dit jaar nog uit slechts negen maanden bestaat, vergelijken we alleen januari tot en met september.

Belangrijk om op te merken is dat Nederlanders in het algemeen minder tv kijken dan vorig jaar. Het absolute kijkcijfer is daarom vertekenend. Relevanter is het marktaandeel, het percentage van de doelgroep dat televisie keek, dat naar een bepaalde zender of programma keek.

In januari tot en met september van 2016 lag het gemiddelde marktaandeel van RTL 4 op 14,2 procent, aldus SKO. Oftewel: 14,2 procent van de televisiekijkers keek dat jaar naar RTL 4. Dat percentage ligt hoger vergeleken met de eerste negen maanden van dit jaar: 13,5 procent.

Alleen, zenders afrekenen op het totaal aantal kijkers is ook weer niet helemaal eerlijk. De meeste zenders hanteren een specifieke doelgroep waarop ze worden afgerekend door adverteerders. RTL hanteert al jaren de doelgroep ‘boodschappers 20-49’. Een boodschapper is volgens de SKO-definitie „de persoon binnen het huishouden die zegt voor het grootste deel van het huishouden te zorgen (eten koken, boodschappen doen en huishoudelijk werk)”. In die doelgroep daalde het marktaandeel van RTL 4 maar licht. In 2016 lag dat op 15,2 procent, in 2017 op 14,9 procent.

Baken je de cijfers verder af naar de avond (van 18.00 tot en met 23.59 uur), wanneer natuurlijk de meeste kijkers, onder wie Angela de Jong, de tv aanzetten, dan daalde RTL 4 helemaal niet. Zowel in de eerste negen maanden van 2016 als in 2017 keek 18 procent van de boodschappers van 20 tot en met 49 jaar naar RTL 4.

De kritiek op RTL richt zich echter voornamelijk op specifieke programma’s, zoals RTL Late Night en RTL Boulevard, die aan RTL-promotie zouden doen. Wat is het effect daarvan op de kijkcijfers?

In de eerste negen maanden van 2016 trok RTL Late Night gemiddeld 847.000 kijkers. Van de 20-49-jarige boodschappers keek gemiddeld 19,8 procent. In januari tot en met september van 2017 lag het kijkcijfer weliswaar een stuk lager, op 708.000, maar bleef het marktaandeel in de doelgroep exact gelijk. Bij RTL Boulevard daalde ook het absolute kijkcijfer (van 874.000 naar 749.000), maar steeg het marktaandeel juist (van 19,3 naar 19,6 procent).

Onze tv-recensent keek als een ramptoerist een avond lang RTL en concludeerde: er is nog veel werk aan de winkel

Zoom je nóg verder in, op de maand waarin de kritiek werd geuit, dan lijkt zich een somberder beeld te vormen. RTL Late Night zakte van 18,8 (september 2016) naar 17,9 procent (september 2017), RTL Boulevard van 21,3 naar 18,1. Maar RTL 4 trok in zijn geheel juist méér kijkers in september op primetime dan vorig jaar: 19,1 van de boodschappers 20-49, een volle procentpunt meer dan in september 2016.

Conclusie

Vergeleken met de eerste negen maanden van 2016 is het marktaandeel, het percentage van de tv-kijkers uit de doelgroep ‘boodschappers 20-49’ dat naar een programma of zender kijkt, van RTL 4 dit jaar gelijk gebleven. Ook het marktaandeel van RTL Late Night en RTL Boulevard, waar de meeste kritiek zich op botvierde, bleef gelijk (Late Night) of steeg juist (Boulevard). Zoom je in op de maand september, dan zakten die programma’s wel een stukje in, maar RTL 4 in zijn geheel scoorde in september juist beter dan een jaar eerder. De RTL 4-kijker „holt” dus niet weg, en al zeker niet in „rap tempo”. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.